Orman ekosisteminde hizmet oluşumu

Orman ekosistemi içinde çok sayıdaki elemanın rasgele bir araya gelmesi ile bir bütünlük oluşmaktadır. Bu elemanların karşılıklı olarak ilişki ve etkileşim içinde olması, kendine özgü bir ortam oluşturmakta ve orman ekosisteminin bazı özellikler kazanmasına ve ayrıca, bir takım yeni görevler yüklenmesine neden olmaktadır. Orman ekosistemi aynı zamanda kendisi dışında kalan dış çevre ile de ilişki ve etkileşim içindedir. Bütün bu ilişki ve etkileşimler sonucu ormanda ve çevresinde ortaya çıkan özellikler, kendine özgü ortamlar, olaylar ve değişimler doğaya ve insanlara hem faydalı hem de zararlı olabilmektedir. Orman ekosisteminin bu şekilde bir işlev kazanmasına, hizmet oluşumu denmektedir. Ekosistemin yaptığı her hizmet, onun asli bir görevi olmaktadır.

Orman ekosisteminin hizmetlerinden bazıları;

- Rüzgâr hızını kesmek, toprağı gölgelemek, hava nemini yükseltmek, yazın serinlik ve kışın sıcaklık sağlayarak iklimi olumlu etkilemek, az da olsa yağışların artmasına katkı sağlamak. Orman, rüzgâr hızını keserek, toprağın kurumasını, bitkilerin aşırı su kaybetmesini ve ağaçların devrilmesini engelleyerek yararlı bir hizmet yapmış olur. Toprağı gölgeleme, toprağın kurumasını önler. Rüzgâr, hava nemini kurutarak, bu nemden faydalanan bitkilerin ölmesine neden olur. 

- Fotosentez yaparak oksijen üretmek. Bu hizmet ile, doğal denge sağlanmış, canlıların oksijen ihtiyacı karşılanmış ve sağlıklı bir ortam oluşmuş olur. 

- Anakayayı parçalayarak, toprak oluşumunu arttırmak. Topraktaki azot miktarını yükselterek, toprağı daha verimli hale getirmek,

- Toprak erozyonuna neden olan yağış sularını tutmak, yüzeysel akışı yavaşlatmak ve selleri önlemek,

- Topraktaki kırıntı yapıyı oluşturarak, suyun uzun zaman toprakta kalmasını sağlamak,

- Çığ oluşumlarını ve zararlarını önlemek,

- Havadaki zararlı maddeleri ve tozları tutarak, toprağa katmak,

- Doğaya renk ve canlılık katarak, çevre güzelliği oluşturmak,

- Hayvanlara yaşam ortamı ve barınak sağlamak olmaktadır. 

Orman ekosistemi, bu ve benzeri birçok hizmeti kendiliğinden yapmaktadır. Bu hizmetlerin yetersiz kalması durumunda orman işletmesi, hizmet üretimine yardımcı olarak, milli parklar ve muhafaza ormanlarının sayısını arttırmaya, alanlarını genişletmeye çalışmakta ve ekosistem içine bir takım hizmet alt yapıları inşa etmektedir. 

Ormandaki üretim, bitki, hayvan ve mikroorganizmalar tarafından yapılmaktadır. Bu canlıların üretim yapabilmesi için, uygun bir ortamda yaşayabilmesi zorunludur. Söz konusu bu yaşam ortamı, ekosistem dışındaki çevre koşullarının (doğal faktörler, çevre girdileri) da etkisi altındadır. Bu durumda, çevreden yaşam ortamına, yaşam ortamından canlılara, canlılardan üretim olayına doğru bir etkileme ve iletişim söz konusu olmaktadır. Yine aynı zamanda, ormanda canlı ve cansız olarak birikmiş olan ürün de tersi yönde canlıları ve ortamı etkisi altına almakta ve onları kontrol etmektedir. Ters yönde oluşan bu etki ve kontrole, geri besleme (feedback) denilmektedir. Orman ekosistemi sınırları içerisinde oluşan üretimin artması için, uzun bir zaman dilimine de ihtiyaç vardır. Bu zaman (yaş) faktörünün, çevreyi, yaşam ortamını, canlıları ve ürün oluşumunu etkilediği de bir gerçektir. Bu nedenle orman ekosistemindeki üretim süreci, zaman faktörünün etkisi altındaki bir halden öbür hale geçen bir iletişim sistemi olarak da düşünülmektedir.