İklim değişikliği ile mücadelede dünyanın en önemli organizasyonu olan BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin (UNFCCC) 31. Taraflar Konferansı (COP31), Antalya COP31 Alanı'nda yarın başlıyor.
BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'ne taraf 196 ülke ve Avrupa Birliği'nin yer aldığı COP toplantılarına Türkiye ilk kez ev sahipliği yapıyor. 12 gün sürecek organizasyon için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda Antalya'da 527 bin metrekare alanı Mavi Bölge, 582 bin metrekare alanı Yeşil Bölge olmak üzere 1 milyon 100 bin metrekarelik COP31 Alanı'ndan düzenlemeler tamamlandı. Mavi Bölge'de 11-12 Kasım'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde Liderler Zirvesi düzenlenecek. Bugüne kadar 102 ülkeden lider, 300'den fazla bakan COP31'e katılım bildirdi. Türkiye, söylemlerin yerini eylemlere bırakacağı; ülkelerin harekete geçmesini teşvik edecek "Uygulama COP'u" vizyonunu hayata geçirmek istiyor. Zirvede 196 ülke ve AB'nin liderleri iklim krizine karşı taahhütlerini, politikalarını ve çözüm önerilerini Türkiye'de tartışacak. Zirveye Mavi Bölge'de ülke delegasyonlarıyla birlikte 100 bine yakın ziyaretçi bekleniyor. Yeşil Bölge'yi ise 1,5 milyon kişinin ziyaret etmesi öngörülüyor. Mavi Bölge'de dünya liderleri iklimin geleceğini müzakere ederken Yeşil Bölge'de ise Türkiye bu müzakerelerin uygulamaya dönüşmüş halini hayata geçirdiği Sıfır Atık, İklim Dirençli Şehirler gibi projelerle dünyaya sunacak.
Türkiye tarihinde ilk kez Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin (UNFCCC) bir Taraflar Konferansı'na (COP) ev sahipliği yapıyor. 1992'de kabul edilen UNFCCC'nin en üst karar alma organı olan COP'larda sözleşmeye taraf olan tüm devletler temsil ediliyor. 196 ülke ve Avrupa Birliği'nin temsilcileri her gün bir konu başlığını ele alarak 12 gün boyunca dünyanın geleceğine yön verecek adımları müzakere ediyor. Taraflar yıllık oturumlarında sözleşmenin ve ilgili yasal araçların uygulanmasını gözden geçiriyor, küresel ilerlemeyi değerlendiriyor alınması gereken yeni kararları masaya yatırıyor.
COP'un küresel iklim yönetişimindeki rolü
COP'un temel işlevlerinden biri, taraflarca sunulan ulusal bildirimleri ve sera gazı envanterlerini incelemek. Yıllar içinde COP oturumları, Kyoto Protokolü ve Paris Anlaşması da dahil olmak üzere küresel iklim eyleminde önemli dönüm noktalarına yol açmış ve uluslararası iklim politikasının yönünü şekillendirdi. COP sadece bir müzakere forumu değil iklim taahhütlerini eyleme dönüştürmek için hükümetleri, finans kuruluşlarını, işletmeleri ve sivil toplumu bir araya getiren küresel bir platforma dönüştü. COP, karar alma süreçlerinin ötesinde, finansmanı, teknoloji dağıtımını, dayanıklılığı ve koordineli uygulamayı küresel ölçekte hızlandıracak diplomasiyi ülkelere sunuyor.
