Ortadoğu'da taşlar neden şimdi yer değiştiriyor?

Ortadoğu'da hiçbir taş tek başına yerinden oynamaz.

Bir yerde bir anlaşma yapılır.

Başka bir yerde bir örgüt tasfiye edilir.

Bir ülkede devlet yeniden güçlenir.

Başka bir ülkede yeni bir savunma mekanizması kurulur.

Sonra bütün bunlara ayrı ayrı bakar ve "Bunlar birbirinden bağımsız gelişmeler" deriz.

Belki de asıl yanılgımız budur. Çünkü bugün Ortadoğu'da sadece aktörler değil, oyunun kuralları da değişiyor.

Mekke'de Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında yeni bir güvenlik anlayışı ortaya çıkıyor.

Suriye'de SDG bağımsız askerî yapı olmaktan çıkıyor.

Şam yeniden merkezî otoritesini güçlendirmeye çalışıyor.

Türkiye'nin bölgesel ağırlığı artıyor.

ABD ise yıllardır uyguladığı bazı politikaları yeniden şekillendiriyor.

Şimdi soralım: Bütün bunlar neden aynı dönemde oluyor?

Belki de cevap tek bir merkezde değil.

Çünkü Ortadoğu'da güç dengesi değiştiğinde, bütün aktörler kendi hesabını yeniden yapmak zorunda kalır.

Dün devlet dışı yapılara ihtiyaç duyulan şartlar bugün ortadan kalkabilir.

Dün dış güvenlik desteğine ihtiyaç duyan ülkeler bugün kendi güvenlik mekanizmalarını kurmak isteyebilir.

Dün bölgeyi vekiller üzerinden yöneten güçler bugün devletlerle doğrudan çalışmayı tercih edebilir.

Yani değişen sadece aktörler değil.

Yöntemler değişiyor.

İşte Mekke Anlaşması'nı da SDG'nin tasfiyesini de bu açıdan okumak gerekir.

Bir tarafta bölge ülkeleri kendi güvenliklerini daha fazla ortaklaştırmaya çalışıyor.

Diğer tarafta Suriye, yıllardır parçalanmış olan güvenlik alanını yeniden devlet kontrolüne almaya çalışıyor.

Biri bölgesel düzeyde yeni bir güvenlik mimarisi kuruyor.

Diğeri ülke içinde yeni bir devlet mimarisi kuruyor.

Bu iki gelişme gerçekten birbirinden tamamen bağımsız olabilir.

Ama aynı tarihsel dönemde gerçekleşmeleri bize düşünmek için yeterince sebep veriyor. Çünkü Ortadoğu'da artık yeni bir soru ortaya çıkıyor:

Bölgeyi bundan sonra kim koruyacak?

ABD mi?

Rusya mı?

Bölge ülkeleri mi?

Yoksa bütün bu aktörlerin birbirleriyle kuracağı yeni denge mi?

Türkiye'nin önemi de tam burada ortaya çıkıyor.

Çünkü Ankara hem Batı güvenlik sisteminin içinde hem de İslam dünyasının merkezindeki ülkelerle yakın ilişkiler kuruyor.

Suriye'deki değişimin doğrudan tarafı.

Suudi Arabistan'la yeni bir savunma anlayışının içinde.

Pakistan'la tarihî ilişkilerini stratejik bir zemine taşıyor.

İran'la da konuşabilecek kanallara sahip.

Bu kadar farklı masada aynı anda bulunabilen kaç ülke var?

İşte bu nedenle Türkiye'nin önündeki mesele yalnızca kendi güvenliğini korumak değildir.

Yeni güvenlik düzeninin nasıl kurulacağını etkilemektir.

Çünkü eğer Türkiye sadece bir blokun parçası hâline gelirse, hareket alanını daraltır.

Ama farklı tarafları aynı masada tutabilirse, kendisini bölgesel bir denge unsuru hâline getirebilir.

Belki de bugün Ortadoğu'da yaşananların en önemli tarafı budur.

Savaşların şekli değişiyor. İttifakların şekli değişiyor. Devletlerin hesapları değişiyor. Ve eski düzenin boşalttığı alanı yeni bir düzen doldurmaya çalışıyor.

Şimdi artık son soruya geliyoruz:

Bu yeni düzen kurulurken Türkiye masada oturanlardan biri mi olacak, yoksa masayı kuranlardan biri mi?

Çünkü tarih bazen savaşları değil, savaşlardan sonra kurulan düzenleri hatırlar.

Ve belki de Ortadoğu'da asıl mücadele şimdi başlıyor.

Vesselam…