Yemekler mi zehirliyor ihmal mi?
22.03.2004 00:00:00
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Şennur Dabak, uygun hijyenik şartlarda hazırlanmamış, gerektiği gibi pişirilmemiş, saklanmamış veya sağlıklı insanlar tarafından hazırlanmamış yiyeceklerin gıda zehirlenmelerine yol açtığını belirtti. Büyük Samsun Oteli'nde düzenlenen "1. Sanitasyon ve Hijyen Eğitim Programı"nda konuşan Doç. Dr. Şennur Dabak, bakteri ve virüs bulaşmış, bozulmaya başlamış yiyecekler nedeniyle her yıl dünyada yaklaşık 600 milyon kişinin zehirlendiğine dikkat çekti. Dabak, gıda zehirlenmelerinden en çok bağışıklık sistemi tam gelişmemiş bebekler, çocuklar, hamileler, yaşlılar ve kronik hastalıkları olanların etkilendiğini ifade etti.
Zehirlenmelere en çok sebep olan yiyecekler
Doç. Dr. Dabak, hijyenik şartlarda hazırlanmamış, gerektiği gibi pişirilmemiş, saklanmamış veya sağlıklı insanlar tarafından hazırlanmamış en çok zehirlenmelere sebep olan yiyecekleri şu şekilde sıraladı;
- Çiğ yumurta kullanılarak yapılmış her şey, az pişirilmiş yumurtalar, beyazı ve sarısı tam pişmemiş omletler,
- Evde yapılmış mayonezle karıştırılmış salatalar. Evde yapılmış mayonezin ömrü buzdolabında 1-2 gündür,
- Çiğ meyveler, sebzeler, iyi pişmemiş etler veya çiğ tavuk ve hindi eti
- Karides, midye, istiridyeler, her türlü kabuklular,
- Taze ve bekletilmiş elma suları dahil, paketlenmemiş, en önemlisi pastörize edilmemiş her türlü meyve suyu,
- Pastörize edilmemiş süt ve peynirler, süt ürünleri,
- Evlerde yapılmış ev konserveleri,
- Şarküterilerde satılan soğuk, dilimlenmiş her türlü pişmiş hazır yenebilen sandviç, etler ve sosisler,"
Mutfakta dikkat edilecek hususlar
Gıda zehirlenmelerinden korunmak için tedbir almanın yeterli olacağına işaret eden Doç. Dr. Şennur Dabak, mutfakta dikkat edilmesi gereken hususları ise şöyle özetledi:
- Her yemek öncesi ellerinizi ılık suyla ve sabunla en az 20 saniye kadar ovalayarak yıkayın,
- Eğer tezgaha, tabağa veya masaya çiğ et, çiğ yumurta koyduysanız aynı yere asla öteki yiyecekleri koymayın. Asla birbirlerine değmemesine dikkat edin,
- Eğer derin dondurucudan çıkartıp buzdolabında et, tavuk veya balık çözecekseniz bunları derince bir kaba koyun ve buzdolabının en alt katına koyun. Akacak sular öteki yiyeceklere asla değmesin. Bu yiyecekleri açıkta, odada ve tezgahta da eritmeyin,
- Meyve ve sebzeleri ılık ve akar su altında tek tek yıkayın. Gözle görünür her şeyden temizlenmesine gayret edin. Gerekiyorsa sadece bu iş için fırça kullanın,
- Tezgahlarınızı mutfak bezinizle deterjanlı ve çamaşır sulu suyla sık sık silin,
- Et, tavuk kestiğiniz et tahtalarını, plastik tahtaları ya kaynar suyla yıkamak üzere bulaşık makinesine koyun veya elde yıkanacaksa önce sıcak su ve bulaşık deterjanı ile yıkayın. Sonra çamaşır suyu konmuş derin bir leğene veya kaba yatırın ve 30 dakika bekletin. Akan su altında duruladıktan sonra kurumaya bırakın,
- Mutfaklarınızda kullandığınız mutfak bezlerini, havluları her gün çamaşır makinesine atın ve yenisini kullanın,
- Mutfaklarda kullandığınız tüm sünger ve bulaşık fırçalarını, varsa minik mutfak bezlerini mutlaka çamaşır sulu suda her gün dezenfekte edin."
Zehirlenmelere en çok sebep olan yiyecekler
Doç. Dr. Dabak, hijyenik şartlarda hazırlanmamış, gerektiği gibi pişirilmemiş, saklanmamış veya sağlıklı insanlar tarafından hazırlanmamış en çok zehirlenmelere sebep olan yiyecekleri şu şekilde sıraladı;
- Çiğ yumurta kullanılarak yapılmış her şey, az pişirilmiş yumurtalar, beyazı ve sarısı tam pişmemiş omletler,
- Evde yapılmış mayonezle karıştırılmış salatalar. Evde yapılmış mayonezin ömrü buzdolabında 1-2 gündür,
- Çiğ meyveler, sebzeler, iyi pişmemiş etler veya çiğ tavuk ve hindi eti
- Karides, midye, istiridyeler, her türlü kabuklular,
- Taze ve bekletilmiş elma suları dahil, paketlenmemiş, en önemlisi pastörize edilmemiş her türlü meyve suyu,
- Pastörize edilmemiş süt ve peynirler, süt ürünleri,
- Evlerde yapılmış ev konserveleri,
- Şarküterilerde satılan soğuk, dilimlenmiş her türlü pişmiş hazır yenebilen sandviç, etler ve sosisler,"
Mutfakta dikkat edilecek hususlar
Gıda zehirlenmelerinden korunmak için tedbir almanın yeterli olacağına işaret eden Doç. Dr. Şennur Dabak, mutfakta dikkat edilmesi gereken hususları ise şöyle özetledi:
- Her yemek öncesi ellerinizi ılık suyla ve sabunla en az 20 saniye kadar ovalayarak yıkayın,
- Eğer tezgaha, tabağa veya masaya çiğ et, çiğ yumurta koyduysanız aynı yere asla öteki yiyecekleri koymayın. Asla birbirlerine değmemesine dikkat edin,
- Eğer derin dondurucudan çıkartıp buzdolabında et, tavuk veya balık çözecekseniz bunları derince bir kaba koyun ve buzdolabının en alt katına koyun. Akacak sular öteki yiyeceklere asla değmesin. Bu yiyecekleri açıkta, odada ve tezgahta da eritmeyin,
- Meyve ve sebzeleri ılık ve akar su altında tek tek yıkayın. Gözle görünür her şeyden temizlenmesine gayret edin. Gerekiyorsa sadece bu iş için fırça kullanın,
- Tezgahlarınızı mutfak bezinizle deterjanlı ve çamaşır sulu suyla sık sık silin,
- Et, tavuk kestiğiniz et tahtalarını, plastik tahtaları ya kaynar suyla yıkamak üzere bulaşık makinesine koyun veya elde yıkanacaksa önce sıcak su ve bulaşık deterjanı ile yıkayın. Sonra çamaşır suyu konmuş derin bir leğene veya kaba yatırın ve 30 dakika bekletin. Akan su altında duruladıktan sonra kurumaya bırakın,
- Mutfaklarınızda kullandığınız mutfak bezlerini, havluları her gün çamaşır makinesine atın ve yenisini kullanın,
- Mutfaklarda kullandığınız tüm sünger ve bulaşık fırçalarını, varsa minik mutfak bezlerini mutlaka çamaşır sulu suda her gün dezenfekte edin."