Türkiye'nin COP31 vizyonu: Uygulama COP'u
Bir ülke COP'a ev sahipliği yaptığında, küresel iklim politikalarının merkezine yerleşerek önemli bir diplomatik görünürlük elde ediyor. Türkiye'nin COP31 Başkanlığı'nı, Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum yürütüyor. Türkiye, COP31 ev sahipliği görevini yalnızca müzakere takvimini yöneten teknik bir süreç olarak görmüyor. Küresel bir sorumluluk olarak uluslararası sisteme güveni güçlendiren ve iş birliğini derinleştiren bir süreç olarak değerlendiriyor. Bugüne kadar COP süreçlerinde alınan kararların ve hedeflerin somut adımlara dönüşmesi için ortak çabaya önem veriyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan başkanliğinda Liderler Zirvesi düzenlenecek
Mavi Bölge'de 11-12 Kasım'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde Liderler Zirvesi düzenlenecek. Bugüne kadar 102 ülkeden lider, 300'den fazla bakan COP31'e katılım bildirdi. COP31 Alanı için 160 onaylı pavilyon, 90 onaylı delegasyon ofisi başvurusu alındı. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'nın (UNDP) yanı sıra BM, BM Genel Kurulu, Avrupa Komisyonu, Dünya Bankası, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı, İslam İşbirliği Teşkilatı, Uluslararası Enerji Ajansı da lider düzeyinde COP31'e katılacak.
Diyalog, uzlaşı, aksiyon
Türkiye, diyalog ile anlayış geliştirme, uzlaşma ile ortak sorumluluk alma, eylem ile de taahhütleri gerçek çözümlere dönüştürmeyi ilke edinen 'Uygulama COP'u vizyonunu dünya için hayata geçirmeyi hedefliyor. Bu kapsamda COP31 Başkanı Kurum, Almanya'nın Bonn kentinde 9 Haziran'da düzenlenen Bonn İklim Değişikliği Konferansı'nda COP31'in eylem gündemine ilişkin 10 öncelikli alanı ve 2035'e ilişkin 6 küresel hedefi kamuoyuyla paylaştı. COP31 Eylem Gündemi'nin öncelikli 10 başlığı Sıfır Atık, Temiz Enerji Dönüşümü/ Elektrifikasyon, Gıda Güvenliği, İklim Dirençli Şehirler, İklim Uygulama Köprüsü, Yeşil Sanayileşme, Gençlik ve Eğitim, Okyanuslar ve Denizler, Rio Sinerjisi ve Dinamik ve Dayanıklı Sağlık Sistemleri oluşturdu.
COP31 eylem gündemi 2035 küresel uygulama hedefleri
COP31 Başkanlığı'nın 2035'e ilişkin 6 küresel uygulama hedefinin ilkini Elektrifikasyon başlığı oluşturuyor. 2035'e kadar küresel elektrifikasyon oranının yüzde 35'e çıkarılması hedeflenerek fosil yakıtlardan uzaklaşma hedefleniyor. Sıfır Atık ve Metan Azaltımı başlığı kapsamında dünya genelinde atık üretimindeki artışın 2035'e kadar yarı yarıya azaltılması hedefleniyor. Dirençli Şehirler ve Binalar başlığında bina sektöründe enerji kullanım yoğunluğunun 2035'e kadar en az yüzde 25 azaltılması hedefi yer alıyor. Yeşil Sanayileşme başlığı kapsamında ise üretim ve imalat sektöründe döngüsel malzeme kullanım oranının 2035'e kadar en az yüzde 15'e çıkarılması hedefi bulunuyor. Her Alanda Farkındalık başlığında 2035'e kadar iklim dirençli tarım uygulamaları ve iklim değişikliğiyle mücadele eğitimlerinin toplumun her kesiminde tamamlama hedefi gözetiliyor. İklim Uygulama Köprüsü (BRIDGE) ile ise Ulusal Katkı Beyanları'nın uygulanmasını hızlandıracak ve yatırım yapılabilir proje portföylerini destekleyecek İklim Uygulama Köprüsü Mekanizması'nın 2035'e kadar yaygınlaştırılması hedefleniyor. Bu mekanizma sayesinde taahhütlerin eyleme, projelerin finansmana erişiminin hızlanması bekleniyor.
