Su kültürünü günümüze taşıyan görkemli yapı: Tarihi Paşa Hamamı
Kilis’in köklü geçmişini ve zengin su kültürünü günümüze taşıyan en görkemli yapılardan biri, şüphesiz Canpolad Paşa Mahallesi’nde (Sabah Pazarı yöresi) tüm ihtişamıyla ayakta duran Tarihi Paşa Hamamı'dır
08.11.2026 17:17:00
Hasan Gündoğdu
Hasan Gündoğdu
16. yüzyıl Osmanlı mimarisinin Güney Anadolu'daki en nitelikli şaheserlerinden biri kabul edilen bu yapı, salt bir yıkanma alanı olmanın ötesinde, yapıldığı dönemin sosyal, kültürel ve mimari dehasını yansıtan anıtsal bir mirastır.
Canbolat Bey'in Kilis'e Mirası ve Tarihçesi
Şehirdeki bir diğer tarihi yapı olan "Eski Hamam"dan beş yıl sonra inşa edilen bu yapı, yüzyıllar boyunca Kilis halkının arınma, sosyalleşme ve geleneklerini yaşatma merkezi olmuştur.
Renklerin ve Taşın Estetiği: Dış Mimarisi
Canbolat Bey'in Kilis'e Mirası ve Tarihçesi
Paşa Hamamı, cami, medrese, türbe, saray ve kervansaray gibi yapılardan oluşan ve döneminde şehrin kalbi sayılan Canbolad Mamuresi (Külliyesi) bünyesinde, külliyenin doğu kapısına yakın bir noktada konumlandırılmıştır.
Giriş kapısı üzerinde yer alan iki parçalı orijinal kitabesinden anlaşıldığı üzere yapı, Miladi 1560 (Hicri 975) yılında Kilis Sancak Beyi Emir Canbolat tarafından inşa ettirilmiştir.
Şehirdeki bir diğer tarihi yapı olan "Eski Hamam"dan beş yıl sonra inşa edilen bu yapı, yüzyıllar boyunca Kilis halkının arınma, sosyalleşme ve geleneklerini yaşatma merkezi olmuştur.
Yaklaşık bir asırdır Özyardımcı ailesi tarafından titizlikle işletilen ve yakın dönemde başarılı restorasyon süreçlerinden geçen hamam, özgün ruhunu koruyarak geleceğe taşınmıştır.
Renklerin ve Taşın Estetiği: Dış Mimarisi
Paşa Hamamı'nı muadillerinden ayıran ilk unsur, cephesinde kullanılan üst düzey taş işçiliğidir.
Ablak Tekniği: Yapının dış cephesi tamamen sarı ve siyah düzgün kesme taşlar kullanılarak örülmüştür.
Portal ve Pencereler: Sivri kemerli, derin bir nişin içerisine gizlenmiş cümle kapısı oldukça görkemli bir duruş sergiler. Giriş kapısının sağ tarafında, hamamın iç mekanına ışık sağlayan üç adet pencere sıralanmıştır. Bu pencerelerin üzerinde, sarı ve siyah taşların birbirinin içine geçecek şekilde (kilit taşı mimarisiyle) harçsız veya özel sıvalarla örülmesi, cepheye müthiş bir hareketlilik ve estetik zarafet katmaktadır.
İstanbul Hamamlarına Meydan Okuyan İç Mekan ve Işık Oyunları
Dikdörtgen plan şemasına sahip olan hamam, klasik Osmanlı hamam mimarisinin soğukluk (soyunmalık), ılıklık ve sıcaklık bölümlerini içerir. Ancak Paşa Hamamı, Anadolu coğrafyasına özgü çok özel detaylarla donatılmıştır:
Güneş Işığı Cümbüşü: Tarihçilerin ve mimarların en çok dikkat çektiği detay, hamam kubbesinde yer alan filgözü pencerelerin bolluğudur. Kubbedeki muhtelif şekillerde tasarlanmış bu yoğun pencereler, içeriye muazzam bir ışık huzmesi doldurur. Klasik İstanbul hamamlarında dahi rastlanmayan bu aydınlık yapı, içerideki buharla birleştiğinde adeta büyüleyici ışık-gölge oyunları sahneler.
Bahar Renklerinde Zemin: Hamamın zemin döşemesi adeta taştan bir halı gibidir. Döşemelerde kullanılan kırmızı, sarı, siyah ve pembe tonlarındaki renkli taşlar, yapıya canlılık katmaktadır. Dönem tanıklıklarında bu taşların renklerinin o kadar diri olduğu söylenir ki, ziyaretçilere adeta "baharın renklerini" anımsatır.
Mekânsal Dağılım ve Kültürel Detaylar: Soğukluk bölümündeki altıgen dış kasnağa sahip merkezi kubbe, sivri kemerlerle taş ayaklara oturtulmuştur. İç kısımlarda ise merkezi göbek taşının etrafında, Kilis halkının "meşe" adını verdiği iki adet özel lohusa locası, iki kapalı ve dokuz açık halvet (yıkanma hücresi) yer alır.
Kilis Paşa Hamamı, taşın dile geldiği dış cephesi, kubbesinden süzülen ışığı ve yüzyıllardır eksilmeyen sıcaklığıyla hem mimarlık tarihi meraklılarının hem de kültür gezginlerinin mutlaka deneyimlemesi gereken yaşayan bir anıttır.
