Odalar, birlikler ve kooperatiflerde reform zamanı

Bir ülkede ekonominin, tarımın, ticaretin ve sivil toplumun temel direkleri; meslek odaları, ticaret borsaları, sendikalar, sulama birlikleri ve kooperatif üst birlikleridir. Esnafın, tüccarın, çiftçinin ve işçinin hakkını korumak, üretimi desteklemek ve kamu yararına çalışmak amacıyla kurulan bu yapılar; ne yazık ki zamanla yenilenme yeteneğini kaybederek kişisel yönetim alanlarına dönüşebilmektedir.

Bugün sanayi ve ticaret odalarından esnaf kefalet kredi kooperatifleri birliklerine, tarım satış ve tarımsal üretim kooperatifleri birliklerinden sulama birliklerine kadar birçok kurumda 10, 15 hatta 20 yılı aşkın süredir aynı isimlerin başkanlık koltuğunda oturduğuna şahit oluyoruz. Yıllar uzadıkça ilk günkü hizmet heyecanı yerini atalete, kurumsal dinamizm ise bir tür "yönetim saltanatına" bırakıyor. Üreticinin ve üyenin sorunlarına çözüm üretmekle görevli bu kritik yapılar, bir süre sonra sadece mevcut yönetimin varlığını koruduğu statik kurumlara dönüşüyor.

Dinamizmin önündeki en büyük engel süreç bıkkınlığı ve atalettir

Bir makamda veya yönetimde uzun süre kalmak, kaçınılmaz olarak şu temel sorunları beraberinde getirir:

1. Atalet ve Zihinsel Yorgunluk: Uzun yıllar aynı görevde kalan yöneticiler, değişen dünya şartlarına, yeni nesil üretim ve pazarlama yöntemlerine karşı esnekliğini kaybeder.

2. Genç ve Yenilikçi Fikirlerin Tıkanması: Yönetim kadroları yenilenmediğinde; vizyon sahibi genç girişimciler, dinamik çiftçiler ve profesyoneller bu yapılara katkı sağlama isteğini kaybeder.

3. Güven Kaybı: Temsil ettiği kesimin (esnafın, üreticinin, çiftçinin) sorunlarından uzaklaşan kurumlar, üyeleri nezdinde meşruiyet ve güven kaybına uğrar. Demokrasi ve etkin yönetişim sadece sandığa gitmek değil; fırsat eşitliği, şeffaflık ve düzenli kan değişimi demektir.

Çözüm Net: İstisnasız iki dönem kuralı

Bu atalete son vermenin, üretim ve hizmet odaklı kurumlara yeniden dinamizm kazandırmanın yolu açıktır: İlgili tüm kanunlarda hiçbir istisnaya yer bırakmaksızın katı ve net bir dönem sınırlaması yapmak gerek. İlgili mevzuatta yapılacak yeni düzenlemelerle;

• Odalar, borsalar, sendikalar, esnaf kefalet, tarım satış, tarımsal üretim kooperatif birlikleri ve sulama birliklerinde başkanlık ve yönetim kurulu üyeliklerine en fazla iki dönem (veya maksimum 8-10 yıl) sınırı getirilmelidir.

• Bu kural "aralıklı da olsa" geçerli olmalı; bir dönem ara verip tekrar dönmenin, başka bir birime geçerek kanunun arkasından dolanmanın veya şekli oyunların önüne geçilmelidir.

• Hâlihazırda 10 yılı aşkın süredir bu görevleri yürüten mevcut yöneticiler için geçiş hükümleriyle bu kural derhal uygulanmalı, geçmiş dönemler hesaba katılarak taze kanların önü açılmalıdır.

Sonuç: Güçlü kurumlar, üreten Türkiye

Gerek mesleki teşekküller, gerekse tarımsal ve ticari kooperatif birlikleri kimsenin ömür boyu ikamet adresi değildir. Millete, çiftçiye, esnafa ve memlekete hizmet etme vesilesidir. Hizmet bayrağının belirli aralıklarla devredilmesi kurumlara güç katar, güveni artırır ve sivil toplum ile üretim ekosisteminin sesini gürleştirir.

Türkiye'nin kalkınması ve üretimde sıçrama yapabilmesi için her alanda taze kanlara, yenilikçi fikirlere ve dinamik yönetimlere ihtiyacı vardır. Çiftçimizin suyunu yöneten sulama birliklerinden esnafımıza kredi sağlayan kooperatiflere kadar her kademede atalete son verecek bu hukuki adım; sadece kurumları değil, temsil ettikleri milyonlarca üreticiyi ve çalışanı da özgürleştirecektir.