Türkiye'ye İHA ambargosu

Kanada yapımı görüntüleme ve hedefleme sistemleriyle donatılan Türk insansız hava araçlarının (İHA) Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki çatışmalarda kullanıldığı iddialarıyla ilgili soruşturmalar nedeniyle geçtiğimiz Ekim ayında askıya alınan Kanada'dan Türkiye'ye askeri teknoloji ihracatı tamamen durduruldu. Kanada, Türkiye'nin ürettiği İHA'ların Dağlık Karabağ'daki çatışmalarda Azerbaycan ordusu tarafından Ermenistan'a karşı kullanıldığı haberlerinin ardından bu durumu araştırmak için ihracata Ekim ayında ara vermişti. Kanada Dışişleri Bakanı Marc Garneau, Türkiye'de üretilen İHA (insansız hava aracı) ve SİHA'ların (silahlı insansız hava aracı) Dağlık Karabağ'da kullanıldığının tespit edilmesi üzerine ihracat izninin iptal edildiğini açıkladı. Garneau, "Teknolojinin bu şekilde kullanımı Kanada'nın dış politikasıyla da, Türkiye'nin verdiği son kullanıcı taahhütleriyle de uyuşmamaktadır" dedi.

Bu bağlamda Kanada, Türkiye'ye yönelik 29 askeri ihracat lisansını iptal etti. İhracat yasağı insansız hava aracı üretiminde de kullanılan uçuş simülatörleri, uydu ekipmanları ve ateşli silah bileşenleri için yazılım ve teknik veriler de dahil olmak üzere çeşitli askeri ürün ve teknolojileri kapsıyor. Kanada Dışişleri Bakanı Garneau, "Bu uygulama ne Kanada dış politikası ile ne de Türkiye tarafından verilen son güvencelerle uyuşuyor" dedi. Türk mevkidaşı Mevlüt Çavuşoğlu ile bu konuda bir görüşme yaptıklarını ve kendisine endişelerini dile getirdiğini belirten Garneau, gelecekteki izinlerin NATO işbirliği programlarıyla ilgili başvuru durumlarına göre değerlendirileceğini kaydetti.

Çavuşoğlu görüşmüştü

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu hafta başında Garnau ile görüşmüş ve ihracat kısıtlamaları konusunda Kanada'nın tutumundan duyulan rahatsızlığı ileterek bu durumun gözden geçirilmesini istemişti. Türkiye'nin Ottawa Büyükelçiliği'nden yapılan açıklamada, "NATO müttefiklerimizin yapıcı olmayan, ikili ilişkilerimizin kötü etkilenmesine ve ittifak dayanışmasının zarar görmesine yol açacak adımlardan kaçınmalarını bekleriz" dedi. Kanadalı L3HarrisWescam şirketi, Türkiye'ye insansız hava araçlarında kullanılan görüntüleme ve hedef alma sistemlerini satıyordu. Kanada, Türk SİHA'larının Libya'da da kullanıldığını ve bunun Birleşmiş Milletler'in ambargosunun ihlali olduğunu belirtmişti. Kanada daha önce de Türkiye'nin Suriye'deki operasyonları nedeniyle Ekim 2019'da ihracat izinlerini askıya almış, Mayıs 2020'de izinler tekrar verilmişti. Türkiye 2019 yılında Kanada'dan  150 milyon dolarlık silah ve askeri teçhizat satın almıştı.