Hakemlerden futbolculara, yöneticilerden MHK'ya uzanan bahis dosyası büyüyor… Peki faturayı Türk futbolu mu ödeyecek?
Türk futbolu, son dönemde peş peşe açılan bahis ve hakem soruşturmalarıyla tarihinin en ciddi güven krizlerinden birini yaşıyor.
Bir yanda profesyonel futbolun farklı kademelerinde bahis oynadığı tespit edilen isimlere yönelik disiplin süreçleri devam ederken, diğer yanda Merkez Hakem Kurulu'na uzanan soruşturma futbolun en tartışmalı alanlarından birini yeniden gündeme taşıdı.
Son olarak Süper Lig ve 1. Lig'de görev yapmış 448 kulüp yöneticisinin bahis soruşturması kapsamında PFDK'ya sevk edilmesi, dosyanın yalnızca futbolcular ve hakemlerle sınırlı olmadığını gösterdi. Reuters'ın aktardığı bilgilere göre sevk edilenlerin yaklaşık 171'i Süper Lig kulüpleriyle bağlantılı isimlerden oluşuyor.
Daha önce ise TFF Başkanı İbrahim Hacıosmanoğlu, profesyonel liglerde görev yapan 571 aktif hakemin 371'inin bahis hesabı bulunduğunu, 152'sinin aktif olarak bahis oynadığının tespit edildiğini açıklamıştı. TFF, bu süreçte elde edilen verilerin FIFA ve UEFA ile paylaşıldığını da duyurmuştu.
SADECE KİŞİLER Mİ CEZALANDIRILACAK, YOKSA LİGİN GÜVENİLİRLİĞİ DE SORGULANACAK MI?
Buradaki en kritik ayrım, bahis oynamak ile maç sonucunu veya maçın akışını manipüle etmek arasındaki fark.
Bir hakemin ya da futbolcunun bahis kurallarını ihlal etmesi, tek başına belirli bir maçın sonucunun manipüle edildiğini kanıtlamıyor.
Ancak soruşturmalarda bahis faaliyetleriyle birlikte maç manipülasyonu, içeriden bilgi paylaşımı, üçüncü kişiler üzerinden bahis oynama veya müsabakanın sonucunu etkileme gibi unsurlar ortaya çıkarsa mesele çok daha farklı bir boyuta taşınabilir.
UEFA, maç manipülasyonunu Avrupa futbolunun bütünlüğüne yönelik temel tehditlerden biri olarak tanımlıyor ve şüpheli karşılaşmaların bahis piyasalarındaki hareketlerini de takip ediyor. UEFA kuralları, futbolun bütünlüğüne zarar verebilecek davranışları disiplin soruşturmasının konusu yapabiliyor.
UEFA'DAN TÜRK FUTBOLUNA CEZA GELEBİLİR Mİ?
Teorik olarak evet; ancak bahis soruşturmasının varlığı tek başına Türkiye'ye veya Türk kulüplerine otomatik UEFA cezası anlamına gelmiyor.
UEFA'nın kendi düzenlemelerinde, müsabakaların bütünlüğünü korumaya yönelik yükümlülükler bulunuyor. Özellikle Avrupa kupalarına katılan kulüpler açısından bütünlük ve sportif dürüstlük şartları önem taşıyor.
Dolayısıyla soruşturmalar sonucunda Avrupa kupalarını ilgilendiren maçlara ilişkin somut manipülasyon bulguları ortaya çıkması halinde UEFA'nın kendi disiplin mekanizmalarını işletmesi gündeme gelebilir.
FIFA DA DEVREYE GİREBİLİR Mİ?
FIFA'nın bahis kuralları da oldukça açık. FIFA'nın Etik Kuralları kapsamında futbolcular, hakemler ve yöneticiler gibi kurallara tabi kişiler futbol müsabakalarıyla bağlantılı bahis faaliyetlerine katılamıyor. FIFA, doğrudan veya dolaylı bahis faaliyetlerinin yanı sıra içeriden elde edilen bilgilerin üçüncü kişilere aktarılmasını da bütünlük soruşturmasının konusu kabul ediyor.
FIFA, ilgili ihlaller bakımından en az 100 bin İsviçre frangı para cezası ve üç yıla kadar futbolla ilgili faaliyetlerden men uygulanabileceğini belirtiyor.
Somut olayın niteliği, ihlalin kim tarafından gerçekleştirildiği, hangi müsabakaları ilgilendirdiği ve uluslararası futbol düzenlemeleri bakımından ne ölçüde bir ihlal bulunduğu belirleyici olacaktır.
ASIL TEHLİKE: SONUÇLAR DEĞİL, GÜVEN
Bahis soruşturmalarının Türk futboluna verebileceği en büyük zarar yalnızca puan cetvelinde veya disiplin cezalarında ortaya çıkmayabilir.
Asıl sorun taraftarın oyunun sonucuna duyduğu güvenin zedelenmesi.
Bir taraftar tribünde ya da ekran karşısında maç izlerken artık şu soruyu sormaya başlarsa:
"Bu karar gerçekten hakem kararı mı, yoksa başka bir ilişkinin sonucu mu?"
Futbolun temel ekonomik ve sosyal değerlerinden biri zarar görür.
Çünkü futbol yalnızca 90 dakikalık bir müsabaka değildir.
Kulüplerin yayın gelirleri, sponsorlukları, bilet satışları, forma gelirleri ve Avrupa kupalarından elde edilen ekonomik kaynakları doğrudan rekabetin güvenilirliğine bağlıdır.
Şüphe büyüdükçe yalnızca federasyonun değil, kulüplerin ve futbol ekonomisinin de itibarı zarar görebilir.
