Bir süredir kanser tedavisi gören Batı Trakyalı Türk azınlığın ileri gelenlerinden İskeçe Seçilmiş Müftüsü Ahmet Mete, 57 yaşında fani âleme veda etti. Mete, 1965'te İskeçe'ye bağlı Yassıören köyünde dünyaya geldi. İlköğrenimini Türkiye'de İstanbul Gaziosmanpaşa Bekirsami Dede İlkokulunda tamamlayan Mete, Gaziosmanpaşa İmam Hatip Lisesini bitirdi. Mete, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesindeki eğitiminin ardından, 1991'de Suudi Arabistan'daki Medine İslam Üniversitesinden mezun oldu. Mete, evli ve üç çocuk babasıydı.


RECEP BAHAR

14 Temmuz'da rahmet-i Rahman'a kavuşan, Batı Trakya Türklüğünün korkusuz savunucusu İskeçe Müftüsü Ahmet Mete, 2014 yılında bir forum için geldiği İstanbul'da Yeni Mesaj'a mülakat vermişti. Ahmet Mete ile bundan önce de 5-6 mülakat yaptığımı hatırlıyorum. Mete, 2014'teki mülakatta Batı Trakya Müslüman Türk azınlığın son durumuna ilişkin dikkat çekici bilgiler aktarmıştı. Aslında mülakatı bu ayın başında yapmış olsaydım da, Ahmet Mete bizlere farklı şeylerden bahsetmeyecekti zira Batı Trakya Türklerinin dini, eğitim ve sosyal haklarını kullanmasında yıllardır zaten olumlu bir gelişme yaşanmıyor. Ahmet Mete ile yaptığımız mülakatı 8 yıl sonra bir kez daha dikkatlerinize sunuyoruz:

Yeni Mesaj: Batı Trakya'da dini hayat ne durumda?
Ahmet Mete: Batı Trakya'da dini hayat dışarıdan bakıldığında gayet güzel, bir Avrupa ülkesine yakışır gibi görünür. İçeriye döndüğünüz zaman dini hayatın rahat olduğunu söylemek çok zor... Camilere cezalar yağıyor, izin almadan bir şey yapamıyoruz, minarelerin boylarına karışılıyor. Ezan okurken mikrofonun sesi açıldığında karışılıyor. Okulları ele aldığınız zaman dini eğitim kalmadı. Kuran kurslarına cezalar kesilmeye devam ediyor.

Yeni Mesaj: Ne kadar ceza kesiliyor?
Ahmet Mete: 20 bin, 22 bin Euro'luk cezalar kesiliyor. Bu cezalar 22-23 yıldan bu yana devam eden cezalar... Bunların faizi durduruldu. Çünkü ortaya fahiş rakamlar çıktı. Yunan devleti devamlı olarak bize 'ben sizin tepenizdeyim, benim nefesimi ensenizde hissedin, hareket etmeyin' mesajı veriyor. Müftülük olayını zaten biliyorsunuz, kangren olmuş bir konu... Ben İskeçe Müftüsüyüm. Biz de müftülük ölene kadar devam ediyor. Metropolitlerde olduğu gibi... Yunan kanunlarına göre metropolitler seçilir ve ölümüne kadar devam eder. Yunan hükümeti 1985 yılında Gümülcine'de, 1991'de de İskeçe'de atama yoluyla müftü tayin etti. Türkiye'nin İstanbul'daki Rum azınlığa verdiği onlarca hakka rağmen, Batı Trakya Türk azınlığı mütekabiliyet esası kabul edilmediği için kendi müftüsünü seçemiyor.

Yeni Mesaj: AB dini özgürlükleri ön plana çıkartıyor. Bu yönde Türkiye'ye de baskı yapıldı ve Vakıflar Kanunu çerçevesinde azınlıkların hakları iade edildi. Bir veriye göre 2.5 milyar dolarlık mal iadesi söz konusu... Buna karşılık Batı Trakya'da Müslüman-Türk'ün özgürlük alanında bir genişleme oldu mu? 2009 yılında bana verdiğiniz bir başka mülakatta 'dini özgürlük' genişlemesinin söz konusu olmadığını ifade etmiştiniz...
Ahmet Mete: Mezarlığımız tahrip edildi. Aynı şeyleri söylemek zorundayız. Mütekabiliyet esasına göre Batı Trakya'daki azınlığın zaten böyle bir vakfı yok. Vakıflar gitti, yendi, satıldı. Bizim de vakıflarımız vardı. Osmanlı'nın geçtiği her yerde vakıf var zaten. Bizim insanımız camilerin devam etmesi, ezanın okunması için mallarını vakfetti. Yunan devleti oraya da tayin ettiği bir insanı getirmek suretiyle vakıfları bitirdi. İskeçe'de en eski mezarlığımıza 2 yıl önce dozerler girdi. Biz karşı çıktığımızda, 'burası ormaniyenindir' şeklindeydi. Halbuki kayıtlarsa vakfın olduğu görülüyor. Atanmış vakıf idaresi, bunu ormaniyeye, ormaniye de su idaresine hibe etmiş... Ormaniye hibe ettiğinden mezarlığımıza girdiler. Bu Türk azınlığa yapılmış en büyük saygısızlıktır. Oysa fotoğraflarda bile mezarlık olarak görünüyor. Yunan el koymayı prosedüre uyduruyor ve bizi bize kırdırıyor. Atadığı cemaatin reisleri de bizden olduğu için 'İşte sizinkiler istedi, yaptı diyerek, işin içinden çıkıyor."

