Tarihin süsü İstanbul

Buram buram tarih kokan İstanbul. Her yanında, güzelik adına ne varsa etrafına yansımış. Her şeye rağmen yine de asaletini, tarihten kalan asilliğini muhafaza ediyorsun. Bir yerlerde kültürünle yaşıyor, hepsinden öte bağrında binlerce medeniyeti yaşatıyorsun. Aslında her zaman sana haksızlık ettik. Hep acı tarafını gördük. Oysa sen gönüllerde bir destan yapacak kadar derin bir o kadar da ağırbaşlılıkla taşıdın kendini. Hala yaşıyorsun, hala dimdik ayaktasın. Sen yenilmedin, seni ancak biz görüllerimizde ezdik. Ama bizi mazur görmelisin, delice sevmenin ifdesidir bu. Bu gün Üsküdar'ında, Çamlıca'da, Emirgan'da ve daha sayamayacağım güzel mekanlarında eski İstanbul havasını soluyabiliyorum. Çamlıca tepesinde oturup şehri seyre daldığımda eskilerden kulağıma fısıldanan namelerle bir ud sesi gelmekte, bir ney sesi İstanbul'un ruhunun derinliklerine alıp götürmekte.

Bugün, eskiden günümüze kadar gelen bir sanat eserinden söz etmek istiyorum size: Mezar taşları... Gerçi günümüze gelen geleneklerimizden çini sanatı, ebru sanatı vs... gibi bir çok eserler de hala yaşıyor.

"Ölüler umumiyetle iki defa gömülürler. İptida mezarlığa, sonra da kalbe" diye bir söz vardır. Onun için mi bilmem, mezarlıklarımız, kalplerimize gömdüğümüz sevdiklerimizin hatırası gibi biraz perişandır. Mezarlıklarımıza bakıldığı zaman ölülerimizin çabuk unutulduğu hissi gelir. Netekim ölmüş bir sevdiğimizden bahsederken de biraz dalgınlık, biraz perişanlık hissederiz. Acaba bunun ölümünün bize haşyet vermemesinden hatta biraz munis görünmesinden başka bir sebebi var mıdır? İstanbul'u çepeçerve kaplayan büyük mezarlıklar bu hissi, bu hissin biraz da şiiriyetini ifade etmezler mi? Mezarlıklarımızı aynı zamanda üç dört yüz senelik bir maziyi hatırlatan birer açık hava müzesi saymak mübalağa olmaz. Çünkü Türk mezarlıklarının hiç bir zaman el değmemiş taşlarının sanat ve tarihi kıymetleri pek yüksektir. Mezar taşlarının mimari şekillerini esas tezyinatını, kabartma veya oyuk ve çizgilerini yapan ustaların maharetini meydana çıkartmak için ciddi araştırmalar yapılırsa elbette, türlü türlü bakımdan, bir çok kıymetli eser bulunacaktır. Mezar taşlarının yosunlu yazıları dikkatle okunacak olursa elbette tarihimizin muzlim kalmış bir çok köşeleri aydınlanacaktır. Medeniyetimizin tarihini yazacaklar için şüphesiz mezarlıklarımız maddi manevi tükenmez birer hazinedir. Amasya'da Şamice Mahallesinde Tokat caddesi üzerinde, zeminden bir buçuk, iki metre aşağıda, dört direğe istinat eden bir kubbeden ibaret olan türbemsi bir yerde mermerden yapılmış dört sanduka vardır ki, muhtelif şehzadelere aittir. Demir kalemini isabetli kullanan mermer yontucuları, ancak, sanat ailede ırsi bir şekil aldığı zaman yetişebilir. Eski sanat ocaklarının ananesine uygun olarak işçilerin babadan oğula miras bıraktıkları bilginin, ustalığın azameti burada görülür. Çünkü o ocaklarda herhangi bir işçi, atalarının ona verdiği kemal derecesinin hakkını, ancak sanatta ustasını geçtiği zaman ödeyebileceği kanaatiyle yetiştirilirdi. Bursa'da Deveciler Mezarlığında iken, müzeye nakledilmiş olan Nakkaş Sinan Bey'in taşı da boynuna ilmek takılmış şekliyle çok kıymetli bir sanat eseridir. Bu taşın ilk kıymeti bize bu değerli sanatkarımızı bir sanat eseridir. Bu taşın ilk kıymeti; bize bu değerleri, sanatkarımızı tanıtması ve resmi çok eski devirlerde de benimsemiş ve ressam yetiştirmiş olmamızı meydana koyarak mazideki harsımızı ve zihniyetimizi meydana çıkarmış olmasıdır. İkinci kıymeti de o devirde taşcılık sanatının en yüksek bir dereceye ermiş olduğunu ispat etmesidir. Eski işçilerimizin kemali hakkında tam bir fikir edinebilmek için bundan kuvvetli bir delil bulunamaz. (İstanbul'dan Ben de Geçtim, S. N. Gerçek).

Her şeyi ile güzel olan ve yaşanmaya değer vatan ve İstanbul hayranlığı içerisinde insanların geleneği, kültürü, sanatı her neyi varsa onlarla bütünleşmesini dilerim.