Bir cinayet ya da ağır suç haberi toplumun büyük bölümünde öfke, korku ve tepkiyle karşılanıyor. Ancak bazı olaylarda dikkat çekici bir tablo ortaya çıkıyor. Ağır suçlarla gündeme gelen kişiler, sosyal medyada binlerce takipçi kazanabiliyor, hayran mesajları alabiliyor ve hatta kendileriyle romantik ilişki kurmak isteyen insanlarla karşılaşabiliyor. Peki toplumun büyük kısmının uzak durduğu kişiler, bazı insanlar için nasıl çekici hale gelebiliyor?
Uzmanlara göre bu durum tek bir nedenle açıklanamıyor. Psikolojik süreçler, bireysel beklentiler, sosyal medyanın etkisi ve kişinin suçluya yüklediği anlamlar bu ilginin ortaya çıkmasında rol oynayabiliyor.
Ağır suçlulara duyulan ilginin psikolojik adı var
Uzmanlar, ağır suç işlemiş kişilere karşı romantik veya duygusal çekim duyulmasını tanımlayan psikolojik kavramların bulunduğunu belirtiyor.
Ancak her suçlu hayranlığının romantik bir çekim anlamına gelmediği vurgulanıyor. Kimi insanlar dış görünüşten etkilenirken, kimileri güç ve kontrol algısına ilgi duyabiliyor. Bazı kişiler ise yalnızca merak duygusuyla bu kişileri takip edebiliyor.
Bu nedenle sosyal medyada görülen her destek mesajını ya da ilgiyi aynı psikolojik kategoriye yerleştirmek doğru kabul edilmiyor.
Kurtarma arzusu düşündüğümüzden daha etkili olabilir
Uzmanlara göre bazı insanlar suç işlemiş kişilerin geçmiş yaşam öykülerini öğrendiklerinde onlara karşı yoğun bir empati geliştirebiliyor.
Çocukluk travmaları, aile içi sorunlar veya zor yaşam koşulları hakkında edinilen bilgiler, suç işleyen kişinin yalnızca yaptığı eylemler üzerinden değil, yaşadıkları üzerinden değerlendirilmesine neden olabiliyor.
Bu noktada bazı kişilerde "Onu herkes yanlış anlıyor ama ben anlayabilirim" ya da "Benim sevgim onu değiştirebilir" düşüncesi ortaya çıkabiliyor.
Uzmanlar, bu yaklaşımın zaman zaman kişinin karşısındaki insanı kurtarma isteğiyle birleşebildiğini ve romantik ilginin temelinde bu duygunun yer alabileceğini belirtiyor.
Tehlike algısı bazı kişiler için çekici olabiliyor
Psikoloji alanındaki değerlendirmelere göre tehlike ve risk içeren durumlar bazı insanlarda yoğun duygusal uyarılma yaratabiliyor.
Toplumun uzak durduğu, korktuğu veya ulaşılmaz olarak gördüğü bir kişiye yakınlaşma düşüncesi bazı bireylerde kendini özel hissetme duygusu oluşturabiliyor.
Uzmanlara göre burada asıl çekici bulunan şey bazen kişinin kendisi değil, temsil ettiği sıra dışılık, güç veya tehlike algısı olabiliyor.
Bu durum özellikle dikkat çekme ve farklı görünme isteğiyle birleştiğinde daha görünür hale gelebiliyor.
Sosyal medya algıları değiştirebiliyor
Uzmanlar, sosyal medyanın suçla ilgili algıları önemli ölçüde etkileyebildiğine dikkat çekiyor.
Bir suç olayı sonrasında failin fotoğraflarının paylaşılması, görünüşüyle ilgili yorumların yapılması ve milyonlarca kişiye ulaşan içeriklerin üretilmesi, zamanla odağın değişmesine neden olabiliyor.
Böyle durumlarda işlenen suçun ayrıntıları ya da mağdurun yaşadıkları geri planda kalırken, failin görünüşü, özel hayatı veya sosyal medyadaki popülerliği konuşulmaya başlanabiliyor.
Uzmanlara göre bu durum özellikle genç kullanıcılar arasında hızlı şekilde yayılabiliyor.
Empati kurmak ile suçu onaylamak aynı şey değil
Uzmanlar, bir kişinin geçmişini anlamaya çalışmanın onun davranışlarını haklı görmek anlamına gelmediğini özellikle vurguluyor.
Her insanın yaşam öyküsü merak edilebilir, yaşadığı zorluklar anlaşılmaya çalışılabilir. Ancak bu yaklaşımın mağdurların yaşadıklarını ikinci plana itmemesi gerektiği belirtiliyor.
Çünkü bir davranışın nedenlerini anlamak başka, o davranışı mazur görmek ise tamamen farklı bir durum olarak değerlendiriliyor.
İnsan davranışları her zaman tek bir nedenle açıklanamıyor
Uzmanlara göre ağır suç işlemiş kişilere yönelik ilginin arkasında romantik çekim, kurtarma isteği, güç algısı, merak duygusu, sosyal kabul ihtiyacı ve görünür olma arzusu gibi birçok farklı etken bulunabiliyor.
Bu nedenle suçlulara yönelik hayranlık ifadelerini yalnızca aşk ya da romantik ilgi olarak değerlendirmek eksik kalabiliyor. İnsan davranışları çoğu zaman düşünüldüğünden daha karmaşık ve çok katmanlı süreçlerin sonucu olarak ortaya çıkıyor.
Toplumda büyük tepki uyandıran suç olaylarının ardından bazı kişilerin faillere ilgi göstermesi şaşırtıcı bulunsa da uzmanlar, bu durumun altında farklı psikolojik dinamiklerin bulunabileceğini belirtiyor. Ancak hangi nedenle ortaya çıkarsa çıksın, bir suç olayını değerlendirirken odağın mağdurların yaşadıkları, adalet süreci ve bireysel sorumluluk olması gerektiği vurgulanıyor. Suç işleyen kişiyi anlamaya çalışmak, işlenen suçun sonuçlarını görmezden gelmek anlamına gelmiyor.
