İdlib için buluşuyorlar
Türkiye, İran ve Rusya; Suriye için bugün Ankara’da devlet başkanları düzeyinde masaya oturuyor. Rus ve İran destekli operasyonların yoğunlaştığı İdlib’deki son durum, zirvenin en sıcak gündem maddesini oluşturuyor
16.09.2019 00:00:00
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, bugün bir kez daha Suriye için bir raya geliyor. Üç lider Ankara'da son olarak 4 Nisan 2018'de Suriye gündemiyle bir araya gelmişti. Suriye'de güvenli bölge oluşturulması için ABD'yle aradığı uzlaşmayı yakalayamayan Ankara'nın İdlib'den büyük göç dalgasına dönük endişesinin büyüdüğü bir dönemde Türkiye, Rusya ve İran; bugün Ankara'da bir kez daha devlet başkanları düzeyinde masaya oturuyor.
Suriye'deki siyasi krize çözüm için Astana toplantılarını başlatan üçlü olarak bilinen Putin, Erdoğan ve Ruhani'nin Ankara buluşmasında en kritik ve sıcak gündem maddesi İdlib. Çünkü Rusya ve Türkiye'nin Suriye'de muhalifler ve Suriye ordusu arasında silahtan arındırılmış bölge oluşturduğu İdlib'de Suriye ordusu; Rusya'dan hava, İran'dan da Şii milis gücü desteğiyle operasyonlarını yoğunlaştırmış durumda.
Suriye'deki siyasi krize çözüm için Astana toplantılarını başlatan üçlü olarak bilinen Putin, Erdoğan ve Ruhani'nin Ankara buluşmasında en kritik ve sıcak gündem maddesi İdlib. Çünkü Rusya ve Türkiye'nin Suriye'de muhalifler ve Suriye ordusu arasında silahtan arındırılmış bölge oluşturduğu İdlib'de Suriye ordusu; Rusya'dan hava, İran'dan da Şii milis gücü desteğiyle operasyonlarını yoğunlaştırmış durumda.
Ankara sonuç alamadı
Ankara, İdlib'deki operasyonlardan kaçan yarım milyon Suriyelinin Türkiye sınırına doğru yöneldiğini tespit ederek Rusya, İran ve ABD'yi alarma geçirmiş olsa da, yürüttüğü diplomatik çabalardan herhangi bir sonuç alamamanın sıkıntısını yaşıyor.
Türkiye'nin Rusya ve İran'la birlikte uzlaşarak, Suriye'de ateşkesi ve ihlalleri takip etmek için kurduğu gözlem noktaları tehdit altında. Ağustos'ta İdlib'in güneyinde yer alan Han Şeyhun'dan Türkiye destekli muhaliflerin çekilmesiyle birlikte Türkiye'nin bölgedeki Morek gözlem noktası da Suriye ordusunca kuşatılmış durumda.
Operasyonlar ve çatışmaların sürmesine karşın gözlem noktalarını başka bir yere taşımamayı düşünen Ankara, İdlib kaynaklı büyük göç dalgasını Washington yönetimi destek vermese de, Suriye'de oluşturulacak bir güvenli bölgede karşılamanın hazırlıklarını yapıyor. Ankara bu noktada Rusya ve İran'dan operasyonlarını durdurmalarını bekliyor. Ancak Rusya İdlib'de El Kaide bağlantılı Heyet Tahrir Şam (HTŞ) örgütüne karşı yürüttüğü operasyonlardan vazgeçmeyeceğini söylüyor.
Türkiye'nin Rusya ve İran'la birlikte uzlaşarak, Suriye'de ateşkesi ve ihlalleri takip etmek için kurduğu gözlem noktaları tehdit altında. Ağustos'ta İdlib'in güneyinde yer alan Han Şeyhun'dan Türkiye destekli muhaliflerin çekilmesiyle birlikte Türkiye'nin bölgedeki Morek gözlem noktası da Suriye ordusunca kuşatılmış durumda.
