Trump'ın asıl hamlesi İran mı, Dolar mı?
20.06.2026 00:00:00
G7 Zirvesi'nde yapılan açıklamalar ilk bakışta Orta Doğu'daki gerilime dair sıradan diplomatik çıkışlar gibi görülebilir. Ancak ABD Başkanı Donald Trump'ın aynı gün içinde yaptığı farklı açıklamalar bir araya getirildiğinde ortaya daha geniş bir tablo çıkıyor: İran, İsrail, Lübnan ve Suriye hattı… ve bunların ötesinde küresel finans sisteminin kalbi olan dolar.
Trump bir yandan İran'a ait olduğu belirtilen dondurulmuş varlıkların iade edilebileceğini söylerken, diğer yandan bu fonların tutulmasının ABD dolarına zarar verebileceğini ifade etti. Bu yaklaşım, basit bir dış politika kararından çok daha fazlasına işaret ediyor olabilir.
Çünkü mesele sadece İran değil. Mesele, dolara duyulan güven.
Doların küresel rezerv para birimi olarak gücü yalnızca ABD ekonomisinin büyüklüğünden gelmiyor. Asıl belirleyici unsur, dünyanın geri kalanının bu sisteme duyduğu güven. Eğer ülkeler, siyasi anlaşmazlıklar nedeniyle varlıklarının uzun süre bloke edilebileceğini düşünmeye başlarsa, alternatif arayışlar hız kazanıyor.
Trump'ın "bu parayı geri vermek gerekir" yönündeki yaklaşımı da tam bu noktada anlam kazanıyor. Çünkü fonların kalıcı şekilde dondurulması, sadece İran'ı değil, küresel finans sistemine güvenen tüm aktörleri ilgilendiriyor. Bu nedenle tartışma, İran'dan çok daha büyük bir yere oturuyor: doların geleceğine.
Aynı G7 sürecinde Trump'ın verdiği bir başka mesaj da dikkat çekiciydi. ABD Başkanı, İsrail'in Lübnan'ın başkenti Beyrut'a yönelik saldırılarını eleştirirken, Hizbullah sorununa ilişkin çözümün İsrail yerine Suriye tarafından ele alınabileceğini söyledi. Bu ifade ilk bakışta sıra dışı görünse de Washington'un bölgede doğrudan askeri müdahale yerine yerel aktörler üzerinden bir denge kurma arayışına işaret ediyor olabilir.
Daha da önemlisi Trump'ın "rejim değişikliğine inanmıyorum" sözleri oldu. Irak ve Afganistan deneyimlerinin ardından, ABD içinde uzun süredir tartışılan bir gerçek yeniden gündeme geliyor: Dış müdahalelerle ülkeleri yeniden şekillendirme çabası çoğu zaman beklenen sonucu vermiyor, aksine daha uzun ve maliyetli krizler yaratıyor.
Bu çerçevede bakıldığında Trump'ın yaklaşımı iki yönlü bir stratejiye benziyor. Bir yandan doğrudan savaş ve rejim değişikliği gibi yüksek maliyetli yöntemlerden uzak durma eğilimi, diğer yandan ise ekonomik ve diplomatik araçlarla bölgesel dengeyi yeniden kurma çabası.
Filistin yönetimiyle ilişkilerin yeniden şekillendirilmesine yönelik girişimler de bu tabloyu tamamlıyor. Washington'un farklı cephelerde aynı anda diplomatik kanallar açmaya çalışması, Orta Doğu'da yeni bir siyasi mimari arayışının işareti olarak okunabilir.
Ancak tüm bu gelişmelerin merkezinde tek bir soru giderek daha belirgin hale geliyor: Bu adımlar gerçekten bölgesel barış için mi atılıyor, yoksa küresel ekonomik düzenin merkezinde yer alan doların gücünü korumaya yönelik daha geniş bir stratejinin parçası mı?
Bir yanda İran'la yürütülen müzakereler, diğer yanda İsrail ve Lübnan hattındaki gerilim, öte yanda ise doların rezerv para olarak geleceğine ilişkin tartışmalar… Tüm bu başlıklar birbirinden bağımsız değil, aksine aynı büyük resmin parçaları olabilir.
Belki de asıl mesele şudur: Trump Ortadoğu'yu yeniden dizayn etmeye çalışırken, aynı zamanda küresel finans sistemini de yeniden konumlandırıyor mu?
Bu sorunun net cevabı bugün için yok. Ancak kesin olan bir şey var: Doların gücü artık sadece ekonomik değil, aynı zamanda politik kararların da merkezinde yer alıyor.
Ve bu da şu soruyu kaçınılmaz hale getiriyor:
Trump'ın asıl hamlesi gerçekten İran mı, yoksa dolar mı?
Cem Bürüç / diğer yazıları
- Lucerne'de konuşulmayan gerçek / 23.06.2026
- Yapay zekada bağımsızlık: Geleceğin gücü kimin elinde olacak? / 22.06.2026
- Trump'ın asıl hamlesi İran mı, Dolar mı? / 20.06.2026
- İran mutabakatından Ukrayna masasına / 18.06.2026
- Akdeniz'de güç rekabeti büyüyor / 17.06.2026
- Küresel hat üzerinde Türkiye / 16.06.2026
- Barış konuşulurken Lübnan'da bombalar / 14.06.2026
- İngiltere'de ne oluyor? / 13.06.2026
- Güvenilirliğin temeli tutarlılıktır / 11.06.2026
- Ermenistan seçmeni Paşinyan'ı değil, yeni bir yönü onayladı / 09.06.2026
- Yapay zekada bağımsızlık: Geleceğin gücü kimin elinde olacak? / 22.06.2026
- Trump'ın asıl hamlesi İran mı, Dolar mı? / 20.06.2026
- İran mutabakatından Ukrayna masasına / 18.06.2026
- Akdeniz'de güç rekabeti büyüyor / 17.06.2026
- Küresel hat üzerinde Türkiye / 16.06.2026
- Barış konuşulurken Lübnan'da bombalar / 14.06.2026
- İngiltere'de ne oluyor? / 13.06.2026
- Güvenilirliğin temeli tutarlılıktır / 11.06.2026
- Ermenistan seçmeni Paşinyan'ı değil, yeni bir yönü onayladı / 09.06.2026
