Nefsimizi kınamak

Şu an bizim için en önemli gerçek, seyr-i süluk etmekte oluşumuzdur, bu hali yaşamaktan memnunuz. İnsan seyrederken öyle çok şey öğreniyor ki; gerçeklerin farkına varıyor. Öğrendiklerimizden biri de insanlara kin tutmamak, hani, "Kin tutan din tutmaz" derler. Diğer insanlarla aramızda anlaşmazlıklar olabilir, bunlar da birer imtihan, nasıl davranacağımız sınanıyor, güzel ahlaka erişip, erişmediğimiz de sınanıyor.Nefsimizi ıslah etmek her birimizin en önemli görevi, bu görevi ciddiye almamız gerekiyor. İnsan çoğu zaman kendisini çok iyi bilemeyebilir, bu nedenle ona hakikati, marifeti gösterecek, fark ettirecek kamil bir insanın eğitimine ve öğretimine ihtiyaç duyar. Mesela insan kendisinin kibirli, riyakar olduğunu fark edemez, ancak seyr-i süluk ederken kendisine uzaktan bakabilir ve gönül hastalıklarını fark edebilir. Bu halde kamil insanın tasarrufu önemlidir. Mana büyüklerinin himmet ve tasarrufu sayesinde bizler de olduğumuz yeri ve varmak istediğimiz makamı görebiliriz.Nefsimiz ıslah edilmeye muhtaçtır, bunu görebilmemiz gerekli. Evliya-i kiram hazretleri nefislerini kınadıkları için, nefislerini temize çıkarmadıkları için yüce makamlara sahip olabilmişlerdir. Onlar, kendilerinden yaşça küçük bir insana rastladıklarında, "Bu kimsenin günahı benimkinden azdır" deyip ona tevazu gösterirler. Kendilerinden yaşça büyük bir kimse ile karşılaştıklarında ise" Bu kişinin ibadetleri benimkinden çoktur, dolayısıyla benden üstündür" diyerek nefslerini eğitmişlerdir.Nefsi yermek yani levm etmek, kınamak Tasavvuf büyüklerinin en çok başvurdukları bir yöntemdir. İnsan nefsini kınayarak bazı makamları aşabilir."Aslolan insanın kendisini bilmesidir. O halde insanın kendi kendini okuması şarttır. Kendinin alimi olması zaruridir. Kendini bilen kişiye arif denir. Cehalet insanın varlığından gafil olması kendisini bilmemesidir." (Makalat, Prof. Dr. Haydar Baş, s.168)