Türkiye ile Suriye arasında uzun süredir devam ettiği bilinen istihbarat servisleri kapsamındaki görüşmelerin Dışişleri Bakanları düzeyine de taşındığı ortaya çıktı. Bu hafta Ankara'da düzenlenen 13. Büyükelçiler Konferansı'nın son gününde düzenlediği basın toplantısında, Türkiye ile Suriye arasındaki ilişkilere ilişkin değerlendirmelerde bulunan Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu'nun Suriye Dışişleri Bakanı Faysal Mikdad ile Ekim 2021'de görüştüğünü kamuoyuna duyurması, Ankara ile Şam arasındaki istihbarat servisleri seviyesindeki diplomatik diyalogun Dışişleri Bakanları arasında da başladığını gösterdi. Suriye krizi çözülecek umutlarını artıran Çavuşoğlu'nun açıklaması Türkiye genelinde çok olumlu karşılandı. Uzmanlar geç kalmış olsa da Ankara-Şam arasında diplomatik ilişkilerin başlatılmasının çok faydalı olacağını düşünüyor.

10 ay önce görüşülmüş

Bakan Çavuşoğlu'nun Suriyeli mevkidaşı Faysal Mikdat ile görüşmesini 10 ay sonra açıklaması hayli manidar. Zira bugüne kadar gizli tutulan Çavuşoğlu-Mikdat görüşmesi, Ankara-Şam arasında siyasi diyalog kurulacağına ilişkin iddiaların daha fazla seslendirilmeye başlandığı bir döneme denk geldi. Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Suriyeli mevkidaşı Faysal Mikdad'la 10 ay önce yaptığı görüşmeyi, "Bağlantısızlar Toplantısı'nda, Belgrad'da diğer bakanlarla sohbet ederken Suriye Dışişleri Bakanıyla da ayaküstü kısa bir sohbetim oldu. Sonuçta Suriye'nin tek çıkar yolu siyasi uzlaşı. Kim olursa olsun, adı ne olursa olsun teröristlerin temizlenmesi lazım... Diğer taraftan muhalif Suriyelilerle rejim arasında bir barışın olması gerektiğini, Türkiye olarak böyle bir durumda buna destek olabileceğimizi de söyledik" sözleriyle anlatmıştı.

'Topraklarının her köşesine hâkim bir Suriye'

Bakan Çavuşoğlu, aynı açıklamasında Suriye rejimi ile muhalefet arasında uzlaşma çağrısını yinelerken, "Muhalefetle Suriye'deki rejimi bizim bir şekilde anlaştırmamız lazım. Aksi takdirde kalıcı bir barış olmaz, bunu hep söylüyoruz" ifadelerini kullandı. PKK'nın Suriye kolu YPG'nin amacının Suriye'yi bölmek olduğunu kaydeden Çavuşoğlu, "Suriye'nin bölünmesini engellemek için Suriye'de güçlü bir yönetimin olması lazım, topraklarının her köşesine hâkim olabilecek bir irade ancak birlik ve beraberlikle olur. Hep bunu söylüyoruz" değerlendirmesini yaptı.

Türk bayrakları yakıldı

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu'nun Suriye Dışişleri Bakanı ile görüştüğünü açıklamasının ardından Suriye'nin kuzeyinde yer alan ve Özgür Suriye Ordusu'nun (ÖSO) kontrolündeki İdlib, Cerablus ve Azez kentlerinde Türkiye karşıtı eylemler başlatıldı. Çavuşoğlu'nun açıklamasından sonra Türk bayraklarını yakan bir grup gösterici, Türkiye'nin yapmış olduğu bölgedeki hizmetleri de hedef aldı. Osmanlı Millet Bahçesi'nin önündeki Türk bayrağı tahrip edildi, ÖSO bayrakları açıldı. Türkiye'nin 11 yıldır hiçbir desteği esirgemediği bölgedeki muhalif grupların ilk fırsatta Türk bayraklarını yakmaları bölgedeki militan grupların Türkiye'yle hiçbir gönül bağı olmadığını gösteriyor. Militanların bu davranışları aynı zamanda bundan sonraki süreçte de Türkiye'ye karşı yapabileceklerinin sınırı olmadığını da ortaya koyuyor. Protestolar sırasında konvoylar yaparak Türkiye karşıtı slogan atan ÖSO taraftarları, Esad ile barışmayacaklarını ileri sürdüler. Tel Abyad'da ise eli silahlı ÖSO militanları eylemlere bizzat destek verdi. El Bab bölgesinde ise Gaziantep Belediyesi'nin yaptığı Millet Parkı tahrip edildi ve Türkiye aleyhine sloganlar atıldı. Azez başta olmak üzere birçok kentte "Kardeşlik sınır tanımaz" yazılı levhaların üzeri boyanıp, Türk bayrağına saldırılar düzenlendi. Azez kentinde Türk Silahlı Kuvvetleri'ne ait askeri araçlara da taşlı saldırılar düzenlendiği haberleri geliyor.

