Digor’un tarımsal potansiyeli ve sorunları

Kars'ın güneyinde, Ermenistan sınırına yakın bir konumda yer alan Digor ilçesi, tarım ve hayvancılık açısından önemli bir potansiyele sahip bir bölgedir.

Verimli arazileri, sulama imkanları ve geniş mera alanlarıyla Digor, Kars'ın tarımsal ekonomisine katkı sağlayan ilçelerden biridir. Ancak, sert iklim koşulları, altyapı eksiklikleri ve pazarlama sorunları gibi engeller, bu potansiyelin tam anlamıyla değerlendirilmesini zorlaştırmaktadır.

Digor, 1.136 km²'lik yüzölçümü ve 1.450 metre rakımıyla, Kars'ın tarımsal üretimde öne çıkan ilçelerinden biridir. İlçenin tarımsal potansiyelini destekleyen başlıca unsurlar şunlardır:

Verimli Topraklar ve Tahıl Üretimi: Digor, Erzurum-Kars Platosu'nun doğu ucunda yer alır ve çernozyum ile bozkır topraklarına sahiptir. Bu topraklar, özellikle buğday, arpa ve yulaf gibi tahıl üretimi için elverişlidir. Kars genelinde tahıl üretimi, Digor'un da temel tarımsal faaliyetlerinden biridir.

Sulama İmkanları ve Kars Barajı: Digor Çayı ve Arpaçay Nehri, ilçenin tarımsal sulama ihtiyacını karşılamada önemli bir rol oynar.

2020 yılında hizmete giren Kars Barajı, Digor Ovası'nda 215.750 dekar tarım arazisini sulamaya açarak ilçenin tarımsal üretim kapasitesini artırmıştır. Bu, şeker pancarı ve yem bitkileri gibi su ihtiyacı yüksek ürünlerin üretimini desteklemektedir.

Meyve ve Sebze Üretimi: Digor, Kars'ın diğer ilçelerine kıyasla daha ılıman bir iklime sahip olup, meyve ve sebze üretimine olanak tanır. Kayısı, elma ve ceviz, ilçede öne çıkan meyve türleridir. Sebze üretiminde ise beyaz lahana, soğan ve taze fasulye yaygın olarak yetiştirilir.

Zengin Mera Alanları ve Hayvancılık: Digor'un geniş mera ve çayır alanları, hayvancılık için büyük bir avantaj sağlar. İlçede küçükbaş (koyun, keçi) ve büyükbaş (sığır, manda) hayvancılık yaygındır.

Kars'ın ünlü kaşar peyniri ve süt ürünleri, Digor'daki hayvancılık faaliyetlerinden elde edilen sütle üretilir. Ayrıca, ilçede "Doğu Anadolu Kırmızısı" sığır ırkı gibi yerel genetik kaynaklar korunmaktadır.

Arıcılık Potansiyeli: Digor'un yüksek platoları ve zengin bitki örtüsü, arıcılık için uygun koşullar sunar. Doğal çiçek balı üretimi, ilçede ek gelir kaynağı olarak değerlendirilir. Kars balının kalitesi, Digor'un arıcılık potansiyelini destekler.

Yabani Bitki Çeşitliliği: Digor, Kars genelinde sebze olarak tüketilen yabani bitki türleri açısından zengindir. 2015-2016 yıllarında yapılan bir çalışma, ilçede 19 familyaya ait 87 taksonun sebze olarak kullanıldığını ortaya koymuştur. Bu bitkiler, taze, kurutulmuş, salamura veya turşu şeklinde tüketilir ve yerel kültürel zenginliği yansıtır.
Digor'da Tarım ve Hayvancılığın Karşılaştığı Sorunlar

Digor'un tarımsal potansiyeli yüksek olsa da, çeşitli sorunlar bu potansiyelin tam anlamıyla değerlendirilmesini engellemektedir:

Sert İklim Koşulları: Digor'da karasal iklim hakimdir; yazlar serin ve kısa, kışlar uzun, sert ve soğuk geçer. Bu koşullar, tarım sezonunu kısaltır ve yalnızca dayanıklı ürünlerin yetiştirilmesine olanak tanır.

Sulama Altyapısı Eksiklikleri: Kars Barajı, Digor Ovası'nda sulama kapasitesini artırsa da, modern sulama sistemlerinin (örneğin, damla sulama) yaygınlaşmaması verimliliği sınırlamaktadır. Sulama altyapısının geliştirilmesi, ürün çeşitliliğini ve verimi artırabilir.

Pazarlama ve Örgütlenme Sorunları: Digor'da tarımsal üretim, genellikle aile işletmeciliği şeklinde yapılır ve kooperatifleşme düzeyi düşüktür. Kaşar peyniri, bal ve süt ürünleri dışında, tahıl, meyve ve sebzelerin ulusal veya uluslararası pazarlara ulaşması için yeterli altyapı bulunmamaktadır. Ürünlerin çoğu yerel tüketimle sınırlıdır.

Nüfus Azalması ve Göç: Digor, Kars genelinde olduğu gibi sürekli göç vermektedir. 2023 itibarıyla ilçenin nüfusu 19.872'dir ve bu sayı her yıl azalmaktadır. Genç nüfusun tarımı terk ederek kente göç etmesi, tarımsal üretimin sürekliliğini tehdit eder.

Mera Alanlarının Yanlış Kullanımı: Digor'un mera alanları, hayvancılık için büyük bir avantaj sağlasa da, aşırı otlatma ve yanlış kullanım nedeniyle verimlilik azalmaktadır. Mera alanlarının tarım dışı amaçlarla (örneğin, enerji projeleri) kullanılması, hayvancılık faaliyetlerini olumsuz etkileyebilir.

Teknolojik Yetersizlik ve Düşük Verim: Digor'daki çiftçiler, modern tarım teknolojilerine ve mekanizasyona sınırlı erişime sahiptir. Kars genelinde tahıl verimi 100-150 kg/dekar civarındayken, modern tekniklerle bu rakam artırılabilir.

Sulama yatırımları, kooperatifçilik, modern tarım teknikleri ve genç çiftçilere yönelik desteklerle Digor, Kars'ın tarımsal kalkınmasında önemli bir merkez haline gelebilir. İlçenin tarımsal zenginliklerini korumak ve geliştirmek, hem yerel ekonomi hem de bölge için büyük bir kazanım olacaktır.