Çocuklarda yaz ishali/ Uz. Dr. M. Ali TALAY

İshal özellikle yaz aylarında ülkemizde sık görülen çocukluk çağı hastalıklarındandır. İshal nedenlerinin başında mikrobik ishaller gelmektedir. Yaz ishalleride bu gruptandır. Yaz ishaline neden olan mikroplar; bakteriler ile parazitler ve daha az sıklıkta virüslerdir.Yaz aylarında sıcaklıkların artışıyla sıvı tüketimi paralel olarak artar. Mikroplu suların içilmesi, meyve ve sebze tüketiminin artması ve iyi yıkanmaması, sulara kanalizasyonların karışması, bozulmuş gıda ve mikropla enfekte gıdaların yenilmesi ve beraberinde besin zehirlenmeleri meydana gelir. Kirlenmiş ellerle mikroplar ağızdan alınır Kirlenmiş deniz ve havuz suları ile uzak yerlerden sineklerle sofradaki yiyeceklere mikrop bulaşabilir. Mikropla karşılaşan çocuklarda belli bir zaman sonra mide bulantısı, başağrısı, kusma, karın ağrısı ve ishal başlayabilir.Dışkı karakterine göre ishale yol açan mikrop belirlenebilir. Pirinç suyu gibi ishal yapıyorsa neden koleradır. İçinde iltihaplı görünüm veya sümüklü ise ateş mevcutsa bakteriyeldir. Tifo, salmonelle, şigella ve bazı E.coliler örnek verilebilir. Parazite bağlı ishaller de sümüklü, kanlı olabilir ancak ateş yoktur.Besin zehirlenmesi yaz aylarında sıktır. Özellikle gıda alımından 16 saat sonra temel belirtileri ishal gibidir. Mikroplar (stafilolak, salnonella, botilismus) bunların kendileri veya toksinleri ishal yapar. Gıdalardaki toksin maddelerde ayrı şekilde ishale yol açar.Tedavide, temel hedef sıvı ve tuz kaybını yerine koymaktır. Çünkü aşırı kayıp hayati tehlike oluşturur. Hastalığın başlangıcından itibaren fazla zorlamadan sıvı tüketimini artırmak (ayran, yoğurt, ıhlamur, elma suyu, çay olabilir ya da pratik olarak şekerli ve tuzlu su hazırlanabilir) gerekir. Azar azar ve sık içirilir. Yağsız gıdalar, makarna, pilav, haşlanmış patates ve püresi, ızgara köfte ve tavuk eti, elma, şeftali, havuç ve muz veya püreleri verilir.Eğer parazitel veya bakteriyel (yani halk arasında zehirli ishal) düşünülüyorsa mutlaka hekime başvurulup dışkı analizi ve kültürü alınıp antibiyotik gerekirse tedaviye eklenir.Bu ishallerin önlenmesinin en önemli yolu, menşei bilinmeyen suların tüketilmemesi ve kişisel temizliğe dikkat edilmesi, özellikle ellerin her yemekten önce ve sonra yıkanmasıdır. Kullanılan ve içilen suların klorlanması pekçok mikrobun yaşamasını önler. Şüpheli suların, şüpheli olmasa bile salgın olduğu bilinen yerlerdeki suların kaynatılarak kullanılması gereklidir. Çocuklara deniz ve havuzda yüzerken suları ağızdan yutmamaları öğretilmelidir.