Heybeliada Ruhban Okulu ve "ekümenik" kuşatma

Fener Rum Patrikhanesi ve Heybeliada Ruhban Okulu meselesi, Türkiye'nin egemenlik hakları ile uluslararası siyasetin jeopolitik hamleleri arasında sıkışmış, yüzyıllık bir bilek güreşidir. 

Son dönemde Fener Rum Patriği Bartholomeos'un Yunanistan ziyaretiyle doruğa çıkan gelişmeler, konunun basit bir "din özgürlüğü" meselesi olmadığını, aksine Lozan Barış Antlaşması'nın temellerine yönelik sistemli bir aşındırma stratejisi izlendiğini gözler önüne sermektedir. 

Bartholomeos'un Yunan parlamentosunda "ekümenik" sıfatıyla kurduğu cümleler ve eylül ayında Ruhban Okulu'nun açılacağına dair verdiği haberler, Türkiye'nin üniter yapısına yönelik ciddi soru işaretlerini beraberinde getirmektedir.

Bir bağımsızlık tapusu olarak Lozan ve statü ihlali

Türkiye Cumhuriyeti'nin tapusu olan Lozan Antlaşması, Fener Rum Patrikhanesi'nin statüsünü hiçbir tereddüde mahal vermeyecek şekilde belirlemiştir. 

Gazi Mustafa kemal Atatürk'ün "fitne ve fesat ocağı" olarak nitelediği bu yapının Türkiye'de kalmasına, yalnızca İstanbul, Gökçeada ve Bozcaada'daki Rum azınlığın dini ihtiyaçlarını karşılaması şartıyla müsaade edilmiştir. 

Patrikhanenin hukuki statüsü, Fatih Kaymakamlığı'na bağlı bir dini kurum olmanın ötesine geçemez. 

Ancak Bartholomeos'un 27 yıl aradan sonra Yunan meclisinde bir devlet başkanı edasıyla ağırlanması ve "ekümenizm" vurgulu törenlerde başrol oynaması, bu hukuki sınırların açıkça inkarıdır.

Bu durum, sadece diplomatik bir nezaketsizlik değil, Lozan'ın ruhuna yapılmış bir başkaldırıdır. 

Patrikhane, kendisine tanınan yerel yetki sınırlarını aşarak, uluslararası hukukta bir "özne" haline gelmeye çalışmaktadır. 

"Zamansızlık ve Ekümenizm" başlığı altında düzenlenen törenler, Patrikhanenin İstanbul'un göbeğinde, Vatikan benzeri, devlet içinde devlet (status in statu) bir yapıya bürünme arzusunun dışavurumudur.

Ruhban Okulu, masum bir eğitim kurumu mu, siyasi merkez mi?

Heybeliada Ruhban Okulu'nun yeniden açılması tartışmaları, genellikle "din adamı yetiştirme ihtiyacı" üzerinden romantize edilmektedir. 

Oysa tarihsel veriler, okulun 1950-1969 yılları arasındaki faaliyetlerinin bu masumiyetten oldukça uzak olduğunu göstermektedir. 

O dönemde mezun olan 225 öğrenciden yalnızca 38'inin Türk vatandaşı olması, okulun Türkiye'deki Rum azınlığın dini ihtiyaçlarından ziyade, küresel bir Ortodoks merkezi kurma projesine hizmet ettiğini kanıtlamaktadır. 

Dahası, Kıbrıs'ta Türk kanı döken yapının başındaki Makarios gibi isimlerin bu okulun karanlık ikliminden çıkmış olması, Türkiye'nin güvenlik kaygılarını tarihsel bir zemine oturtmaktadır.

Okulun 1971'de kapatılması bir devlet dayatması değil, Patrikhanenin Türk kanunlarına ve Milli Eğitim Bakanlığı denetimine girmeyi reddetmesinden kaynaklanan bilinçli bir tercihtir. 

Bugün "yabancı öğrenci" ve "bağımsız statü" şartlarıyla okulun yeniden açılmasını istemek, Türkiye'nin egemenlik haklarını devretmesini talep etmekle eşdeğerdir. 

Milli Eğitim Bakanlığı'nın denetimi dışındaki bir eğitim kurumu, Türkiye'nin eğitim birliği (Tevhid-i Tedrisat) ilkesine vurulmuş bir darbe olacaktır.

Küresel hegemonya ve Ortodoks jeopolitiği

Meselenin asıl tehlikeli boyutu ise Washington-Atina-İstanbul üçgeninde kurulan siyasi tezgahtır. 

ABD, tıpkı Soğuk Savaş döneminde Sovyetler Birliği'ne karşı kullandığı gibi, bugün de Rusya'nın Ortodoks dünyasındaki etkisini kırmak için Fener Rum Patrikhanesi'ni bir manivela olarak kullanmaktadır. 

Ukrayna Ortodoks Kilisesi'nin Moskova'dan koparılıp Fener Rum Pattikhanesi'ne bağlanması süreci, dinsel bir reform değil, jeopolitik bir operasyondur.

Türkiye, bu "ekümeniklik" iddiası üzerinden ABD'nin Rusya'ya karşı yürüttüğü vekalet savaşlarının dini cephesi haline getirilmek istenmektedir. 

Eğer Patrikhane bu siyasi ajandanın merkezine yerleşirse, Türkiye kendi topraklarında kontrol edemediği bir çatışmanın hedef tahtası konumuna düşecektir. 

Egemen bir devletin kendi sınırları içindeki bir kurumu "ekümenik" yani evrensel bir otorite olarak tanıması, kendi yargı ve egemenlik yetkisinden vazgeçmesi demektir. 

Bu yolun sonu, İstanbul'un kalbinde milli iradenin dokunamadığı, dış güçlerin kontrolünde bir "din devleti" hayaline çıkar. 

Türkiye, ne Ruhban Okulu üzerinden ne de ekümeniklik iddialarıyla bu hayale geçit vermemeli, Lozan'ın çizdiği sınırları namusuyla korumalıdır.