COP31 zirvesi için Antalya'da 1 milyon 100 bin metrekarelik alan
Türkiye COP31'e Antalya'da 527 bin metrekare alanı Mavi Bölge, 582 bin metrekare alanı da Yeşil Bölge olmak üzere toplam 1 milyon 100 bin metrekare alanda ev sahipliği yapacak. Mavi Bölge, Birleşmiş Milletler yetkisi altında yönetilen resmî müzakere alanı olarak planlandı. Bu bölge içerisinde; devlet başkanları ve bakanlar, ulusal delegasyonlar, akredite gözlemciler, uluslararası kuruluşlar küresel iklim politikasını şekillendiren resmi müzakereleri yürütecek. Mavi Bölge, kararların müzakere edildiği ve kabul edildiği diplomatik merkez olacak. Mavi Bölge'ye ülke delegasyonlarıyla birlikte 100 bine yakın ziyaretçi bekleniyor.
Yeşil bölge ev sahibi ülkenin yüzü
BM yönergelerine göre Yeşil Bölge ev sahibi ülkenin koordinasyonu altında organize edilen alan olarak hazırlanıyor. Bu bölge içerisinde; özel sektör, akademik dünya, sivil toplum örgütleri, gençlik temsilcileri, teknoloji girişimleri ve yenilikçileri iklim çözümlerini paylaşmak, ortaklıklar kurmak ve yenilikçi projeleri sergilemek için buluşuyor. Yeşil Bölge, çözümlerin görünür hale geldiği ve iş birliğinin hayat bulduğu yerdir. Türkiye'nin Yeşil Bölge'sini 1,5 milyon kişinin ziyaret etmesi öngörülüyor. Bugüne kadar 154 ülkeden 45 binden fazla iklim gönüllüsü COP31 için akredite oldu.
Türkiye'nin vitrininde sıfır atık ve asrın inşası ilk sırada
Türkiye 582 bin metrekare alana kurduğu Yeşil Bölge'de müzakerelerde ele alınan konuların uygulamaya dönüşmüş halini gösterecek. Küresel iklim hareketi Sıfır Atık ve Türkiye'nin 6 Şubat Kahramanmaraş depremlerinin ardından 11 ilde inşa ettiği 455 bin iklim dirençli konut başarısı Yeşil bölgede dünya vitrinine çıkacak. Yine yeşil enerjinin nasıl kullanıldığı, Sıfır Atık'ın nasıl yönetildiğin, gıdanın nereden geldiği gibi 12 tematik başlığın uygulaması katılımcılara sahada gösterilecek. 12 Tematik başlık günlere göre şöyle planlandı: 9 Kasım'da Gıda, Tarım ve Sağlık, 10 Kasım'da Enerji ve Ulaştırma, 11 Kasım'da Sıfır Atık, 12 Kasım'da Dayanıklı Şehirler ve Yapılı Çevre, 13 Kasım'da Finans ve Ticaret, 14 Kasım'da Çocuklar, Gençlik, Eğitim ve Beceriler, 15 Kasım'da Antalya'da Bir Nefes, 16 Kasım'da Sanayi, Bilim ve Teknoloji, 17 Kasım'da Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı - Rio Sinerjisi, 18 Kasım'da İnsani ve Sosyal Kalkınma, 19 Kasım'da İmece: Uygulamanın Güçlendirilmesi, 20 Kasım'da ise Mavi Bölge'de Nihai Müzakereler, Yeşil Bölgede Finansman ve Teşvikler Günü etkinlikleri düzenlenecek.