Yeni Mesaj: Sizin maaşınızı halk, atanmış müftünün maaşını Yunan hükümeti veriyor.
Ahmet Mete: Evet, doğru... Bizim maaşımızı halk veriyor. Yunan hükümeti İmam Yasası çıkardı, biz karşı çıktık. Bu tehlikeli bir yasa... Tehlikesi şuradadır: Azınlık okulları özerktir. Hocalarımızın, öğretmenlerimizin maaşlarını biz ödüyorduk. Fakirliğimizden istifade ederek zaman içerisinde Yunan hükümeti öğretmenleri elde etti. Şimdi aynı yolu camilerde deniyorlar. Camilere de maaşlı '240 imam yasası' çıkarmak suretiyle camilerimizi de elimizden almak istiyorlar.

Yeni Mesaj: Sizin daha önce bize söylediğiniz "Sünnetsiz imamlar camilere atanabilir" ifadeniz vardı. Son durum nedir? Böyle bir şey oldu mu?
Ahmet Mete: Yunan devleti bu tarz uygulamalarına devam ettiği sürece, biz söylemimizden vazgeçmeyiz. Müslümanların hali perişan... Ortadoğu'ya bakın... Benim o sözüm belki 50 sene sonrası içindir. Eğer yapılanlara karşı mücadele etmezsek, 50 sene sonra İskenderiye'den getirdikleri Hıristiyanları Müslümanların başına imam tayin ederler çünkü bunlar çok güzel Arapça bilir, Kuran'dan 5-10 ayet öğrenir ve imamlık yaparlar. Memur olan adam atanır ve istediğini de atar. Cemaat reisini atadı, müftüyü atadı, bundan sonra da istediğini atar.

Yeni Mesaj: Batı Trakya'da kaç cami var?
Ahmet Mete: 350 civarında camimiz var.

Yeni Mesaj: Bu camilerin imamları arasında Yunan hükümeti tarafından atanıp maaşı verilen imam var mı?
Ahmet Mete: Bir mücadelenin içindeyiz. Dedeağaç'ta ve Gümülcine'nin bazı bölgelerinde var. İskeçe'de şu anda yok. Atanan imamlar Türk ve Müslüman olduklarını ifade ediyor. Ilımlı Türk mü yoksa Yunan kafalı Türk mü diye ifade edelim, bilmiyorum?

Yeni Mesaj: Cemaatin bu imamlara tavrı nasıl?
Ahmet Mete: Cemaat onları biliyor. Bizim en büyük dayanağımız cemaatimiz. Allah razı olsun, cemaatimiz  çok duyarlıdır. İmamını kendisi seçer. Hıristiyanın ya da papazın seçeceği imama güvenmez.

Yeni Mesaj: Son zamanlarda (2014 yılı) Türkiye'den Batı Trakya'ya yoğun bir bakan ziyareti gözleniyor. İki ülke arasında bakanlar kurulu bile toplandı. Bu ziyaretlerin sizin özgürlük alanınızın genişlemesine bir katkısı oluyor mu?
Ahmet Mete: Devletler arasında bir çalışma var. Müftülük hususunda da var. Bakanların bizi ziyaret etmeleri, bizi güçlendiriyor. Ama kavga aslında şu: Türkiye'de yaşayıp Türk vatandaşı ama aslen Batı Trakyalı olanların "Batı Trakya'yı biz idare edeceğiz" derdidir.

Yeni Mesaj: Eğitimde son durum ne?
Ahmet Mete: Okul sorunu çok büyük... Hazırlık, orta ve lise açılmasına müsaade yok. İmam-hatip açılmasına da müsaade yok. Keza yüksek okul açılmasına müsaade yok. Bırakın bunları Türkiye'de 3 talebe ile Rum okulu açılırken, biz de mevcut sayısı 10'dan aşağı düşünce köy okulları kapanıyor. Bizde çok ters işler oluyor.

Yeni Mesaj: Batı Trakya'da Yunan okullarına gitmek zorunda kalan çocuklar ve gençler nasıl bir eğitim alıyor? Bunlar kopuyor mu? Bunlara Müslümanlık ve Türklük şuuru verebiliyor musunuz?
Ahmet Mete: Bu sorunun cevabı çok derin... İskeçe'de 600 talebeli tek bir ilkokul, ortaokul ve lise bulunuyor. Oysa böyle 10 tane okula ihtiyacımız var. Öğrencilerimizin bir kısmı Türkiye'ye geliyor, bir kısmı da Yunan okullarına gidiyor. Çocuklar burada dejenere oluyor. Ahlaki, dini ve kültürel olarak biz bunları korumaya çalışıyoruz fakat yeterli olmuyor. Onun için Türkiye'nin çocuklarımıza ve gençlerimize daha çok kucak açmasına ihtiyaç var.

Yeni Mesaj: Heybeliada Ruhban Okulu'nun açılmasına hep karşı çıktınız.
Ahmet Mete: Bunu da açsalardı, meseleler bizim için çok daha zor hale gelirdi. Yani buradaki Rumlara tüm hakları verilirdi, biz de daha mahrum ve yalnız kalırdık.