Yapay zekâ araçları hayatın her alanında yaygınlaşırken, uzmanlar özellikle çocuklar ve gençler üzerindeki etkiler konusunda dikkatli olunması gerektiği uyarısında bulunuyor. Son dönemde yayımlanan araştırmalar, yapay zekâ sohbet sistemlerinin psikolojik kriz yaşayan gençlerin durumunu her zaman doğru değerlendiremediğini ve bazı riskli durumları gözden kaçırabildiğini ortaya koyuyor.

Teknoloji şirketleri güvenlik önlemlerini geliştirmeye çalışsa da uzmanlara göre çocukların ve ergenlerin yapay zekâyı bir arkadaş, sırdaş ya da psikolojik destek kaynağı olarak görmesi yeni riskleri beraberinde getiriyor. Çünkü yapay zekâ destekleyici ve anlayışlı bir dil kullanabilse de, bir ruh sağlığı uzmanının sahip olduğu değerlendirme becerilerine sahip değil.

Gençler dertlerini artık yapay zekâya anlatıyor

Günümüzde birçok çocuk ve genç yalnızlıklarını, aile içi sorunlarını, okul stresini ve duygusal sıkıntılarını ilk olarak dijital platformlarla paylaşabiliyor. Yapay zekâ tabanlı sohbet sistemleri ise sürekli erişilebilir olmaları nedeniyle gençler için cazip hale geliyor.

Uzmanlara göre burada temel sorun, gençlerin karşılarında gerçek bir insan varmış gibi hissetmeye başlaması. Yapay zekâ uzun konuşmalar yapabiliyor, teselli edici ifadeler kullanabiliyor ve kişiye özel yanıtlar verebiliyor. Ancak bu durum, onun profesyonel destek sunduğu anlamına gelmiyor.

Psikolojik krizler her zaman fark edilmeyebiliyor

Araştırmalar, yapay zekâ sistemlerinin açık şekilde ifade edilen bazı riskleri tanıyabildiğini, ancak durum her zaman bu kadar net olmadığında zorlanabildiğini gösteriyor.

Uzmanlar özellikle gençlerin duygularını çoğu zaman dolaylı ifadelerle anlattığına dikkat çekiyor. Umutsuzluk, yalnızlık veya çaresizlik gibi duygular bazen açık cümlelerle değil, zamana yayılan ipuçlarıyla ortaya çıkıyor. Yapay zekâ sistemleri ise bu işaretleri her zaman doğru şekilde ilişkilendiremeyebiliyor.

Bu nedenle psikolojik kriz yaşayan bir çocuğun yalnızca yapay zekâ ile iletişim kurmasının yeterli ve güvenli bir çözüm olmadığı belirtiliyor.

Yapay zekâ arkadaş gibi görünse de arkadaş değil

Uzmanlara göre en büyük risklerden biri, çocukların yapay zekâ ile duygusal bağ kurmaya başlaması.

Özellikle yalnızlık yaşayan veya sosyal ilişkilerde zorlanan gençler, yapay zekâyı kendilerini dinleyen ideal bir arkadaş gibi görebiliyor. Bazıları sırlarını paylaşabiliyor, bazıları ise günlük yaşamdaki sorunlarını sadece yapay zekâya anlatmaya başlayabiliyor.

Bu durum kısa vadede rahatlatıcı görünse de uzun vadede gerçek sosyal ilişkilerden uzaklaşma riskini beraberinde getirebiliyor. Uzmanlar, dijital sohbetlerin insan ilişkilerinin yerini alamayacağını vurguluyor.

Ailelerin rolü her zamankinden daha önemli

Uzmanlar, çocukların yapay zekâ kullanımını tamamen yasaklamanın çözüm olmayacağını düşünüyor. Ancak kullanım şeklinin yakından takip edilmesi gerektiğini belirtiyorlar.

Özellikle duygusal sorunlar yaşayan çocukların yapay zekâyı tek destek noktası haline getirmemesi gerektiği ifade ediliyor. Çocukların yaşadıkları sıkıntıları aileleriyle paylaşabilecekleri güvenli bir ortam oluşturulmasının büyük önem taşıdığı vurgulanıyor.

Ebeveynlerin çocuklarının hangi uygulamaları kullandığını, bu sistemlerle nasıl iletişim kurduğunu ve dijital dünyada ne tür deneyimler yaşadığını bilmesi gerektiği belirtiliyor.

Yapay zekâ uzmanın yerini alamıyor

Uzmanlara göre yapay zekâ birçok konuda yararlı bir yardımcı araç olabilir. Bilgi verebilir, öğrenmeye destek olabilir ve günlük yaşamı kolaylaştırabilir. Ancak söz konusu ruh sağlığı olduğunda durum değişiyor.

Yapay zekâ, terapi sürecinin yerine geçemiyor. Bir kişinin psikolojik durumunu kapsamlı şekilde değerlendiremiyor, beden dilini gözlemleyemiyor ve kriz belirtilerini her zaman doğru yorumlayamıyor.

Bu nedenle ruhsal sıkıntı yaşayan çocuklar ve gençler için öncelikli destek kaynağının aileler, öğretmenler ve ruh sağlığı uzmanları olması gerektiği vurgulanıyor.

Dijital rehberlik şart

Uzmanlar, yapay zekânın çocuklar için doğrudan bir tehdit olarak görülmemesi gerektiğini ancak bilinçsiz kullanımın ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor.

Özellikle karar verme mekanizmaları henüz gelişim aşamasında olan çocuklar ve ergenler, teknolojiyle ilişkilerinde yetişkin rehberliğine ihtiyaç duyuyor. Yapay zekâdan gelen bilgilerin sorgulanması, duygusal desteğin gerçek insan ilişkilerinde aranması ve psikolojik sorunların profesyonel destekle ele alınması gerektiği ifade ediliyor.

Araştırmalar yapay zekânın tek başına ruhsal sorunlara neden olduğunu göstermiyor. Ancak uzmanlar, psikolojik kriz yaşayan gençlerin ihtiyaç duyduğu desteği yalnızca dijital sohbet sistemlerinde aramasının ciddi riskler taşıdığı konusunda ortak görüşte birleşiyor. Bu nedenle yapay zekâyı hayatı kolaylaştıran bir araç olarak görmek, ancak onu bir terapist, sırdaş veya ruh sağlığı uzmanının yerine koymamak gerektiği vurgulanıyor.