Mavi Bölge'de Mevlana ve Yunus Emre'nin isimleri olacak
COP31 Mavi Bölge'de en büyük genel kurul salonuna Anadolu ismi verildi. Devlet ve hükümet temsilcilerinin ağırlanacağı, müzakerelerin yürütüleceği salon bin 794 kişilik kapasitesiyle hizmet verecek. 828 kişilik bir diğer genel kurul salonuna da Akdeniz Genel Kurul Salonu denildi. Yine Mavi Bölge'de bir Antalya Salonu da bulunacak. İki basın toplantısı salonundan birine dünyaca tanınan mutasavvıf ve İslam alimi Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'den esinlenerek "Mevlana Basın Toplantısı Salonu" ismi verildi. Diğer basın toplantısı salonu da ismini Türk şair ve mutasavvıf Yunus Emre'den aldı. Mavi Bölge'de Selimiye, Evliya Çelebi, Ayder, Göbeklitepe, Topkapı, Kaçkar, Zeugma, Kapadokya, Boğaziçi, Patara, Sümela, Sezai Karakoç, Piri Reis, Harput, Mimar Sinan, Ağrı Dağı, Van Gölü, Troya, Fethiye, Pamukkale, Efes, Gelibolu, Ahlat, Uludağ, Çatalhöyük ve Aspendos isimleriyle toplantı odaları olacak. Yan etkinlik alanlarına da Uzungöl, Likya, Assos, Perge, Ahi Evran, Aşık Veysel ve Hattuşa isimleri verildi.
Yeşil Bölge'de en büyük salona "Gazze" ismi verildi
Yeşil Bölge'de en büyük salona Türkiye'nin Filistin hassasiyeti de gözetilerek "Gazze Salonu" ismi verildi. 5 bin kişilik salonun, "Gazze" ismiyle uluslararası bir buluşmanın mekânsal kimliğinde yaşatılması hedeflendi. Barış, insani dayanışma ve ortak sorumluluk açısından güçlü bir anlam taşıyan bu salon Türkiye'nin ev sahipliğinde dünya vitrinine taşınırken, Gazze'nin barış umuduna da katkı sunacak. Salonda halka açık birbirinden farklı etkinlikler düzenlenecek.
Hacı Bektaş Veli, Mehmet Akif Ersoy, Afet İnan
Yine Yeşil Bölge'de Türk-İslam dünyasının ünlü hekimi İbn-i Sina, Nobel ödüllü Türk biyokimyager ve moleküler biyolog Prof. Dr. Aziz Sancar, Türk-İslam dünyasının ünlü filozofu Farabi, İstiklâl Marşı'nın şairi Mehmet Akif Ersoy, Mutasavvıf ve Bektaşilik geleneğinin öncüsü Hacı Bektaş Veli, devlet adamı ve medrese kurucusu Cacabey, Türk tasavvuf geleneğinin öncülerinden Ahmet Yesevi, Atatürk'ün manevi kızı ve sosyolog Prof. Dr. Afet İnan, Türk edebiyatının ilk kadın romancılarından Fatma Aliye, astronom, matematikçi ve coğrafyacı Biruni, ressam, arkeolog ve müzeci Osman Hamdi Bey'in isimleri salon ve toplantı odalarına verildi.
Türkiye'nin COP31'e imzası: Sıfır atık
Yeşil Bölge'de kadın, çocuk ve gençler için COP uygulama alanları olacak. Sıfır Atık yaklaşımı COP31'de yalnızca bir program başlığı değil, organizasyonun işleyiş biçimi olacak. Mavi Bölge'deki beş yapraklı ve 10 bin metrekare büyüklüğündeki Zaman Tüneli, Sıfır Atık Vakfı tarafından Sıfır Atık Müzesi kuruldu. Yeşil Bölge'de ise Sıfır Atık Uygulama ve Atölye Merkezi aracılığıyla özellikle çocuklara ve gençlere atığın azaltılması, ayrıştırılması, yeniden kullanımı ve döngüsel ekonomi süreçlerinin uygulamalı olarak anlatılmasını sağlayacak tematik mekanlar oluşturuldu. Bu yaklaşım konferans alanının dışına da taşınarak Solak Köyü, Demirciler Köyü ve Ormana Köyü Sıfır Atık Köyü olarak yerli ve yabancı katılımcılara ilham verecek.
Copart: COP31 alanı açık hava sahnesi olacak
COP31'de farkındalık yalnızca bilimsel ve teknik verilerle değil, sanat ve kültür aracılığıyla da geniş kitlelere ulaştırılacak. Antalya'daki COP31 Alanı'nın tamamı COPArt Projesi kapsamında aynı zamanda açık ve kapalı sanat galerisi olarak kullanılacak. COPArt: Hâlâ Mümkün / Still Possible teması altında resimden, sergiye, panelden açık hava enstalasyonlarına kadar farklı sanat dallarıyla iklim eylemi için harekete geçme çağrısı yapılacak.
