logo
09 MAYIS 2026

1915'te ülkelerin siyasi görünümü

16.12.2008 00:00:00
915 yılına ait askeri ve siyasi durumu incelediğimiz zaman Anlaşma Gurubu Devletlerinin, Bağlaşıklara karşı bir üstünlükleri yoktur. Bütün cephelerde yenilmişlerdir.İlk yenilgiyi 18 Mart 1915 de Çanakkale Boğazına donanma ile yaptıkları saldırıda almışlardır. Deniz gücü ile Boğazdan Marmara'ya geçilemeyeceğini gören İngilizler 25 Nisan 1915 de Gelibolu'ya asker çıkararak yarımadanın fethinden sonra Boğazı geçmek isterler.  İngiliz ve Fransızlar 25 Nisanda başlattıkları saldırıyı 3 Eylül 1915'e kadar devam ettirirler. Fakat Türk savunmasını geçemedikleri gibi karşı Türk saldırıları karşısında kıyı şeridine çekilirler. Orada da Donanmanın topçu ateşi sayesinde tutunurlar.13 Kasım da çekilme kararı alındıktan sonra, 30-31 Kasım 1915 den 9-10 Ocak 1916 tarihleri arsında çekilirler.1-2 Mayıs 1915 de Vistül Irmağı ile Karpart dağları arsındaki Gorliç bölgesinden saldırıya geçen Alman ve Avusturya kuvvetleri karşısında Ruslar yenilerek geri çekilirler. Bu askeri durum Ekim 1915 şe kadar devam eder. Rus birlikleri savaşamayacak duruma gelir yenilgiyi kabullenerek Galiçya, Lehistan ve Lituanya'yı Alman işgaline bırakır. Baş Komutan Grand Dük Nikola, Kafkasya'da görevlendirilirken Çar 5 Ekim 1915 de Başkomutan olur. Rusya'nın savaşan ordusunun yarısından fazlası ölü, yaralı ve esir vererek o günler için savaş gücünü kaybetmiştir.  Ama imha olmamıştır.Batı cephesi komutanı General Jorf, Rusların isteği üzerine 9 Mayıs tarihinden itibaren Voj, Argon, Şampanya, Flandr ve Artua bölgelerinde saldırılarda bulunursa da, bir başarı kazanamaz Fransızlar, İngilizlerle beraber 25 Eylüle kadar iyi bir şekilde askeri hazırlık yaparak 26 Eylül de 60 tümenin gücü ile saldırıya geçerler. Alman Savunmasını kırarak geçemezler. Almanlar da karşı bir saldırıya geçmezler. Çünkü Alman Hükümeti ve Genelkurmay Başkanı Falkenhayn'ın ortak kararına göre, Batı Cephesinde, anlaşma gurubuna istekleri doğrultusunda bir barış imzalatana kadar Savunmada kalmaktır.26 Eylül saldırısın önleyen Almanya, Avusturya, Bulgaristan'la anlaşma masasına oturduğu gün,6 Ekim 1915 de Sırbistan'a saldırır. Kısa sürede Sırp toprakları işgal edilir. Almanya 1915 yılı içerisinde kesin zafer kazandığı cephe Sırbistan'dır. Bağlaşık Devletler bu yılda yapmış oldukları savaşlarda başarı kazanmışlar ama Sırbistan'daki gibi kesin neticeye ulaşıp düşmanı ezememişlerdir.Anlaşma Gurubu Devletleri, savaş alanlarında hiçbir başarı elde edemezler. Fakat Almanya ve Avusturya'ya karşı kıta ablukasını devam ettirmektedirler. Ekonomileri savaş öncesine nazaran daha iyidir. Bağlaşık Devletler gurubunda ise ekonomi iyi değildir. Üretim var fakat satamamaktadır. Abluka ile yollar kapalıdır. Ürettikleri gıda mahsulleri yetmemektedir. Yollar kapalı olduğundan getirememektedir. Ablukayı kırmak için Denizaltı savaşını başlatırlar. Bu hareketleri de başta Amerika olmak üzere bütün yansız devletlere zarar verdikleri için hepside karşı olurlar. Bu nedenle kısa zaman sonra vazgeçilir.Amerika, siyasa bakımından Denizaltı savaşlarına karşı olduğu kadar kıta ablukasına da karşıdır. Çünkü her ikisi de Uluslar arası hukuka ve anlaşmalara aykırıdır. Denizaltı savaşlarında batırılan gemilerdeki Amerikan vatandaşlarının boğularak ölmeleri üzerine Almanya'ya karşı düşmanca isteklerde bulunan halk guruplarına rağmen Başkan Wilson yansızlık siyasasından ayrılmamıştır. Ama kıta ablukası nedeni ile, Başkan Wilson İngiltere ve Fransa'yı 21 Ekim 1915 de, kendi devleti ve yansız devletler adına bir protesto çeker: Bu protesto ile İngiltere ve Fransa'yı, Abluka bahanesi ile Amerken ve yansız devletlerin tecimini önleyerek, kendi tecimlerini kuvvetlendirmekle suçlar. Çünkü İngiltere ve Fransa, Baltık Denizinde Almanya hariç diğer devletlerin hepsi ile alışveriş yaparken yansız devletlerin tecim gemilerini, Almanya'ya mal satarlar düşüncesi ile sokmamaktadırlar.İngiltere ve bağlaşıkları 12 Aralıkta hazırladıkları bir notayı 13 Aralık 1915'de Waşington'a göndererek, Amerikan protestosuna karşılık verirler. İngiltere'nin yansızlarla tecimi artmıştır. Ancak bu artış ayni ülkelerle olan Amerikan teciminin artışı yanında bir hiçtir.1913 yılında Amerika'nın yansız ülkelere ihracatı 5 milyon dolarken,1914 de 60 milyon dolara yükselmiştir. Amerika bu ihracatı ürettiği pamuk sayesinde sağlamıştır. Ama ürettiği gıda mahsullerini satamamaktadır. Mısır ve buğday eken amerikan vatandaşı da müşkül durumdadır. Wilson gıda üreten çiftçisinin ve yansız devletlerin tecim haklarını savunmuştur.
 
Ahmet Oğuz Bahadır / diğer yazıları
logo

Beşyol Mah. 502. Sok. No: 6/1
Küçükçekmece / İstanbul

Telefon: (212) 624 09 99
E-posta: internet@yenimesaj.com.tr gundogdu@yenimesaj.com.tr


WhatsApp iletişim: (542) 289 52 85


Tüm hakları Yeni Mesaj adına saklıdır: ©1996-2026

Yazılı izin alınmaksızın site içeriğinin fiziki veya elektronik ortamda kopyalanması, çoğaltılması, dağıtılması veya yeniden yayınlanması aksi belirtilmediği sürece yasal yükümlülük altına sokabilir. Daha fazla bilgi almak için telefon veya eposta ile irtibata geçilebilir. Yeni Mesaj Gazetesi'nde yer alan köşe yazıları sebebi ile ortaya çıkabilecek herhangi bir hukuksal, ekonomik, etik sorumluluk ilgili köşe yazarına ait olup Yeni Mesaj Gazetesi herhangi bir yükümlülük kabul etmez. Sözleşmesiz yazar, muhabir ve temsilcilere telif ödemesi yapılmaz.