Boğazlar ile ilgili anlaşmaların sonuçları

Rus Çarı Büyük Petro'dan beri Rus dış siyasasının birinci hedefi İstanbul ve Boğazları alarak Akdeniz'e inmektir. Bu nedenle Rus Dışişleri Bakanı Sazonof, daha Çanakkale savaşları başlamadan önce İstanbul ve Boğazların verilmesi için İngiltere ve Fransa ile diplomatik görüşmelere başlar. Neticede 1915 Mart ve Nisanında İngiltere ve Fransa ile gerekli antlaşmaları yaparak imza altona alınır. Yalnız bu antlaşmalar barış görüşmelerine kadar gizli kalacaktı. 1915 yılında Almanya ve Avusturya Macaristan İmparatorları da iki defa İstanbul ve Boğazların verilmesi karşılığında ayrı barış teklif ettiyse de Sazonof bu teklifleri kabul etmez.1916 Ekiminde Rusya'da Hükümet ile Duma arasında ve yine hükümet ve sarayla karşıt görüşlü ve sosyalistler arasında gerginlik başlayınca da Duma meclisinden Protopopof meclis üyelerinden bir gurup ile Paris ve Londra'ya gider. Tabii ki yapacak bir şey yoktur. Yalnız dönüşte Stokolm'da Alman temsilci Varburg ile görüşerek Rus ve Almanya arasında barışını konuşurlar. Protopopof-Varburg görüşmelerini öğrenen İngiltere kıralı Jorj, Rus Çarı Nikola'ya kasım başlarında bir tel çekerek şu düşüncelerini bildirir: Türlü ve hele yansız devletlerden gelen haberlere göre Rusya'da bulunan Almanya'nın adamları aramıza nifak sokmaya çalışıyorlar. Bu arada bazı çevrelerde söyleniyor ve inanılıyor ki İstanbul'un Rusya'ya katılmasına veya onun eline bırakılmasına İngiltere karşı koymak düşüncesindedir. Böyle bir şüphe senin hükümetinin yanından bile geçemez. O biliyor ki Mart 1915 antlaşmasını benim hükümetim, şimdi hükümette üye bulunan o zamanki muhalefet önderi ile beraber hazırlamıştır. Ancak Rusya'da herhangi bir çevrede İngiltere'nin Samililiği ve düşüncelerindeki azmi hakkında şüpheler beslenilmesi bana ağır gelmektedir. Ben ve hükümetim şu düşüncedeyiz ki İstanbul ile, Rus- İngiliz ve Fransız anlaşmasında anılan öbür yerlerin Rusların eline geçmesi, zaferden sonra yapılacak barışın en önemli ve belirli şartları olacaktır. İstediğin vakit bakanlarına bu veya herhangi bir konu hakkında benim hükümetimle görüşmek buyruğunu verebilirsin. Sen de benimle doğrudan konuşabilirsin.Çar Nikola, karşılığında İngiliz kiralına teşekkürlerini bildirirken, İngiliz dostluğunun ülkesinde gelişmesinden de memnuniyet duyduğunu bildirir ve sonunda şunları söyler: Eminim ki İngiltere ve Fransa'nın, İstanbul'a, Boğazlara Rusya'nın sahip olması yönünü barışın değişmez şartlarından birisi saydığına dair hükümetimin yayınlayacağı kısa bir resmi tebliğ bütün zihinleri dinlendirir ve bütün kuşkuları kaldırır. Çar Nikola 1916 Eylül ayı içerisinde, İngiltere Kıralı Jorj'a bir tel çekerek İstanbul ve Boğazların kendisine verildiğine dair 1915 Mart Nisan anlaşmalarının ilanını ister. Kral Jorj, Anlaşmaların ilanının İngiliz hükümetince bir mahzuru olmadığını bildirir. Yalnız Hindistan Müslümanların ve İran'ın iyi durumda Olan Osmanlının nüfuzunun artabilmesinden çekindiğini söyler. Ayrıca konunun İngiliz askeri şurasınca da incelenmesi gerektiğini bildirir.16 /9/1916 Rusya bu konuyu Fransa'ya da bildirir. 17 Eylül 1916 günü Fransa anlaşmaların ilanını kabul ederse Rusya'nın Lehistan Muhtariyetine ait bildirgesini kabulünde rolü olabileceğini bildirir.6 Kasım 1916'da İngiltere hükümeti anlaşmanın yayınlanmasının doğru olmayacağını ancak anlaşma sırasında yayınlanmasının yerinde olacağını bildirir. Yalnız Rusya'da halkın gergin durumunu öğrenince olayların yatışmasında bir moral kaynağı olur düşüncesi ile 9 Kasım 1916 da yayınlanmasının iyi olacağını bildirir.Fransa, 1915 antlaşmalarının yayını için 17 Kasım 1916'da İtalya, Japonya ve Romanya hükümetlerini önceden bildirilmesini şart göstererek yayınlanmasında bir sakınca olmadığını bildirir. Bu gelişmeler üzerine Rus yeni Başbakanı Trapof, 2 Aralık 1916'da, Duma'da konu ile ilgili olarak şunları söyler:""? Bin yıldan beri Rusya güneye, açık bir Denize doğru yöneliyor... Savaşın başında insan kaybından sakındığımız için bağlaşıklarımızla birlikte Türkiye'nin, yanımızda düşüncesizce savaşa katılmak düşüncesini önlemek için elimizden geleni yaptık?Tarafsızlığı için Türkiye'ye bazı inancalar verdik?Ancak bütün uğraşlarımız boşa çıktı. Almanya'nın aldatıcı vaatlerine kanarak bize haince saldırdı. Sadık bağlaşıklarımız 1915 antlaşması ile İstanbul ve Boğazları Rusya'ya verdi. Rus ulusu kanını neden döktüğünü bilmelidir? Bu ilan ile Başbakan halk arasındaki gerginliği önleyerek Rus birliğini sağlamak ister. Bağlaşıklarıda Başbakanın bu konuşmasının Rusya'daki gerginliği önleyebileceğini ümit ederler. Fakat olay düşündükleri gibi sonuçlanmaz. Bu nenle Çar ordunun moralini yükseltmek amacı ile 25 Aralık 1916'da Ordu ve donanmaya bir mesaj yayınlar:""İstanbul ve Boğazları almanın Rus savaş amaçlarından biridir. Lakin bu mesajda Orduda dahi bir birlik sağlayamaz. Artık ihtilalin yolu görülmüştür.