Türkiye'de takas İran'a kumpas

İran'la batı ülkeleri arasında uzun süredir sorun oluşturan zenginleştirilmiş uranyum takasının Türkiye'de yapılması konusunda Türkiye, Brezilya ve İran dışişleri bakanları tarafından dün İran'da bir mutabakat imzalandı. Buna göre İran'ın vereceği 1200 kilogram yüzde 3,5 oranında zenginleştirilmiş uranyum, batı ülkelerinin vereceği 120 kilogram yüzde 20 oranında zenginleştirilmiş uranyumla Türkiye'de takas edilecek.Süreç şöyle işleyecek;İran nükleer takas mektubunu 1 hafta içerisinde Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'na (IAEA) gönderecek.İran haziran ayı içerisinde 1200 kilogram uranyumu Türkiye'ye gönderecek.Daha sonra Viyana grubu (Viyana grubu, ABD, Fransa, Rusya ve Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'ndan oluşuyor) 120 kilogram zenginleştirilmiş uranyumu Türkiye'de İranlı yetkililere teslim edecek.Herhangi bir sebeple takas gerçekleşmezse Türkiye uranyumu İran'a "derhal ve koşulsuz olarak" geri gönderecek.Geçtiğimiz haftalarda İran'ın takası Türkiye'de değil, Brezilya'da gerçekleştirebileceği açıklanmıştı. Mutabakat imzalandığına göre İran bu konuda fikrini değiştirmiş.İran'ın fikrini değiştiren en önemli sebep bence 1200 kilogram uranyumunu mümkün olduğunca yakın bir yerde takas yapılmasını istemesi olabilir. Burada İran uranyumu ülke dışına çıkararak büyük bir riski göze alıyor. İran uranyumunun 12 bin kilometre uzaktaki Brezilya'ya götürülmesi durumunda bir daha geri gelmeme ihtimali de bulunuyor. İran takası Türkiye'de kabul ederek riskini minimize etmeye çalışıyor anlaşılan.Elbette Türkiye'de gerçekleşecek takasta da risk var. Ama İran açısından göze alınabilir bir risk bu.Tahminlerime göre zaten uranyuma Türkiye'nin eli değmeyecek. İranlı yetkililer uranyumu Türkiye'ye getirecek. Uranyum Türkiye'de olduğu müddetçe de İranlıların kontrolünde ve korumasında olacak. Takas gerçekleşmezse yine onların kontrolünde büyük ihtimalle geldiği gibi kara yoluyla İran'a götürülecek.İran şüphesiz bu adımıyla zaman kazanacak. İsrail'in küplere binmesinden hareketle İran'ın şimdiden bu mutabakattan çıkar sağlamaya başladığını rahatlıkla söyleyebiliriz.İran diplomasisi herkes tarafından bilinen büyük bir manevra kabiliyetine sahip. Bu adımla birlikte İran batının tavrını test ediyor. Bana göre bu deklarasyona rağmen takasın gerçekleşmesi çok az bir ihtimal.İran deklarasyonun gerektirdiği adımları atacak. Yani yan çizen taraf İran olmayacak. Ama ABD, Fransa, Rusya ve Atom Enerjisi Kurumu İran'a yeni şartlar dayatacaklar. Bu dayatmaları gerekçe göstererek İran haklı bir şekilde takastan vazgeçebilir. Bu takas gerçekleşse bile batıyla İran arasındaki nükleer sorunlar bitmeyecek. Çünkü batı ülkeleri İran'ı tamamen kontrollerine almak istiyorlar. İran ise şeffaf bir şekilde her bağımsız ülkenin istediğinde yapabileceği nükleer çalışmaları yapmak istiyor. İran, batı ülkelerine boyun eğmedikçe bu tartışmalar sürüp gidecek ve Ortadoğu'da hararet hiç düşmeyecek.