Ekonomi kötü değil, çok kötü!

Merhum Prof. Dr. Haydar Baş, 27 Şubat 2013 tarihinde Rusya Parlamentosu Duma'da onur konuğu olarak katıldığı, beş saati aşan özel bir oturumda kendi tezi olan Millî Ekonomi Modeli'ni (MEM) dünyaya tanıtmıştır.

Baş, bu modeli başta Türkiye olmak üzere, tabii ki insanlık adına yazdığını ifade etmiştir.

Dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan savaşlar, çatışmalar, ateşe verilen şehirler; Avrupa'nın sokaklarında yükselen protestolar ve neredeyse bir iç savaşı andıran görüntüler… Bütün bunların arkasında yalnızca siyasi nedenler aramak, meselenin ekonomik boyutunu görmezden gelmek olur.

Burada bir noktayı hatırlatmakta fayda var.

Bu modelin temel ilkelerinden biri, ülkeler arasındaki ticaretin kendi millî paralarıyla yapılmasıydı. Yani uluslararası ticarette Amerikan dolarına olan bağımlılığın azaltılması ve ülkelerin kendi millî paralarını kullanabilmesi…

Bugün BRICS ülkeleri olarak bilinen Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika'nın bir araya gelmesi de bu açıdan dikkat çekici bir gelişmeydi. 2026 yılı itibarıyla BRICS'in 11 tam üyesi ve 10 ortak ülkesi bulunmaktadır. Mısır, Etiyopya, İran, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan 2024'te genişleme sürecine dâhil olurken, Endonezya Ocak 2025'te tam üye olmuştur. Belarus, Bolivya, Küba, Kazakistan, Malezya, Nijerya, Tayland, Uganda, Özbekistan ve Vietnam ise ortak ülke statüsündedir.

Bu yapı, ülkelerin kendi millî paralarıyla ticaret yapma ve dolara olan bağımlılığı azaltma arayışının artık daha geniş bir zeminde tartışıldığını göstermektedir.

Millî paralarla ticaret fikrinin giderek daha fazla konuşulması, küresel ekonomik sistemde önemli tartışmaları da beraberinde getirmiştir.

Çünkü ekonomi yalnızca rakamlardan ibaret değildir. Ekonomi; insanların sofrasıdır, işidir, ailesidir, geleceğidir ve huzurudur.

Bir ülkede işsizlik artıyor, insanların alım gücü düşüyor, aileler geçinmekte zorlanıyor ve gelecek kaygısı büyüyorsa, bunun toplumsal huzura yansımaması mümkün değildir.

Bugün dünyanın birçok bölgesinde insanların sokağa dökülmesini, toplumsal tansiyonun yükselmesini ve huzursuzluğun büyümesini değerlendirirken, ekonominin bu görünmeyen yüzünü de hesaba katmak gerekiyor.