REKOLTE REKORU NASIL YOK YILINA DÖNÜŞEBİLİR?
Türkiye zeytinde dünya rekoruna hazırlanırken üretici maliyet kıskacında
15.11.2026 10:12:00
Haber Merkezi
Haber Merkezi
Türkiye zeytinde dünya rekoruna hazırlanırken üretici maliyet kıskacında. Kilogramı 50-70 liraya mal olan zeytin 20-35 liradan, maliyeti 240-280 lirayı bulan zeytinyağı ise 170-200 liradan alıcı buluyor. Rekor üretim beklentisi, üreticinin yaşadığı ekonomik sıkıntı nedeniyle büyük bir krize dönüşüyor. Peki, Türkiye zeytinde bu noktaya nasıl geldi?
Türkiye, 2026/27 sezonunda zeytin üretiminde tüm zamanların rekoruna hazırlanıyor. Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi (UZZK) Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Mustafa Tan'ın açıkladığı tahminlere göre toplam zeytin rekoltesinin 4 milyon 30 bin tona ulaşması bekleniyor.
Bu miktarın 1 milyon 163 bin tonunun sofralık zeytin olarak değerlendirilmesi, yağlık zeytinlerden ise 588 bin ton zeytinyağı elde edilmesi öngörülüyor. Gerçekleşmesi halinde Türkiye, zeytinyağı üretiminde İspanya'nın ardından dünya ikinciliğine, sofralık zeytinde ise dünya birinciliğine yükselecek.
Ancak üretim rekoru beklentisi, üreticinin yüzünü güldürmüyor. Çünkü tarladaki ürünün maliyetiyle piyasadaki alım fiyatı arasındaki fark giderek büyüyor.
ÜRETİCİ MALİYETİN ALTINA SATIŞ YAPIYOR
UZZK Başkanı Mustafa Tan'ın verdiği rakamlara göre bir kilogram zeytinin ortalama üretim maliyeti 50-70 lira, zeytinyağının maliyeti ise 240-280 lira arasında.
Buna karşılık piyasada sıradan zeytinin kilogramı 20-35 liradan, zeytinyağının kilogramı ise 170-200 liradan alıcı buluyor.
Başka bir ifadeyle üretici, zeytini maliyetinin çok altında satmak zorunda kalıyor. Zeytinyağında da benzer bir tablo yaşanıyor. Üretmek için harcanan para, satıştan elde edilen geliri karşılamıyor.
REKOLTE REKORU NASIL YOK YILINA DÖNÜŞEBİLİR?
Sorun yalnızca düşük alım fiyatlarıyla sınırlı değil. Üretici, toplama maliyetlerini karşılayamadığı için ürününü hasat etmekte de zorlanıyor.
Mustafa Tan, yere dökülen zeytinlerin yaklaşık yüzde 30-40'ının ve özellikle engebeli arazilerdeki seyrek ağaçların toplanamama riski bulunduğunu belirtiyor.
Üstelik bu yıl zeytinyağı randımanının da düştüğüne dikkat çekiliyor. Normal şartlarda 5 kilogram zeytinden 1 kilogram yağ elde edilirken bu sezon 6 ila 10 kilogram zeytinden ancak 1 kilogram yağ alınabildiği ifade ediliyor.
Tan'a göre bütün bu olumsuzluklar nedeniyle tahmin edilen rekolteye ulaşılamayabilir. Toplanamayan ürünlerin dalında ve yerde kalması halinde üretim, beklentilerin yüzde 30-50 altında gerçekleşebilir.
Böylece Türkiye, tarihi üretim rekoru beklediği bir sezonda ürününü hasat edememe tehlikesiyle karşı karşıya kalabilir.
NEDEN BU HALE DÜŞTÜK?
Türkiye'nin zeytin ve zeytinyağında dünya sıralamasında üst basamaklara çıkması beklenirken üreticinin maliyetlerini karşılayamaması, tarım politikalarını yeniden gündeme getiriyor.
Rekoltenin yüksek olması tek başına üreticinin kazandığı anlamına gelmiyor. Üretim maliyetleri, alım fiyatları, ihracat koşulları, destekleme politikaları ve iç tüketim birlikte değerlendirilmediğinde rekor üretim bile ekonomik kayba dönüşebiliyor.
Üretici ürününü toplamak için para bulamazken, tüketici de yüksek fiyatlar nedeniyle zeytinyağına ulaşmakta zorlanıyor. Böylece hem üretici hem tüketici aynı ekonomik tablonun farklı taraflarında sıkışıyor.
UZZK'DAN HÜKÜMETE 6 MADDELİK ