İstanbul bahçe ise Beykoz gülüdür

''Çayırımı geri istiyorum." Tırnak arasındaki bu cümle bakın hangi özlemden sonra pankartlara yazıldı. Kartallar gagalarıyla taşıyorlar iplerini...

30-40 yıl öncesinde Tokat köyüne girişte ki köprüden Yalıköy yalılarına, Teraziçeşmeye kadar yemyeşil çayırımdan bahsediyorum. Yanından mahçup ördekler gibi neşeli akan deresi, birer anne kanatları gibi etrafını gölgeleyen asırlık çınar ağaçları, rengarenk papatyalarla, çayır çiçekleriyle, yemyeşil otlarla kilim gibi düz bir zemini kaplayan otlar, bütün bu ahengin içinden gönülleri mesteden dalga dalga etrafa yayılan kokular. Adeta elele tutuşmuşlar yeni yeni Anadolu'nun bağrından kopup gelen gurbetçileri karşılıyorlar. Köylerini, merhametlerini, bağlarını, saygılarını, yaylalarını unutmasınlar diye neşeli gösteriler sunuyorlar. Hem de "Hep İstanbul kalan İstanbul'dan" Beykoz'dan Ortaçeşme'den.

Sabahın ilk ışıklarıyla çıktığımız bu çayırda hava kararana kadar oynardık. Çocukluğun binbir âlemleri seyreden heyecanlı duygularıyla söğüt dallarından düdük yapmaktan, çınar ağaçlarından dökülen kabuklarla pervaneye, telli arabalardan, misket oynamaya (Hasanali, Hasan, Hüseyin, Mustafa, Hüsen...)

Çelik çomaktan, kağıttan uçurtmaya, birdir birden top oynamaya... Çayır, beşiğiydi çocukların. Kundaklarıydı. Gıdalarıydı, sığınaklarıydı, oyuncaklarıydı...

Kim dümdüz bir araziyi çocuklara vakfederdi. Allah sonsuz rahmetinden sürme gibi yaratmış bu çayırı. Güreşler yapılırdı, amatör futbol maçları oynanır, bir kenarında da koyunlar otlardı.

Etrafta koyun ve inek besleyenler çoğunlukta olduğundan çayırların, kenar yollardaki çimenleri oraklarla, tırpanlarla biçilirdi.

Şimdi çayırın başını otobüs garajıyla kopardılar. Boynuna bir Sağlık Ocağı gerdanlığı takıp sadece 11 adamın top oynaması için omuzlarını kalıba soktular. Bir yarısı ve Terazi çeşmesi tarafı yarı canlı vaziyette ayakta durmaya çalışmaktadır. Eskiler çocuklarını çayıra gönderir, mutluluk tebessümlerini seyrederlerdi.

Çayırı daha fazla anlatamam. O benim can arkadaşım olarak yadımda saklı.

* * *

Bu yazımda Beykoz konusunu bitireceğim galiba. Sırada Çubuklu var. Sultan II. Beyazıt Şehzade Selim'e bir kızılcık çubuğu vererek yere dikmesini istemiş ve bu çubuğun sekiz yıl sonra meyvesini yiyeceksin demiştir.

Şehzade Selim çubukları diktikten sonra dua ederek "Ya Rabbî bu çubuklar meyva versin ve meyvaları meşhur olsun demiştir. Rivayete göre çubuklar o saatte yeşermiş, her biri Medine hurması kadar meyve vermişti. Evliya Çelebi bu olayı anlattıktan sonra der ki: "Hakikaten burada çıkan kızılcıklar hiçbir yerde çıkmaz, lâl renginde olup, Medine hurması kadardır."

Şimdilerde ne çubuktan ne de kızılcıklardan bir eser kalmadı.

Beykoz'da seyrine hayran olacağınız Hidiv Kasrı'nı, Beykoz Kasrı'nı görmenizi tavsiye ederim.

III. Selim zamanında Beykoz çayırının kuzeyinde 1800'lü yıllarda Debbağhane kurulmuş, I. Mahmut zamanında ordunun kundura ihtiyacı sağlanmıştır. Şimdi burada kundura fabrikası var. Çubuklu'da Abdülmecid zamanında "Çemibülbül denilen bir çeşmenin yanında kurulan bir imalathane varmış. Son derece mükemmel fincanlar, bardaklar, şamdanlar gibi çeşitlilik gösteren eserler imal edilir ve bu mamüllere de Çemibülbül denirmiş." (Kültür verileriyle Beykoz, Belediye yy.)

Yakın zamana kadar Çubuklu'da yine cam imalathanesi vardı. Şehirleşmenin, önüne gelen tüm güzellikleri, midesi, zevki, eğlencesi, ihtiyacı uğruna dozer gibi ezip geçtiği bu imalathanenin yerinde yeller eser.

Yine Evliya Çelebi, Anadolu Kavağı'ndan bahsederken bakınız bir kaleden bahseder:

"Dört köşesi sağlam bir kale, duvarların yüksekliği 20 zıra, Cenuba doğru kapısı var, çevresi 800 kadem, askerler için 80 hücre, bir cami, iki buğday ambarı ve yüz topu var" diğerlerinde olduğu gibi bu eserde bugün yok oldu.

Yeter artık bana Beykoz kışlasını sormayın. Gidip görmeyin.

Beykoz'da anlatılacak o kadar tarihî mekân var ki...

Beykoz hâlâ "İstanbul içinde İstanbul" olmaya devam ediyor. Çavuşbaşı, Şile tarafı, Poyraz'dan bu tarafa her ne kadar, talan, emlak hırsızlığı, toprak hırsıyla yağmalanan yeşillik büyük bir şiddetle devam etse de Beykoz hâlâ yeşiliyle, çiçeğiyle, suyuyla, havasıyla, sükûneti ile farklı bir yöremizdir.

Beykoz seyahatimizi asıl ve kalıcı eserler kazandırması teklifiyle vakıf, kültür, turizm bakanlığı ve belediyeye, Beykoz'a gönül verenlere bırakıyorum.

Yazımın sonunda bir kitabe de yazılan cümleye dikkatinizi çekeyim: "Mihr-i müecel yerine irsal eder." Nikâh esnasında kadının hakkı olarak kararlaştırılan bu para ile bile hayır yapan yüksel ruhlu, kadınlar ve erkekler bazen bir çeşmenin, bazen bir aş evinin, bazen şifahanenin kitabelerine işte içlerinin asaletini, himmetlerinin güneş ışıklarını, insan, iman, irfan, ihsan medeniyetimizin incilerini nakşetmişlerdir.