Alavere, dalavere, müdara

Kelimelerin, sözcük manaları olduğu gibi bir de ıstılah manaları vardır. Bir de kullanıldıkları konulara göre değişik manalar ifade ederler.

Alavere kelimesi, Alış veriş manasına gelir, ıstılahta tulumbaya bile söylenir. Ama alavere, dalavere ile kullanılınca 'hile' manasına gelir.

Alavere nasıl bir hile için kullanılır? Bu kelimenin ıstılah manası ile alakalı pek bir şey buldum denilemez!

 Zaten benim de niyetim yazılı bir ıstılah manasını paylaşmak yerine piyasada kullanılan sözlü manasını yazabilmek. Yazacağım bu ıstılah manasını da, İstanbul piyasasının çok kıymetli aktörlerinden, Rizeli tüccar bir ağabeyimden yıllar önce dinlemiştim.

 Alavere hiledir, ama bu hile nasıl şekilde olur? Efendim farz edin, arkadaşınızın masasının üzerindeki sevdiği, kıymet verdiği kitaba göz koydunuz. Sessiz bir şekilde arkadaşınız masada otururken, kitabı alabilme, sahiplenebilme ve oradan bir şey olmamış gibi uzaklaşabilme zanaatı, hilesidir. 

Dalavere, kelimesinin kullanılan ıstılah manası ise aldatmak, motora sarmak, dolap çevirmek. Pekâlâ, piyasadaki manası? Arkadaşınızın o sevdiği, değer verdiği kitabı siz tam cambaza bak deyip alırken; arkadaşınızın hemen uyanıp; "Hoop, dur bakalım! Hayırdır ne yapıyorsun? Dediğinde;

"Ya, mübarek bir şey yok, bakayım veririm, korkma!" diyerek oradan, arkadaşınızı aldatarak deyin, susturarak deyin, korkutarak deyin, o değer verdiği kitabı alarak uzaklaşabilmenizdir.

Gelelim müdara'ya; Müdara aslı ise, şerrinden korkulan bir insana, istemeye istemeye, "He he" denilmesidir. Her ne kadar kişi, dediğinden memnun olmasa da, köprüyü geçebilmek için, eşeğe "dayıcığım benim", diyebilmesidir. 

Piyasa da kullanılan müdaranın ıstılah manasını, teşbihte hata olmaz diyerek, anlatalım; O arkadaşınızın sizin alaverenizi dalaverenizi yemeyip, "çabuk kitabı aldığın yere bırak! Çık git!" dediğinde sizin tırsmış, korkmuş, ürkmüş bir şekilde eliniz boş halde mekânı ense tıraşı gözükür vaziyette, terk edip gitmenizdir.

Aynı kelimeler, farklı ıstılah manaları ile ne kadar ilginç anlamlar taşıyabiliyor. Tabi ki bu ıstılah tarifleri bile mecralarına göre değişir, Toptancının, üreticinin, işçinin, fabrikatörün veya bir siyasetçinin komutanın bürokratın kullandığı diller, kelimeler aynı olsa da ıstılahları farklıdır.

Şimdi derseniz ki! Yahu verdiğin arkadaş örneği olmadı! Arkadaş arkadaşa, dost dosta alavere dalavere çevirir mi, müdara olur mu?

Haklısınız, benim de anlatmak istediğim tam da bu idi! 

Kimse bu aziz millete, alavere dalavere yapmaya kalkmasın, müdara olur. Yemezler!