Ortak akıl ve istişare

Düşününce yazmadan olmuyor ki, ne yapalım kalem çekiyor insanı.
Konuşmak ve yazmak "eşref-i mahlûkat" olan insana sunulan bir ikramdır. Kendi kendime "yazmak nedir" diye sorduğumda, içimden bir ses kendime sorduğum bu soruya şöyle cevap verir; Yazmak; akan suyun kendisine kanal bulması, zamanı geldiğinde yaprağın dalından düşmesi, bülbülün ötmesi, aslanın kükremesi, kuzunun melemesi gibi çok tabii bir şeydir. Bu sebepten dolayı tabii olan bir şeyi kendi düşüncelerim çerçevesinde (maslahat gereği biraz müphem olarak) değerlendirmeye çalışacağım. Yazılanlara katılmak veya katılmamak herkesin kendi görüşü.
İnsan, akıl nimetini kullanarak hem maddî, hem de manevî açıdan birçok başarıyı elde edebilmektedir. Ancak insanın sırf bireysel aklını kullanarak büyük başarıları elde etmesi oldukça zordur. Zira aklıyla elde ettiği bireysel bilgiler oldukça yüzeysel ve sınırlı bir ölçüde kalmaktadır. Oysa bireysel akılların bir arada toplandığı kolektif akıl müspet anlamda çok az bir hataya yakın bir faaliyette yoluna devam eder ve ilerler.
Ortak akıl ile hareket edenler yapıcı ve üretken amaçlı bir vizyon ve misyon üstlenerek büyük başarılar elde etmişlerdir. Ortak akıl işleterek bugün dünyada kendi düşünceleri doğrultusunda çok önemli hizmetlere imza atan ve amaçlarına ulaşan kitleleri yahut ekipleri görmekteyiz. İşletmelerinde "ben değil" biz merkezli bir yönetim sistemi uygulayan Japon çalışma sisteminin başarısı kollektif aklın önemine başka bir güzel örnektir.
Kollektif akıl sisteminde görüş ve bilgi paylaşımı etken unsurdur. Sevgi gibi bilgi de paylaşıldıkça çoğalır, davayı güçlendirir ve her geçen gün başarılara imza atılır. Bir diğer önemli konu ise, bireysel akıllardan oluşan "kolektif akıl" bu bireylerin akıllarından her zaman farklı etkiler ve farklı tepkiler doğmaktadır. Yani bireysel bir aklın rengi, grubun oluşturduğu kolektif aklın renginden oldukça farklıdır.
Kollektif akıl sistemi çalışmasına Müslümanlar arasında "istişare-meşveret" denir. İstişarenin İslam ve akıldaki önemini bilmeyen yoktur. İslam dini bireysel konularda bile istişareyi tavsiye ettiğinden dolayı sosyal, siyasal ve özellikle hayati konularda istişare zaruret arz etmektedir. Zira "istişare eden yanılmaz" sözünü hepimiz biliyoruz.
Bölgemizde ve Müslümanlar arasında dış kaynaklı etki ve yönlendirmeler neticesinde yaşananlar hakkında hadisenin ve yaşananların muhatapları kendi halkları ile akil insanlar ile farklı görüşleri benimseyenler ile meşveret etmeli ve onları da dinlemelidirler. Hayır, efendim o veya onlar bana muhalitir deyip de insan kendi aklını üstün görmemelidir. Aksi takdirde altından kalkılmayacak zararlar ile sonuçlanabilir.
İnsan bir şey yapacağı zaman, özellikle yapılacak olan bu şey millet meselesi, Müslümanların meselesi veya toplumsal bir konu hakkında ise istişare etmediği zaman yanlışları-hataları çok olabilir. Yanlışlar-hatalar söylendiği zaman da insan bunların muhasebesini yapmalı ve sonrasında tedbirler alınmalıdır.
Sosyal, siyasal ve bir milletin geleceği ile alakalı konularda yapılan hataların büyük çoğunluğu, istişaresizlikten ve insanın kendi aklını eşsiz görmesinden kaynaklanmaktadır. Oysa istişare edilmiş olsa, yanılma da olmayacak, pişmanlık da veya en azından fazla bir zarara mahal verilmeyecek.