Akıllı yaptırımlar ertelendi

BM Güvenlik Konseyi önceki gün yaptığı ve yaklaşık tüm gün süren müzakereler sonunda, Irak'a uygulanan gıda karşılığı petrol programının 5 ay süreyle uzatılmasını kabul etti.

ABD desteğiyle İngiltere tarafından hazırlanan "akıllı yaptırımlarla" ilgili karar tasarısının oylamaya konulmasının Rusya tarafından engellenmesinden sonra yapılan oylamada hazırlanan karar tasarısı oybirliğiyle benimsendi.

Tasarının kabulünden sonra Irak'ın Bakü-Yumurtalık boru hattından petrol pompalamaya başlayacağı diplomatik kaynaklar tarafından ifade edildi.

Tasarının orijinal metninde yer alan ve "Konseyin, ilk fırsatta yaptırımlarla ilgili yeni bir sistem benimseme konusundaki kararlılığını" vurgulayan madde Rusya'nın itirazı üzerine metinden çıkartıldı. Buna karşılık, Rusya'nın karşı çıkmasına rağmen 1 Haziran'da kabul edilen 1352 sayılı Konsey kararına atıfta bulunuldu. Ancak bu hüküm de Rusya'dan gelen talep üzerine yumuşatıldı ve söz konusu kararın "insani amaçlarla uygulanacağı" vurgulandı.

Kabul edilen tasarı, gıda karşılığı petrol uygulamasının bugünden itibaren 150 gün süreyle yürürlükte kalmasını öngörüyor. Irak'ın bu süre içinde satacağı petrolden elde edilecek gelirin yüzde 13'ü kuzey Irak'ta yaşayan halkın ihtiyaçları için ayrılacak.

Bağdat hükümetinin satın alacağı ilaç ve gıda maddelerinin adaletli biçimde dağıtılıp dağıtılmadığı BM denetimine tabi olacak. Konsey bu işle Genel Sekreter Kofi Annan'ı görevlendirdi.

Konsey programın işleyişini 3 ay sonra ve 150 günlük süre tamamlanmadan önce "derinlemesine gözden geçirme" kararı da aldı. Bu madde diplomatlar tarafından, ABD ve İngiltere'nin "akıllı yaptırımlarla" ilgili girişimlerini önümüzdeki dönemde de sürdürecekleri biçiminde yorumlandı.

Annan ve Irak Yaptırımlar Komitesi de 90 gün ve 150 günlük süreninbitimine bir hafta kala, Konsey'e, uygulamayla ilgili iki rapor sunacaklar.

Karar tasarısı Irak'ın söz konusu süre içinde petrol sanayiinin ihtiyacı olan yedek parça ve malzemeyi ithal etmesine de izin veriyor. Ancak bu parçaların toplam tutarı 600 milyon doları geçemeyecek. Irak'ın petrol satışından sağlayacağı gelirin yüzde 25'i de tazminatlar fonuna kesilecek.

Güvenlik Konseyi ayrıca Irak hükümetine çağrıda bulunarak 1284 sayılı kararda öngörülen hususlarla ilgili olarak BM ile işbirliği yapmasını istedi. Söz konusu tasarı Irak'ın, silah denetçilerinin bu ülkedeki çalışmalarını tamamlamalarına izin vermesini öngörüyor.

Konsey, kısa adı UNMOVIC olan silah denetleme komisyonunun, Irak'ın elindeki kitle imha silahlarının tamamının tasfiye edildiğine dair rapor vermediği sürece Körfez savaşından bu yana uygulanan ambargoyu kaldırmayı reddediyor.