Ekonomi politikalarında amaç

Günümüzde cevaplandırılması gereken en önemli soru, "ekonomik politikaların amacı nedir, ne olmalıdır" sorusudur. Uygulanan politikalara bakarak cevap vermek gerekirse, şunu söyleyebiliriz: Ekonomi politikalarının amacı, insanı mutlu etme, refah seviyesini yükseltmek değildir. Eğer amaç insan ve insanın mutluluğu olsaydı, ilk önce işsizlere iş, aşsızlara aş bulmak hedeflenirdi.

Başkalarının yaptıklarını bırakalım, hükümetimizin yaptığına bakalım. Hükümetin yapmaya çalıştığı şu değil mi? İş ve aş imkanlarını yok ederek bir başka deyişle tüketimi kısarak ekonomiyi düzeltmek. Halbuki bunun tam tersi yapılmalı. Yani tüketim teşvik edilmeli, tüketicilerin alım gücü yükseltilmeli. Ekonominin sonucu tüketimdir. Tüketim olmayınca ekonomi kilitlenir. Bundan dolayıdır ki, durgunluğa giren ekonomilerde, devlet eliyle tüketim teşvik edilir. Böyle durumlarda ABD hükümeti, tüketim kampanyaları açar, "ABD'yi seviyorsanız tüketin" sloganlarıyla sokaklar süslenir.

Maalesef, bu hükümet de geçmiş hükümetler gibi bir tek göstergeyi esas alıyor. O da enflasyondur. Sanki enflasyon düşünce, bütün ekonomik sorular çözülüyor. Yok böyle bir şey. Afrika'nın bazı ülkelerinde enflasyon oranı sıfıra yakın. Ama insanla açlıktan ölüyor. İstenilen manzara bu mu? Böyle bir duruma iyi demek mümkün mü? Enflasyon, ekonomik sorunların anası değil, birçok sorundan yalnızca birisidir. Dahası, enflasyonun kötülüğü duruma göre değişiyor. Durgunluğa giren ülkelerde enflasyon aranılan birşeydir.

Esasen ekonomik sorunları bir bütün olarak ele almak ve o sorunlar içerisinde enflasyonun yerini ve önemini doğru tespit etmek gerekir. Ne yazık ki böyle yapılmadı, böyle yapılmıyor. Bazı ekonomik sorunlar küçük, bazıları ise büyük gösteriliyor. Mesela enflasyona kilitlenmiş hükümet, cari açığın tehlikesini görmüyor. "Cari açık sorun değil yıl sonunda aşağıya düşer" diyerek, tehlike küçümseniyor. Nasıl inecek, bu konuda alınmış veya alınacak bir tedbir var mı? Bilen yok.

Öyle rahat davranmakla işler halledilmiyor. Bu güne kadar yaşananlar şunu ortaya koyuyor. Bu oranda bir cari açık eninde sonunda ekonomik kriz getirir. Savaş dönemleri değil, Türkiye, hiçbir dönemde bu kadar carı açık vermemiştir. Bu tehlike nasıl küçümsenebilir?

Tekrar enflasyona dönelim ve şu gerçeğin altını bir kere daha çizelim. Enflasyonu düşürmekten daha önemli alım gücünü artırmaktır. Tüketicilerin alım gücü artmadıktan sonra enflasyonu düşürmek hiçbir anlam ifade etmez. Geliri olmayan bir insan için enflasyon sıfır olsa ne yazar. Onun içindir ki hükümet, "enflasyonu düşürdük, tarihi bir başarı elde ettik" diye övünüyor, halk ve "biz birşey hissetmedik" diyor.

Bir başka gerçek de şu: Enflasyon oranı kişilerin harcamalarına göre değişiyor. Daha açık bir deyimle, herkesin enflasyonu farklıdır. Çünkü her tüketici tüketim sepetindeki mallardan aynı miktarda tüketmiyor. Öyle ki, bazı tüketicilerin tükettikleri malların hiçbiri tüketim sepetinde yer almıyor. Böyle bir kişinin enflasyon oranını tespit etmek mümkün olabilir mi? Onun için enflasyon insanların haline bakmak daha doğru bir yaklaşımdır. İnsanların haline bakınca görülen manzara ürkütücü. Ekonomi yöneticileri de biraz olsun, enflasyon oranından, rakamlardan başını kaldırsınlar, pazara ve insanlara baksınlar. Kararlarını ondan sonra versinler.