Zam değil, güncelleme

Hükümet, zam konusunu sözde serbest piyasa koşullarına bırakarak topu taca atarken, zam kelimesinin soğuk etkisinden de kurtulmak için yeni bir tabir üretti: Güncelleme?Önce motorlu taşıtlar, telefon, içki ve sigarada ÖTV zammı açıklandı, ardından da Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, "Bunlar zam değil, güncelleme" diyerek 2012 yılı yeniden değerleme oranını yüzde 10,2 olarak ilan etti.Maliye Bakanı yeni ÖTV zamlarıyla birlikte -2012'de devreye girecekler hariç- 5,5 milyar liralık bir gelir beklediklerini belirtti.Hükümet, gelir getirebilecek bütün değerleri -kamu şirketleri, madenler vs- satma ya da uzun vadeli kiralama yoluna gidince, geriye vergi dışında bir gelir kalmayınca mecburen bu tür netice ile karşılaşmak zorunda kalıyorsunuz. Üreticiden, ya da tüccardan da tam manasıyla vergi alamıyorsunuz, çünkü ülkemizde maliyetler çok yüksek?Enerji pahalı, vergiler bel büküyor, hammadde pahalı, işçi maliyetleri yüksek? Böyle bir durumda üreticinin üzerine biraz gidildiğinde iflaslar ve kepenk kapatmalar hızlanıyor.Geriye kalıyor tüketici? Tüketici malı ya da hizmeti alırken vergisini o an ödüyor, kaçacak bir kapısı yok. En kolay vergi gelir kaynağı olduğu için de "vurun abalıya" misali hükümetin üzerinde oluşan her yük hemen tüketicinin sırtına vuruluyor.Dolaylı vergiler ya da gerçek ifadesiyle adaletsiz vergiler dediğimiz tüketiciden alınan vergiler her ne kadar tahsilatı kolay olsa da oldukça ciddi sorunları da beraberinde getirmektedir.Vatandaşa verdiğiniz herhangi bir para nasıl birebir değil de, kat kat fazla işlem hacmi oluşturuyorsa, tam tersi de doğrudur. Yani vatandaşın cebine elinizi uzattığınızda aldığınız para kadar ekonomiyi küçültmezsiniz, kat kat küçültürsünüz.Bir örnekle konuyu açalım.Prof. Dr. Haydar Baş beyin ortaya koyduğu dünyaca ünlü Milli Ekonomi Modeli'nde "vatandaşlık maaşı" diye önemli bir proje var. Her ay 500 TL olarak belirlenen bu maaşın ekonomiye yansıması anlatılırken çok önemli tespitler yapılıyor.Malum, Türkiye'de bilimsel olarak paranın 1 yıllık dolanım hızı, yani el değiştirme sayısı 16? Para yılda ortalama 16 kez el değiştiriyor.Vatandaşın cebine maaş olarak 500 TL koyduğunuz zaman, bu paranın ekonomiye etkisi 500 TL değil, yılda 8000 TL'dir. Bu kadar işlem hacmi, bu kadar üretim, bu kadar büyüme demektir.Tam tersini düşünürsek, yani vatandaşın cebinde olan 500 TL'yi vergi adı altında aldığımız takdirde bu sefer yıllık 8000 TL'lik bir işlem hacminin üstünü çizmiş oluyoruz. Yani ekonomi 500 TL değil, 8000 TL daralmış oluyor.Tüketicinin cebine uzandığımız zaman otomatik olarak ekonominin temeline balta vurmuş oluyoruz. Vergi kazanandan alınmalıdır ama bugünkü gibi astronomik rakamlarda değil, makul bir seviyede?Bugün ekonomimizde kendi senyoraj gelirimizi kullanmadığımız için, sürdürülebilir borçlanma gibi son derece saçma bir yöntemle para ihtiyacı karşılandığı için karşımıza faiz borcu gibi bütçenin aslan payını götüren bir canavar çıkmaktadır.Kendi paramızı kullandığımız, yerli enerji ve hammaddeyi devreye koyduğumuz bir ekonomide birçok gider kalemi kendiliğinden ortadan kalkacaktır. Bir de buna Milli Ekonomi Modeli'nde öngörülen maden gelirleri ve senyoraj geliri de eklendiğinde, vergi yükü vatandaşın sırtında kambur olmaktan tamamen çıkacaktır.