logo
23 KASIM 2026

Asgari ücret ne olacak, bu ücretle nasıl geçinilecek?

23.11.2026 00:00:00
 
İlkokul yıllarımdı. Bağbozumu vakti rahmetli amcamın arabasına biner, üzüm bağlarına giderdik. Amcam yolda radyoyu açardı. Aradan bunca sene geçti, o radyoda konuşulan mesele hâlâ kulağımda. Maaşlar ne olacak, fiyatlar ne kadar artacak, vatandaş nasıl geçinecek? Geçen gün Meltem TV'de "Haftanın Sohbeti" programında asgari ücret sorulunca aklıma yine o yolculuk geldi. İnsan ister istemez soruyor. Bir çocuk büyüyor, meslek sahibi oluyor, ömrünün büyük kısmını geride bırakıyor da memleketin geçim meselesi niçin bir türlü çözülemiyor?

Bugün asgari ücretle çalışan kardeşimiz, televizyonda bir rakam telaffuz edilince sesini açıyor. Çünkü o rakamın karşısında kendi hayatı var. Kirası belli, çocuğun servis ücreti belli, geçen hafta pazara kaç lira bıraktığı belli. Masada yüzde yirmi konuşuluyor, yüzde otuz konuşuluyor. Peki, o masaya oturanlardan biri de işçiye şunu sorsa: "Kardeşim, sen geçen yıl hangi ihtiyacından vazgeçtin? Bu sene alacağın ücretle onu yeniden karşılayabilecek misin?" İşte o zaman konuşmanın seyri değişir.

Diyelim ki ücret geçen yılın enflasyonu kadar artırıldı. İşçi, fiyatların yükseldiği aylar boyunca alışverişini eski maaşıyla yaptı. O aylarda çocuğuna alamadığı ayakkabının, borçla doldurduğu buzdolabının bir hesabı var. Yeni ücret eline geçtiğinde ise karşısında yeni fiyatlar bulacak. Üstelik her evin harcaması aynı mı? Ev sahibiyle kiracı, işe yürüyerek gidenle iki vasıta değiştiren, aynı maaşı alsalar bile ay sonunda aynı durumda mı?

Dar gelirli aileler kazançlarının daha büyük bir bölümünü gıdaya, barınmaya ve faturalara ayırıyor. Bu kalemler ortalamadan hızlı pahalandığında, genel enflasyon oranındaki ücret artışı o ailenin alım gücünü korumaya yetmeyebiliyor. Bunun evdeki karşılığı gayet açık. Elektrik faturasını ödeyen anne, aradaki farkı pazardan alacağı peynirden kısarak kapatıyor.

Bir de meselenin insani tarafına bakalım. Psikolog Abraham Maslow, insanın ihtiyaçlarını sıralarken beslenmeyi, barınmayı ve güvenliği niçin en başa koyar? Çünkü karnı doymayan, başını sokacak yeri olmayan insan bir üst basamağa çıkamıyor. Yarınına güvenmek isteyen insan, aynı zamanda bir aile kurmak, dostunu evinde ağırlamak, kabiliyetini ortaya koymak istiyor. Biz gencimize "Niye evlenmiyorsun?" diye soruyoruz. Peki, aynı gence bir evin kirasını, depozitosunu ve ilk ayın masrafını hangi gelirle karşılayacağını soruyor muyuz? Geçim sıkıntısının aile hayatına nasıl dokunduğunu biraz da buradan düşünelim.

Hekimlikte tedaviye başlamadan önce şikâyetin sebebini araştırırız. Ekonomide de aynı titizliğe ihtiyacımız var. Pahalılığın sebebini vatandaşın fazla alışveriş yapmasında ararsanız ilk iş onun harcamasını kısmaya yönelirsiniz. Oysa domatesi tarladan pazara getiren üreticinin mazot gideri, dükkânı açan esnafın kirası, fırıncının enerji faturası yerinde duruyor. İşçinin cebinden eksilen para bu maliyetlerden hangisini aşağı çekiyor? Üstelik müşteri azalınca esnaf siparişini kısıyor, siparişi kısılan atölye işçisini çıkarıyor. İpin ucu dönüp dolaşıp yine çalışanın işine, aşına dokunuyor.

Prof. Dr. Haydar Baş hocamızın Millî Ekonomi Modeli'nde tüketicinin desteklenmesiyle üreticinin desteklenmesi bu sebeple birlikte ele alınır. Vatandaşlık maaşı, ev hanımlarına maaş ve dar gelirlinin vergi yükünün kaldırılması bu anlayışın somut teklifleridir. Tarımda üreticinin maliyetini düşürürken o ürünü satın alacak ailenin gelirini de güçlendireceksiniz. Mahallenin bakkalına sorun. Veresiye defterindeki borçlar hangi gün ödenir? Maaş günü. O gün bakkal da toptancıya olan borcunu öder, rafına yeniden mal koyar. Bir ücretin nerelere yetiştiğini o defter kadar açık anlatan az şey vardır.

Onun için asgari ücreti belirleyecek olanlara teklifim şudur: Hesabınızı yüzdelerden değil, bir ailenin sofrasından başlayarak yapın. Kiradan sonra ne kalıyor? Çocuklar yeterli beslenebiliyor mu? Beklenmedik bir masraf çıktığında evin düzeni bozuluyor mu? Bir işçi on iki ay çalıştığında gelecek yıl için kenara üç beş kuruş koyabiliyor mu? Bu soruların cevabını duymak hepimizin hakkı.

Rahmetli amcamın radyosunda duyduğum o soruyu bugün çocuklarımız da dinliyor. Ben isterim ki onlar bağbozumu vakti kendi çocuklarını alıp yola çıktıklarında radyoda başka şeyler konuşulsun. Üzüm kaç para etti, üretici emeğinin karşılığını aldı mı, işçi ailesiyle birlikte o üzümden gönlünce yiyebildi mi? Memlekette refahın arttığını işte o gün hep beraber anlarız.
 
Prof. Dr. Ahmet H. Kepekçi / diğer yazıları
logo

Beşyol Mah. 502. Sok. No: 6/1
Küçükçekmece / İstanbul

Telefon: (212) 624 09 99
E-posta: internet@yenimesaj.com.tr gundogdu@yenimesaj.com.tr


WhatsApp iletişim: (542) 289 52 85


Tüm hakları Yeni Mesaj adına saklıdır: ©1996-2026

Yazılı izin alınmaksızın site içeriğinin fiziki veya elektronik ortamda kopyalanması, çoğaltılması, dağıtılması veya yeniden yayınlanması aksi belirtilmediği sürece yasal yükümlülük altına sokabilir. Daha fazla bilgi almak için telefon veya eposta ile irtibata geçilebilir. Yeni Mesaj Gazetesi'nde yer alan köşe yazıları sebebi ile ortaya çıkabilecek herhangi bir hukuksal, ekonomik, etik sorumluluk ilgili köşe yazarına ait olup Yeni Mesaj Gazetesi herhangi bir yükümlülük kabul etmez. Sözleşmesiz yazar, muhabir ve temsilcilere telif ödemesi yapılmaz.