İşsizliğin çözümü yatırımdan geçiyor

Türkiye'de bir kişiye iş oluşturabilmek için yatırılması gereken yatırım tutarı ortalama 99.3 bin dolara kadar yükseldi. Buna göre, her yıl istihdam piyasasına giren 750 bin kişiye iş oluşturmak için 74.5 milyar dolar, yaklaşık 2.5 milyon olan resmi işsizlere istihdam oluşturmak için de 248.3 milyar dolarlık yatırım yapılması gerekiyor Hazine Müsteşarlığı verilerinden yaptığı belirlemeye göre, 2005 yılında teşvik belgesine bağlanan yatırımların tutarı 24.1 milyar YTL oldu. 2005 yılı için 1.3408 YTL olan döviz kuru dikkate alındığında, yatırımların dolar bazında ise 17.9 milyar dolara denk geldiği belirlendi. Geçen yılki teşvikli yatırımlar kapsamında 180 bin 791 kişilik istihdam oluşturulması öngörüldü. Buna göre, söz konusu projeler kapsamında oluşturulacak her bir kişilik istihdamın maliyeti ortalama 99.3 bin dolara (133.1 bin YTL) denk geldi.2004'e göre yüzde 9.1 oranında arttı2004 yılında bir kişiye iş oluşturmanın maliyeti 91 bin dolar olarak hesaplanmıştı. Buna göre 2005 yılında bir kişiye iş oluşturmanın maliyetinde 2004 yılına göre yüzde 9.1 oranında artış yaşandı. Bir kişilik istihdam için gereken ortalama yatırım tutarı 2000'de 79 bin dolar, 2001'de 90.8 bin dolar, 2002'de ise 73.6 bin dolar ve 2003 yılında ise 94.2 bin dolar düzeyinde hesaplanmıştı.Sektörlere göre maliyet2005 yılında bir kişiye iş oluşturabilmek için imalat sanayiinde ortalama 105.8 bin dolarlık, hizmetler sektöründe 78.6 bin dolarlık, madencilik sektöründe 63.6 bin dolarlık, tarımda ise 78.9 bin dolarlık yatırım yapılması gerektiği hesaplandı.Ortalama ithalatBu arada Türkiye'de yatırım yapmak için önemli miktarda yatırım malı ithal edilmesi de gerekiyor. 2005 yılında teşvik belgesine baağlanan yatırımlar kapsamında her bir kişilik istihdam için 48.1 bin dolarlık ithalat yapılması gerektiği belirlendi.Bir kişiye iş için gereken ortalama sermaye malı ithalatı tutarı, enerji sektöründe 975.6 bin dolar, imalat sektöründe 63.1 bin dolar, hizmetlerde 23 bin dolar, madencilikte 25.5 bin dolar ve tarımda 26.2 bin dolar oldu.İşsizliği çözmek için 248.3 milyar dolar gerekliTürkiye'de her yıl istihdam piyasasına, tarım sektöründen ayrılarak diğer sektörlerde iş arayanlar hariç ortalama 750 bin kişi olarak tahmin ediliyor. Bir kişiye iş oluşturmanın ortalama 99 bin dolar olan maliyeti dikkate alındığında işgücüne her yıl katılan 750 bin kişiye iş oluşturmak için yıllık 74.5 milyar dolarlık yatırım yapılması gerekiyor. 750 bin kişiye iş oluşturmak ise Türkiye'deki işsiz sayısını sabit tutabiliyor. Ancak hem işgücüne yeni katılanlar hem de tarımdan koparak diğer sektörlerde iş arayanların toplamından oluşan 1 milyon kişiye istihdam için ise yılda ortalama 99.3 milyar dolarlık yatırıma gereksinim bulunuyor. Sayıları yaklaşık 2.5 milyonu bulan işsizlere istihdam oluşturmak amacıyla yapılması gerekten toplam yatırım tutarı da 248.3 milyar dolar düzeyinde hesaplanıyor.Enerji hariç ortalama yatarım maliyetiSermaye yoğun bir alan olduğu için, yatırım maliyetlerin yüksekliği ve sağlanan istihdam sayısındaki azlığıyla dikkat çeken enerji sektörü hariç tutulduğunda ise bir kişiye iş oluşturmanın ortalama maliyeti 91.8 bin dolar (123.1 bin YTL) olarak hesaplandı. Söz konusu maliyetin önceki yıla göre yüzde 5.20 oranında arttığı belirlendi.