MURAT ÇABAS/ DETAY HABER

En düşük emekli maaşı 5 bin 500 TL'den 7 bin 500 TL'ye çıkartılınca, bu yılın daha ilk ayında maaşları açlık sınırının altına düşen asgari ücretlilerde de seçim öncesi zam için ciddi bir beklenti oluştu. Bakan Vedat Bilgin'in dün yaptığı açıklama, seçim öncesi zam yapılmayacağını netleştirmiş oldu. Asgari Ücret Komisyonu'nda işçileri temsil eden Türk-İş'in Mart ayı için açıkladığı 'Açlık ve Yoksulluk Sınırı' araştırması ise asgari ücretin ve zam yapılmasına rağmen emekli maaşının ne kadar eridiğini gözler önüne seriyor.

Bakan Bilgin son noktayı koydu

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, asgari ücrete zam konusunda, "Temmuz'da yeniden değerlendiririz. O günkü şartlarda bakarız ama günümüzde öyle bir şey yok" ifadesini kullandı. Bilgin, Meclis'te AKP TBMM Grup Toplantısı öncesinde gazetecilerin sorularını cevaplandırdı. Asgari ücrete ara zam yapılıp yapılmayacağı sorusu üzerine Bilgin, "Öyle bir şey yok. Ben hiçbir yerde öyle bir şey söylemedim. Asgari ücret bildiğiniz gibi 8 bin 500 lira açıklandı. Enflasyon düşüyor. Temmuz ayında bu eğilim, düşüş devam ederse, asgari ücrette yeniden bir düzenleme yapma veya ihtiyaç duyulmaz. Temmuz'da yeniden değerlendiririz. O günkü şartlarda bakarız ama günümüzde öyle bir şey yok" dedi. "Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile AK Parti Genel Merkezi'nde bir araya geldiniz. Emeklilere yönelik bir düzenleme olacak mı?" sorusuna ise Bilgin, "Yaptık işte... Türkiye tarihinde ilk defa bu oluyor. Geçmişe doğru bir inceleyin bakın. Türkiye'de ilk defa en düşük emekli maaşını 7 bin 500 liraya çıkarıyoruz. Bu tarihimizde ilk defa yapılan çok ciddi bir düzenlemedir. Bundan 10 milyon emeklimiz istifade edecektir. Onun için daha yeni bir şey yok" karşılığını verdi. Bilgin, 7 bin 500 lira üzerinde maaş alan emeklilere kademeli bir artış yapılıp yapılmayacağına ilişkin soruyu da "Şu anda gündemimizde öyle bir şey yok" diye yanıtladı. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın bu yılın asgari ücretini açıklarken yaptığı, "Şayet beklenmedik bir tabloyla karşılaşırsak tıpkı geçen yıl olduğu gibi yine bir ara düzenleme yapmaktan da kaçınmayız" demişti. Bakan Bilgin'in ara zam düşünülmediğini açıklaması üzerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Bakan'ı yalanlamıştı. Bakan Bilgin'in son açıklaması asgari ücretliler aleyhine durumu netleştirdi.

Maaşlar eridikçe eridi

Milyonlarca işçiyi temsil eden Türk-İş Mart ayına ilişkin 'Açlık ve Yoksulluk Sınırı' araştırmasını yayımladı. Buna göre, dört kişilik ailenin açlık sınırı Mart'ta 9 bin 590 TL'ye, yoksulluk sınırı ise 31 bin 240 TL'ye yükseldi. Böylece net 8 bin 506 TL olan asgari ücret açlık sınırının 1084 TL altına düştü. En düşük emekli maaşı ise 7 bin 500 TL'ye yükseltilmesine rağmen açlık sınırının 2 bin 90 TL gerisinde kaldı. Bekâr bir çalışanın 'yaşama maliyeti' ise aylık 12 bin 469,98 TL oldu. Ankara'da yaşayan dört kişilik bir ailenin 'gıda için' yapması gereken asgari harcama tutarındaki artış bir önceki aya göre yüzde 1.76 oranında gerçekleşti. İki aylık değişim oranı yüzde 17.96 tespit edildi. Son on iki ay itibariyle değişim oranı yüzde 94.62 oldu. Türk-iş, araştırmanın sonucu olarak şu açıklamayı yaptı: "Hâlihazırda büyük bir geçim zorluğu yaşayan geniş kitlelerin 6 Şubat Büyük Türkiye Depremi ve sonrasında yaşanan sel felaketlerinin doğurmuş olduğu zorlukları daha yoğun hissetmesi ve gelir dağılımındaki adaletin daha da bozulması ihtimal dâhilinde. Bunun mümkün olduğunca önlenmesi ve ücretli-maaşlı geçinenlerin milli gelirden aldıkları payların yıldan yıla gerilemesinin önüne geçilmesi için siyasi iradenin ilk başta yapması gerekenlerden birisi vergide adaleti sağlamaya yönelik politikalar geliştirmesidir."

2003'te emekli maaşı asgari ücretten fazlaydı

21 yıllık AKP iktidarı döneminde hem asgari ücret hem de emekli maaşlarının satın alma gücü sürekli erimeye devam etti. Normal şartlar altında bir ailenin sağlıklı geçinebilmesi için yoksulluk sınırı seviyesinde bir gelire sahip olması gerekirken, emekçiler ve emekliler maalesef açlık sınırının altında bir gelire talim ediyorlar. Bir diğer ilginç durum ise emekli maaşı ile asgari ücret arasındaki yıllara varan değişim. AKP'nin iktidara yeni geldiği Ocak 2003'te en düşük emekli maaşı, net asgari ücretten yüzde 47 fazlaydı. Nisan 2023'e geldiğimizde en düşük emekli maaşı asgari ücretten yüzde 12 daha az duruma düştü. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı verilerine göre, Ocak 2003'te ise 4a en düşük emekli maaşı 332 liraydı. Asgari ücret ise 226 liraydı. Buna göre 20 sene önce 4a en düşük emekli maaşı asgari ücretten yüzde 47 fazlaydı. Ocak 2023'te ise aylık net asgari ücret 8 bin 506 lira oldu. 4a en düşük emekli maaşı ise 5 bin 871 liraya çıktı. Yeni düzenleme ile bu 7 bin 500 liraya çıkacak. Bu durumda ülkedeki en düşük emekli maaşı asgari ücretten yüzde 12 daha az olacak. Asgari ücret en düşük emekli maaşını ilk kez 2016'da geçti. Bu arada uzmanlar, 5 bin 500 TL'den 7 bin 500 TL'ye çıkartılan en düşük emekli maaşına zam değil, tamamlama yapıldığını belirtiyor. Şöyle ki; yapılan işlem 5510 sayılı yasanın 119. maddesine göre farkın Hazine tarafından karşılanmasıdır. Kök aylıklar artırılmıyor. Örneğin şu anda kök aylığı 5 bin TL olan bir emekli 500 TL Hazine desteği ile 5 bin 500 TL aylık alıyor. Bu emekli, yeni durumda 2 bin 500 TL Hazine desteği ile 7 bin 500 TL alacak. Ancak Temmuz 2023'te alacağı zam 5 bin TL üzerinden hesaplanacak. Örneğin yüzde 20 zam alırsa kök aylığı 6 bin TL olacak. Böylece emekliler kök aylıkları 7 bin 500 oluncaya kadar yeni bir zam alamayacaklar.