Anadolu bahçesi ve 7 bölge mutfağı
Yeşil Bölgedeki Anadolu Bahçesi, Hititlerden Friglere, Lidyalılardan Likyalılara, Roma ve Bizans'tan Selçuklu ve Osmanlı'ya uzanan medeniyet birikimini; doğayla uyum, misafirperverlik ve sürdürülebilir yaşam ekseninde ziyaretçilere aktaracak. "7 Bölge 7 Mutfak" yaklaşımıyla Anadolu'nun köklü gastronomi mirası, yerel lezzetleri ve sürdürülebilir mutfak kültürü COP31'de dünya ile buluşturulacak. Akdeniz Mutfağı, Gaziantep Mutfağı, Kayseri Mutfağı, Sıfır Atık Mutfağı, Türk Dünyası Mutfağı, Konya Mutfağı ve Karadeniz Mutfağı ziyaretçilere sunulacak. Böylece Türkiye'nin farklı coğrafyalarından gelen özgün tatlar tanıtılırken, yerelden beslenen, israfı azaltan ve kültürel mirası geleceğe taşıyan sürdürülebilir gastronomi anlayışı da COP31'in önemli deneyim alanlarından biri haline getirilecek. Mavi Bölgede ise Tropikal Kelebek Bahçesi ziyaretçilere doğa, ekosistemler ve biyolojik çeşitlilik açısından etkileşimli bir deneyim sunacak.
Sürdürülebilir ve kapsayıcı COP31
COP31, ISO 20121 standartları doğrultusunda; düşük emisyonlu ulaşım, Sıfır Atık, su ve enerji verimliliği ile karbon dengeleme uygulamalarının bütüncül biçimde hayata geçirildiği sürdürülebilir bir etkinlik modeli olarak gerçekleştirilecek. "Kimseyi Geride Bırakmama" ilkesi doğrultusunda ise engelsiz alan tasarımından erişilebilir yönlendirme sistemlerine, 35 işaret dili tercümanından sesli yönlendirme ve gerçek zamanlı altyazı desteğine kadar tüm katılımcıların konferansa eşit ve etkin katılımını sağlayacak kapsamlı bir erişilebilirlik altyapısı oluşturulacak.
Antalyalı çiftçiler kazanacak
COP31 alanında 22 restoran, 85 kiosk ve yeterli sayıda otomat üzerinden geniş bir yeme-içme altyapısı oluşturuldu. Yeme-içme alanlarında konumlanacak markaların tamamı Türk markalarından oluşurken, ürünlerin yüzde 51'i 80 km yarıçaptan gelecek. Bölgesel ürün kullanım oranı yüzde 70'in, yerel ürün kullanım oranı ise yüzde 90'ın üzerinde olacak. Menülerde helal, vegan, vejetaryen, glütensiz ve diğer özel beslenme ihtiyaçları gözetilirken; yerel ve mevsimsel tedarik, düşük karbonlu menüler, minimum gıda israfı ve yerel üreticinin desteklenmesi COP31'in temel ilkesi olacak. Böylece Antalya ve yakın çevresindeki üreticiler desteklenirken, uzun mesafeli gıda taşımacılığından kaynaklanan karbon emisyonları azaltılmış olacak. Etkinlik süresince katılımcı deneyimini zenginleştirmek amacıyla her gün çeşitli ikramlar sunulacak.
Çocuk Adası
COP31'de çocuk ve gençler ön planda tutulacak. Yeşil Bölge'deki Çocuk Adası'nda Kızılay'ın Çevre ve Çocuk Dostu Mobil Tırı ile TÜÇA Çevre Tırı yer alacak. Ayrıca AFAD tarafından bir Çocuk Etkinlik Köyü de kurulacak.İHA