Operasyonlar ve çatışmaların sürmesine karşın gözlem noktalarını başka bir yere taşımamayı düşünen Ankara, İdlib kaynaklı büyük göç dalgasını Washington yönetimi destek vermese de, Suriye'de oluşturulacak bir güvenli bölgede karşılamanın hazırlıklarını yapıyor. Ankara bu noktada Rusya ve İran'dan operasyonlarını durdurmalarını bekliyor. Ancak Rusya İdlib'de El Kaide bağlantılı Heyet Tahrir Şam (HTŞ) örgütüne karşı yürüttüğü operasyonlardan vazgeçmeyeceğini söylüyor.
Anayasa komisyonu beklentisi
Peki Ankara ne yapmayı planlıyor? Türk Dışişleri yetkilileri, Türkiye destekli muhaliflerin İdlib'ten geri çekilmeye başlamasıyla birlikte, Esad yönetiminin Afrin'e doğru yöneleceğini savunuyor ve siyasi çözüm için masaya oturulana kadar İdlib'te gözlem noktalarının korunacağını söylüyor.
Yani, Ankara için önemli olan; siyasi çözüm için somut bir adım atılması. Peki, böyle bir adıma dönük herhangi bir işaret var mı? Dışişleri yetkilileri, HTŞ'nin kontrolü altında olan İdlib'de Türkiye destekli muhaliflerin de hakimiyetinin güçlendirileceğini belirtirken, anayasa yazım komitesinin de oluşturulmasına dönük son hazırlıkların yapıldığını söylüyor. Yaşanan uzlaşmazlıklara karşın komitenin Ankara'da duyurulması için taraflar son hazırlıklarını yapıyor.
Yani, Ankara için önemli olan; siyasi çözüm için somut bir adım atılması. Peki, böyle bir adıma dönük herhangi bir işaret var mı? Dışişleri yetkilileri, HTŞ'nin kontrolü altında olan İdlib'de Türkiye destekli muhaliflerin de hakimiyetinin güçlendirileceğini belirtirken, anayasa yazım komitesinin de oluşturulmasına dönük son hazırlıkların yapıldığını söylüyor. Yaşanan uzlaşmazlıklara karşın komitenin Ankara'da duyurulması için taraflar son hazırlıklarını yapıyor.
Zirvenin önemi büyük
Rusya uzmanı Kerim Has, Ankara'daki zirvenin 'kritik önemde' olduğunu söylüyor. İdlib'de Esad'ın ilerleyişinin sürdüğünü hatırlatan Has, "8 ve 10 numaralı Türk gözlem noktaları da kısa sürede Suriye ordusu tarafından kuşatılabilir. Bunun da ötesinde sahada Türk ve Suriye ordularının karşı karşıya gelme riski her geçen gün artıyor.
Bu yüzden zirve sonrası Rusların eskortluğunda Türk gözlem noktalarının tahliyesi gündeme gelebilir" dedi. Has, bazı terörist grupların Türkiye sınırına doğru ilerleyişinin de büyük bir risk olarak zirvede değerlendirileceğini öngörürken, tarafların İdlib'te çatışmaları durdurmak için yeni bir plan üzerinde durmaları gerekeceğini belirtiyor.
Bu yüzden zirve sonrası Rusların eskortluğunda Türk gözlem noktalarının tahliyesi gündeme gelebilir" dedi. Has, bazı terörist grupların Türkiye sınırına doğru ilerleyişinin de büyük bir risk olarak zirvede değerlendirileceğini öngörürken, tarafların İdlib'te çatışmaları durdurmak için yeni bir plan üzerinde durmaları gerekeceğini belirtiyor.
Has, Ankara'nın Suriye'de ABD işbirliği ile güvenli bölge kurma arayışının Moskova için sorun olduğuna dikkat çekiyor. Has "Rusya, güvenli bölgenin Türkiye'nin rızası ve dolaylı desteğiyle Suriye'de etnik planda bir çeşit siyasi Kürt özerkliğini ortaya çıkarabileceğini düşünüyor. Bu açıdan da Kremlin, Fırat'ın doğusunda Ankara'nın Kürtlere yönelik politikasını Washington'la değil, Şam ile koordineli bir şekilde yürütmesini istiyor" öngörüsünde bulunuyor.
