S-400 kumarı: Türkiye’nin F-35 inadı ile bölgesel dengeler arasındaki hassas çizgi

Türkiye'nin Rusya'dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemlerinin akıbeti, küresel jeopolitiğin en karmaşık denklemlerinden biri olmaya devam ediyor. 

Ankara'nın milyarlarca dolar ödeyerek envanterine kattığı, ancak ABD yaptırımları (CAATSA) ve F-35 programından çıkarılma pahasına hangarlarda beklettiği bu füzeler için yeni ve çarpıcı bir iddia gündeme düştü. 

Gazeteci Abdulkadir Selvi ve İsrail medyasının öne sürdüğü iddialara göre, S-400'lerin Birleşik Arap Emirlikleri'ne (BAE) satışı an meselesi. 

Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov'un konuyu "son derece hassas" olarak nitelendirip Ankara ile temasların sürdüğünü açıklaması ise bu iddiaların arka planındaki diplomatik fırtınayı gözler önüne seriyor. 

Peki, F-35 programına geri dönmek adına atılması planlanan bu pragmatik adım, Türkiye için yeni bir kazanım kapısı mı, yoksa büyük riskler barındıran bir jeopolitik kumar mı?

Diplomatik ittifaklar ve güvenilirlik sınavı: Rusya, İran ve Batı üçgeni

S-400'lerin BAE'ye devri, ilk bakışta Türkiye'nin ABD ve NATO ile ilişkilerini tamir etmek, F-35 gibi beşinci nesil savaş uçağı teknolojilerine yeniden ulaşmak için formüle edilmiş bir "orta yol" gibi görünüyor. 

Ancak madalyonun diğer yüzünde, Moskova ile yürütülen hassas denge politikası yer alıyor. 

Rus askeri sözleşmelerinin merkezinde bulunan "Son Kullanıcı Sertifikası" (End-User Certificate), üretici ülkenin izni olmadan sistemlerin üçüncü bir tarafa devrini kesin olarak yasaklıyor.

Kremlin bu satışa kendi çıkarları doğrultusunda arka planda tavizler kopararak onay verse bile, Türkiye'nin Batı baskısıyla bu stratejik silahı elinden çıkarması, Moskova nezdindeki "güvenilir ortak" imajını zedeleyebilir. 

Bu durum Akkuyu Nükleer Santrali ve doğalgaz anlaşmaları gibi hayati enerji ortaklıklarına olumsuz yönde doğrudan yansıyabilir.

Dahası, BAE'nin bu füzeleri İran'dan gelebilecek olası saldırılara karşı bir kalkan olarak talep ettiği biliniyor. 

Türkiye'nin bu satışı gerçekleştirmesi, bölgesel komşusu İran ile olan ilişkilerine de ciddi bir darbe vurma potansiyeli taşıyor.

Sınırların güvenliği ve savunma sanayisinde teknolojik sırlar riski

Askeri ve teknik açıdan bakıldığında, S-400'lerin Körfez'e gidişi çok ciddi bir istihbarat riskini beraberinde getirmektedir. 

Bölgede "Körfez'in İsrail'i" olarak adlandırılan BAE'nin bu sistemleri teslim alması, ABD, İsrail ve diğer Batılı istihbarat servislerinin iştahını kabartacaktır. 

S-400'lerin kaynak kodlarına, radar frekans algoritmalarına ve kritik yazılımlarına erişim sağlanması durumunda, Rusya'ya ait askeri sırların Batı'nın eline geçmesinin faturası uluslararası arenada doğrudan Türkiye'ye kesilebilir. 

Teknik desteğin Rusya tarafından tamamen kesilmesi ise sistemleri BAE'de çalışamaz hale getirebilir ve yeni bir ticari krize yol açabilir.

Ulusal güvenlik boyutunda ise Türkiye halihazırda "Çelik Kubbe" projesiyle kendi katmanlı hava savunmasını inşa etse de, SİPER gibi yerli uzun menzilli sistemlerin S-400 kalibresinde tüm ülkeyi kapsayacak olgunluğa erişmesi zaman alacaktır. 

Füzelerin elden çıkarılması, geçici ama tehlikeli bir hava savunma boşluğu yaratabilir. 

ABD'nin bu hamleye karşılık vaat edebileceği Patriot sistemlerinin teslimatı ise İsrail ve Yunanistan'ın Washington'daki lobileri ve ABD Kongresi'nin olası direnci nedeniyle kesinlikten uzaktır.

Sembolik kayıplar ve ekonomik bilançonun gerçekleri

Türkiye, S-400 alımını uzun yıllar boyunca "milli egemenlik", "bağımsız dış politika" ve "Batı bağımlılığından kurtulma" hamlesi olarak iç ve dış kamuoyuna sundu. 

Sistemin ABD baskısıyla, özellikle de F-35 uğruna üçüncü bir ülkeye gönderilmesi, uluslararası arenada bir "geri adım" olarak algılanabilir ve Türkiye'nin kararlılık imajına gölge düşürebilir.

Maddi boyutta ise Türkiye bu sistemler için Rusya'ya yaklaşık 2.5 milyar dolar nakit ödeme yaptı. 

BAE ile yapılacak devasa finansal anlaşma bu doğrudan zararı kapatabilir, hatta Ankara'ya kâr bile ettirebilir. Ancak füzelerin bugüne kadar hangarlarda atıl kalmasının getirdiği lojistik maliyetler, eğitim masrafları ve en önemlisi F-35 programından dışlanmanın (ortak üretici statüsünün kaybedilmesinden doğan milyarlarca dolarlık gelir kaybı gibi) dolaylı ekonomik zararları bu satışla tamamen telafi edilemeyecek kadar derindir.

S-400'lerin BAE'ye devri, Ankara'ya Batı kapısını yeniden aralayabilecek pragmatik bir anahtar sunsa da, Rusya ile gerilecek ilişkiler ve savunma sanayisindeki teknolojik güvenilirlik sınavı bu denklemin en büyük ve en riskli maliyetleri olarak masada durmaktadır.