Fransa: Afrika'da kaybedilen güç, Lübnan'da boşa çıkan fırsat

Fransa'nın süper güç olma arzusu uzun yıllara dayanıyor. Charles de Gaulle döneminden beri Paris, sadece Avrupa'nın değil, dünyanın önemli dengelerini belirleyen bir aktör olmayı hedefledi. Afrika'da uzun yıllar süren nüfuz ve müdahale politikaları, Fransa'nın bu hedefinin temel taşıydı. Ancak son yıllarda Sahel bölgesi başta olmak üzere Afrika'da kaybedilen prestij, Paris'in süper güç hayalini ciddi biçimde sekteye uğrattı.

 

Bu kayıp, Lübnan gibi tarihsel bağları güçlü bölgelerde bile Fransa'nın etkisini sınırlıyor. Lübnan teorik olarak Paris için bir fırsat gibi görünebilir. Tarihsel olarak Fransız mandası altında şekillenen Lübnan, kültürel ve eğitim bağları sayesinde diplomasi ve insani yardımlar yoluyla Fransa'ya yakın bir alan sunuyor. Ancak sahadaki gerçeklik Paris'in bu rolü oynamasına izin vermiyor.

 

Afrika'da yaşanan kayıplar sadece askeri değil, aynı zamanda meşruiyet kaybı. Mali, Nijer ve Çad gibi ülkelerde artan halk tepkisi, yerel siyasi aktörlerin Rusya ve Çin ile kurduğu yeni ilişkiler, Fransa'nın prestijini ciddi biçimde sarstı. Artık mesele Fransa'nın güçlü olup olmadığı değil; yerel aktörler ve halkın onu gerçekten isteyip istemediği. Süper güç olma niyeti tek başına yeterli değil. Askeri kapasite, ekonomik ağırlık ve diplomatik etki üçlüsünde ciddi eksiklikler var.

 

Lübnan'da durum benzer. Paris'in Beyrut Limanı patlaması sonrası başlattığı insani yardım ve diplomatik girişimler, ülkeye mali ve lojistik destek sağladı. Ancak siyasi reform talebi, yani yolsuzlukla mücadele ve şeffaf enerji ihaleleri gibi adımlar, Lübnan'daki siyasi elitlerin direnci nedeniyle tam anlamıyla hayata geçirilemedi. Fransa isterse diplomatik çağrılar yapabilir, insani yardım sağlayabilir; ama sahadaki askeri ve jeopolitik dengeyi değiştiremez. İsrail'in güvenlik politikaları, İran destekli Hizbullah ve ABD'nin Ortadoğu'daki etkisi, Paris'in hareket alanını daraltıyor.

 

Lübnan halkının Fransa algısı da karmaşık. Patlama sonrası bir kısmı Fransa'yı "çözüm ortağı" olarak gördü, bazıları ise müdahaleleri neokolonyal bir yaklaşım olarak değerlendirdi. Bu ikilem, Fransa'nın diplomatik alanını daha da sınırlıyor. Afrika'da kaybedilen prestij ve Lübnan'daki sahadaki gerçekler birleştiğinde, Paris'in süper güç hayali hem bölgesel hem de küresel ölçekte sınanıyor.

 

Peki, Fransa neden Lübnan'da çıkış yapamıyor? Çünkü tarihsel bağlar, kültürel yakınlık ve diplomasi tek başına yeterli değil. Afrika'da kaybedilen prestij, Lübnan'da da karşılık bulamayan bir fırsat olarak geri dönüyor. Günümüz dünyasında güç, tarihsel mirasla değil; askeri kapasite, ekonomik ağırlık ve diplomatik etkinin birleşimiyle belirleniyor.

 

Fransa, Lübnan'da hala etkili bir aktör olsa da oyunu tek başına belirleyebilecek bir süper güç değil. Bu tablo, Paris'in küresel sahnedeki arzusu ile sahadaki gerçekliği arasındaki uçurumu gözler önüne seriyor. Afrika'da kaybettiği prestiji geri kazanamayan Fransa, Lübnan'da da süper güç olma hayalini gerçekleştiremiyor. Bu nedenle Paris'in rolü hala "koruyucu büyükanne" seviyesinde kalıyor; Lübnan ise tarihsel yakınlığa rağmen Paris için hala çözülmesi gereken bir diplomatik sınav sahası.