Dışişleri'nden yazılı açıklama

Suriye'nin kuzeyinde Türk Silahlı Kuvvetleri kontrolündeki bölgelerde başlayan protestolar üzerine açıklamalarda bulunan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Büyükelçi Tanju Bilgiç, Türkiye'nin Suriye ihtilafının başından beri, bu ülkedeki krize halkın meşru beklentileri doğrultusunda çözüm bulunması için en çok çaba harcayan ülke olduğunu belirterek "Suriye halkıyla dayanışmamız sürecektir" ifadesini kullandı. Türkiye'nin Suriye ihtilafına yaklaşımına ilişkin basında yer alan haberler hakkındaki soruya yazılı cevap veren Bilgiç, Türkiye'nin Suriye ihtilafının başından beri, bu ülkedeki krize halkın meşru beklentileri doğrultusunda çözüm bulunması için en çok çaba harcayan ülke olduğunu vurguladı.

Liderler zirvesi yakın mı?

Bakan Çavuşoğlu, yukarıdaki açıklamalarını gazetecilerin, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad arasında bir telefon görüşmesi gerçekleştirileceğine ilişkin basında çıkan haberleri anımsatması üzerine yaptı. Uzmanlara göre 10 aydır gizli tutulan bir görüşmenin şimdi açıklanması Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Suriye lideri Esad arasında gerçekleşmesi beklenen olası telefon görüşmesinin işareti sayılabilir. Diplomatik ilişkileri kopmuş ülkeler arasında yeniden ilişki kurulurken teamüllere göre genellikle ilk resmi görüşmelerin Dışişleri Bakanları tarafından yapıldığına dikkatleri çeken uzmanlar, Ankara-Şam arasında gerçekten yeni bir sayfa açılmak isteniyorsa, önümüzdeki süreçte iki ülkenin Dışişleri Bakanlarının resmi bir görüşme için bir araya gelebileceğini, bu görüşmenin ardındansa liderler arasında ilk temasın gerçekleşebileceğini söylüyor.

Suriyeli sığınmacılara dikkat

Türkiye ile Suriye'nin istihbarat servisleri seviyesindeki görüşmeleri önce Dışişleri Bakanları seviyesine taşıması ve ardından da iki ülke liderlerinin temas kurması, geç kalmış olsa da 11 yıldan fazla bir süredir devam eden Suriye krizinin sona erdirilmesi için şüphesiz atılması gereken bir adım. Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu'nun da dikkat çektiği gibi bölücü terör örgütü PKK uzantılarının istediği bölünmüş Suriye planlarına engel olabilecek tek hamle de Türkiye ile Suriye hükümetlerinin işbirliği halinde krize çare üretmesidir. Ancak bu krizin bitmesini istemeyenler de olacaktır. Şimdi Türkiye'nin kontrolündeki Suriye kentlerinde militanları tek bir yerden düğmeye basılmış gibi sokaklara dökenler ve Türk bayraklarına saldırtanlar benzer şeyleri Türkiye içerisinde de yapmaya kalkabilirler. Bu bağlamda uzmanlar İçişleri Bakanlığı'nın Suriyeli sığınmacılar konusunda tedbirleri arttırması gerektiğine işaret ediyor.