Beş asırlık Osmanlı mirası: Kilis Hoca Hamamı
Kilis Hoca Hamamı, 1545 yılında Kanuni Sultan Süleyman döneminde Canbolat Bey tarafından yaptırılan ve şehrin Osmanlı sivil mimarisini günümüze taşıyan en önemli eserlerden biridir
18.11.2026 13:59:00
Hasan Gündoğdu
Hasan Gündoğdu





Kilis'in Aşıt Mahallesi'nde yer alan bu tarihi yapı, sade taş işçiliği ve klasik hamam planıyla dikkat çeker.

Tarihçesi ve İsim Kökeni
Osmanlı'nın bölgeye hakim olduğu XVI. yüzyılın ortalarında inşa edilen hamam, zaman içinde farklı isimlerle anılmış ve onarımlar görmüştür.
İnşa Dönemi: Yapı, Kilis tarihinde önemli bir yere sahip olan Canbolat Bey tarafından 1545 yılında halkın temizlik ve sosyal buluşma ihtiyacını karşılamak amacıyla yaptırılmıştır.
İsim Değişikliği: İlk dönemlerde büyüklüğüne atfen halk arasında Koca Hamam olarak bilinse de Canbolat Paşa'nın ardından yapıyı kapsamlı şekilde tamir ettiren Hoca Ramazan Şeyh Gökçe'nin anısına Hoca Hamamı adını almıştır.
Restorasyon Süreçleri: Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 2010 yılında restore edilen eser, yaşanan deprem felaketinin ardından hasar görmüş ve 2026 yılı itibarıyla yeniden ayağa kaldırılmak üzere kapsamlı bir onarım sürecine alınmıştır.

Mimari Özellikleri ve Plan Düzeni
Klasik Osmanlı hamam mimarisinin karakteristik çizgilerini taşıyan Kilis Hoca Hamamı, işlevselliği ön planda tutan sade ve uyumlu bir mekansal kurguya sahiptir.
Soyunmalık ve Soğukluk: Kare planlı ve büyük kubbeli bir tasarımla kurgulanan giriş ve soğukluk bölümleri, ziyaretçilerin dış ortamdan hamam atmosferine geçişini sağlar. Soğukluktan dar bir dehliz aracılığıyla temizlik alanlarına ve ılıklık bölümüne geçilir.
Ilıklık ve Sıcaklık: Üç kollu haç planlı olarak düzenlenen sıcaklık bölümünde sivri ve beşik tonozla örtülü üç eyvan yer alır. Orta mekanı biri büyük olmak üzere toplam beş kubbe örterken, köşelerde kubbeli halvet hücreleri ve merkezde sekizgen formda bir göbek taşı bulunur.
Cephe ve Malzeme: Dış cephesinde yöresel kesme taş ve moloz taş işçiliğinin uyumu görülen yapı, gösterişten uzak ancak sağlam mimari oranlarıyla öne çıkar.

Kültürel Önemi ve Şehir Yaşamındaki Yeri
Kilis'te hamam kültürü, yüzyıllar boyunca yalnızca bedensel temizlik değil, aynı zamanda toplumsal dayanışma ve geleneklerin yaşatıldığı bir alan olmuştur.
Sosyal Buluşma Noktası: Mahalle kültürünün merkezinde yer alan bu mekan, düğün öncesi gelin hamamlarından bayram hazırlıklarına kadar pek çok yerel ritüele ev sahipliği yapmıştır.
Kültürel Miras Değeri: Kilis Belediyesi ve Kilis Valiliği kayıtlarında kentin tescilli kültür varlıkları arasında gösterilen yapı, şehrin çok katmanlı tarihini yansıtan canlı bir belge niteliğindedir.


Tarihçesi ve İsim Kökeni
Osmanlı'nın bölgeye hakim olduğu XVI. yüzyılın ortalarında inşa edilen hamam, zaman içinde farklı isimlerle anılmış ve onarımlar görmüştür.
İnşa Dönemi: Yapı, Kilis tarihinde önemli bir yere sahip olan Canbolat Bey tarafından 1545 yılında halkın temizlik ve sosyal buluşma ihtiyacını karşılamak amacıyla yaptırılmıştır.
İsim Değişikliği: İlk dönemlerde büyüklüğüne atfen halk arasında Koca Hamam olarak bilinse de Canbolat Paşa'nın ardından yapıyı kapsamlı şekilde tamir ettiren Hoca Ramazan Şeyh Gökçe'nin anısına Hoca Hamamı adını almıştır.
Restorasyon Süreçleri: Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 2010 yılında restore edilen eser, yaşanan deprem felaketinin ardından hasar görmüş ve 2026 yılı itibarıyla yeniden ayağa kaldırılmak üzere kapsamlı bir onarım sürecine alınmıştır.

Mimari Özellikleri ve Plan Düzeni
Klasik Osmanlı hamam mimarisinin karakteristik çizgilerini taşıyan Kilis Hoca Hamamı, işlevselliği ön planda tutan sade ve uyumlu bir mekansal kurguya sahiptir.
Soyunmalık ve Soğukluk: Kare planlı ve büyük kubbeli bir tasarımla kurgulanan giriş ve soğukluk bölümleri, ziyaretçilerin dış ortamdan hamam atmosferine geçişini sağlar. Soğukluktan dar bir dehliz aracılığıyla temizlik alanlarına ve ılıklık bölümüne geçilir.
Ilıklık ve Sıcaklık: Üç kollu haç planlı olarak düzenlenen sıcaklık bölümünde sivri ve beşik tonozla örtülü üç eyvan yer alır. Orta mekanı biri büyük olmak üzere toplam beş kubbe örterken, köşelerde kubbeli halvet hücreleri ve merkezde sekizgen formda bir göbek taşı bulunur.
Cephe ve Malzeme: Dış cephesinde yöresel kesme taş ve moloz taş işçiliğinin uyumu görülen yapı, gösterişten uzak ancak sağlam mimari oranlarıyla öne çıkar.

Kültürel Önemi ve Şehir Yaşamındaki Yeri
Kilis'te hamam kültürü, yüzyıllar boyunca yalnızca bedensel temizlik değil, aynı zamanda toplumsal dayanışma ve geleneklerin yaşatıldığı bir alan olmuştur.
Sosyal Buluşma Noktası: Mahalle kültürünün merkezinde yer alan bu mekan, düğün öncesi gelin hamamlarından bayram hazırlıklarına kadar pek çok yerel ritüele ev sahipliği yapmıştır.
Kültürel Miras Değeri: Kilis Belediyesi ve Kilis Valiliği kayıtlarında kentin tescilli kültür varlıkları arasında gösterilen yapı, şehrin çok katmanlı tarihini yansıtan canlı bir belge niteliğindedir.























































































































