Ukrayna'da barışın şartlarını kim, nasıl belirleyecek?

Ukrayna'da barış arayışının temel sorusu, Kiev'in hangi tavizleri vereceğinden çok Moskova'nın bunların karşılığında ne sunacağı. ABD Başkanı Donald Trump yönetimi Ukrayna'yı anlaşmaya yanaşmaya zorlarken Rusya'nın hangi ödünleri vermeye hazır olduğu belirsizliğini koruyor. Diplomatik temaslar, askeri yardımın geleceği ve Moskova'ya yönelik ekonomik adımlar olası bir anlaşmanın koşullarını şekillendiriyor. Ancak bu girişimlerin savaşı sona erdirecek ve yeni bir saldırıyı önleyecek bir uzlaşma sağlayıp sağlamayacağı henüz belli değil.

 

 

Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff, 20 Ekim'de Oslo'da Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ve Avrupalı temsilcilerle görüştü. Barış çerçevesi, güvenlik garantileri ve savaş sonrası ekonomik düzenin ele alındığı görüşmelerin ardından Witkoff'un Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'le de görüşmesi bekleniyor. Ancak diplomatik temasların yoğunlaşması, Moskova ile Kiev arasındaki toprak anlaşmazlığının aşıldığı anlamına gelmiyor. Ukrayna, olası bir anlaşmanın ardından Rusya'nın yeniden saldırmasını önleyecek güvenceler istiyor.

 

6 Ocak 2026'da yayımlanan Paris Deklarasyonu'nda ateşkesin izlenmesi, Ukrayna ordusuna uzun vadeli askeri destek, gönüllü ülkelerin katılacağı çok uluslu bir kuvvet ve Rusya'nın yeni bir saldırısı durumunda devreye girebilecek taahhütler gündeme getirildi. Buna karşılık hangi ülkelerin hangi koşullarda harekete geçeceği ve bu taahhütlerin nasıl uygulanacağı henüz netleşmiş değil. Bu ayrıntılar belirlenmeden Kiev'in güvenlik kaygılarının giderildiğini söylemek güç. Garantilerin inandırıcılığı, Ukrayna'nın savunma kapasitesini koruyabilmesine de bağlı.

 

 

Patriot önleme füzelerinin teslimatında yaşanan gecikmeler, askeri desteğin önemini ortaya koyuyor. Zelenskiy, Avrupa ülkelerinin finansmanıyla Ukrayna'ya gönderilmesi planlanan bazı füzelerin teslimatında sorunlar yaşandığını belirtti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 20 Ekim'de teslim edilmemiş füzeler bulunabileceğini kabul ederken gecikmelerin Ukrayna'ya siyasi amaçla zarar vermek için yapıldığı iddiasını reddetti.

 

Uluslararası basında yer alan haberlere göre, bazı Patriot talepleri için ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'in onayı bekleniyordu. Avrupa'nın finansmanı üstlenmesine rağmen teslimatların ABD'deki onay süreçlerine bağlı kalması, Kiev'in savunma kapasitesinin müttefiklerin kararlarından bağımsız olmadığını gösteriyor. Patriot sistemlerindeki gecikmeler, Ukrayna'nın şehirlerini ve enerji altyapısını koruma kapasitesini etkileyebileceği gibi müzakere masasında sahip olduğu seçenekleri de sınırlayabilir.

 

Bununla birlikte gecikmelerin Ukrayna'yı tavize zorlamak amacıyla uygulandığına ilişkin kesin kanıt bulunmuyor. Yine de askeri desteğin kapsamı ve zamanlaması, Washington'ın Kiev üzerindeki etkisini belirleyen unsurlar arasında yer alıyor. Bu tablo, Rusya'ya yönelik ekonomik kararların da aynı müzakere dengesi içinde değerlendirilmesini gerektiriyor.

 

 

ABD Hazine Bakanlığı, 9 Ekim'de Rusya menşeli dizelin satışı, teslimatı, boşaltılması ve ithalatıyla bağlantılı belirli işlemlere izin veren genel lisansı yayımladı. Düzenleme, Rusya'ya yönelik bütün yaptırımların kaldırıldığı anlamına gelmiyor. Ancak karar, yakıt fiyatlarını düşürme hedefiyle Moskova üzerindeki ekonomik baskı arasındaki dengeyi yeniden gündeme taşıyor.

 

Rusya'nın enerji gelirleri savaşın ekonomik yükünü taşıma kapasitesinde önemli rol oynadığından, bu tür kolaylıkların diplomatik anlamı Moskova'dan hangi somut karşılıkların beklendiğiyle ölçülmeli. Toprak konusunda geri adım atılması, ateşkes şartlarının kabulü veya güvenlik düzenlemelerine uyum gibi sonuçlar elde edilip edilmediği, Washington'ın politikasını değerlendirmek için önemli ölçütler. Rusya'dan karşılık alınmadan ekonomik baskının azaltılması, yaptırımların müzakere aracı olarak ne ölçüde etkili kullanıldığı sorusunu gündemde tutacaktır.

 

Bununla birlikte söz konusu lisans tek başına diplomatik bir taviz anlamına gelmiyor. Asıl mesele, ekonomik kararların daha geniş bir anlaşmayla ilişkilendirilip ilişkilendirilmediği ve Moskova'nın hangi yükümlülükleri üstleneceği.

 

 

Witkoff'un Putin'le yapması beklenen görüşme, Moskova'nın barış önerilerine yaklaşımına ilişkin yeni işaretler verebilir. Ancak diplomatik temasların sürmesi, tarafların uzlaşmaya vardığı anlamına gelmiyor. Ukrayna'dan istenen tavizlerin karşılığında Rusya'nın hangi yükümlülükleri üstleneceği ve olası bir anlaşmanın nasıl uygulanacağı açıklığa kavuşmalı.

 

Askeri destek Ukrayna'nın müzakere seçeneklerini, ekonomik yaptırımlar Moskova üzerindeki baskıyı, güvenlik garantileri ise anlaşmanın dayanıklılığını etkiliyor. Bu başlıkların önemi, alınan kararların sahada nasıl sonuç vereceğinde yatıyor. Dolayısıyla tarafların uzlaşması kadar, anlaşmanın ihlal edilmesi durumunda hangi adımların atılacağının da belirlenmesi gerekiyor.

 

Ukrayna'da barışın ölçüsü, Kiev'in ne kadar taviz verdiği değil, bu tavizlerin karşılığında Moskova'nın hangi yükümlülükleri üstlendiği olacak. Bu yükümlülüklerin uygulanması güvence altına alınmadığında ateşkes, yeni bir çatışmayı yalnızca erteleyebilir. Kalıcı barış, silahların susmasının ötesinde, anlaşmanın ihlal edilmesini önleyecek ve ihlal durumunda sonuç doğuracak bir güvenlik düzeninin kurulmasını gerektiriyor.