Enflasyonu besleyen hizmet tekelleri

İflas eden tüccar eski hesapları karıştırırmış. Hükümetin de IMF talimatları ile ekonomide yaşattığı büyük iflas sonrası milli gelirimizde yüzde 30'luk bir düşüş yaşandı.

Servetimiz, kişi başına 3.600 dolardan 2.300 dolara geriledi.

İnsanımız, doğalgaz, elektrik, su, telefon faturalarını ödeyemez hâle geldi. Bunun bir tek faydası oldu. Eski faturaları karıştırınca, hesaplardaki kabarıklığın, kamunun uyguladığı fahiş fiyatlardan, haksız vergilerden kaynaklandığı anlaşıldı.

Sadece doğalgaz zamları ile soyulduğumuzu zannediyorduk. Oysa aynı soygun, aynı vurgun, aynı haksızlık elektrik, tüpgaz, telefon ve su faturalarında da kendini gösteriyor.

Doğalgaz fiyatı belli birkaç büyük şehirdeki sınırlı sayıda tüketiciyi ilgilendirirken elektrik, tüpgaz, telefon ve su 67 milyonu doğrudan etkiliyor.

Çoğu kamu tekeli olan bu hizmetlerde, yüzde yüzlük enflasyonu aşan biçimde tüpgaza yüzde 152, suya yüzde 150, elektriğe yüzde 128, telefona yüzde yüzün üstünde zam yapılmış.

Fiyakasından geçilmeyen İSKİ içme suyunun metreküpünü bir yılda 177 bin liradan 852 bin liraya çıkarmış. Ayrıca faturalara "bakım ücreti" ilave etmeyi de unutmamış.

Elektrik faturasına, sabit ücretin yanında TRT'ye de pay ayırmadan edememiş.

Maliye Bakanlığı, köpek mamasını 3 zarûrî tüketim malı sayıp yüzde 8 KDV alırken su, telefon, elektrik, doğalgaz, tüpgaz gibi hizmetleri lüks tüketim kapsamına alıp yüzde 18 KDV alıyor. Yetmiyor akaryakıt tüketim vergisi ilave ediyor.

Bu hizmetlerdeki yıllık fiyat artışlarına baktığımız zaman enflasyon canavarının çelimsiz kaldığını görüyoruz.

Sokaktaki alelade vatandaş için gerekli, vazgeçilmez elektrik, su, gaz, telefon, akaryakıt kamu veya özel kurum firma tekelindedir. Aynı biçimde bu kuruluşlar sürekli zam yaparak tüm fiyatları azdırmaktadırlar. Türk vatandaşının bütçesi, bu hizmetlere para yetiştirmekle tükenmektedir. Gelişmiş ülkelerde; aile ve işletme giderlerinin % 5'i bu kalemlere giderken, Türkiye de su, elektrik, yakacak, telefon, faturaları yüzde 10 ile yüzde 40 arası bir geliri götürmektedir. Bazı hizmetlere yapılan zamlar, enflasyon ateşine benzin sıkmaktadır. Tüm dünyada petrol fiyatları arttıkça ve düştükçe piyasa pompa fiyatları da buna bağlı olarak artar veya düşer. Bizde ne hikmetse, artan fiyat düşmemektedir. Petrolün varili 9 $'da, 30$'da olsa fiyat hep yükselmektedir. Devlet, litresi 20 cent'e mal olan akaryakıtı 1$'ın üzerinde satarak spekülasyon yaratmaktadır.

Çözüm önce samimi olmaktan geçiyor. Vatandaşı soymayı değil hizmeti esas alan Maliye, böyle zaruri tüketim mallarına yüzde18 lüks tüketim vergisi salmaz. Bu tip hizmetlere sabit ücret, katkı payları gibi dolaylı vergi ve haraç uygulamasına son verilmelidir. İdari mahkemeler bu noktada kamu adına olaya müdahale etmelidir.

En önemlisi hizmet tekelleri şeffaf olmalı, maliyet hesaplarını saydam yapmalı, anonim şirket mantığı ile abonelerine hesaplarını ibra etmelidir.

Rekabet Kurulu harekete geçerek, sektörlerinde tekel olan bu kurumların kâr marjlarını sınırlamalıdır.

Türkiye'de enflasyon lobilerinin kim olduğunu hep merak ederdik değil mi? Bu lobilerin en önemlisinin bu hizmet tekelleri olduğunu öğrendik. Doğu Avrupa ülkeleri, bedava enerji politikası ile sanayii teşvik ederken biz soyguna varan fiyatlarla kümesteki kazları yolmaya devam ediyoruz.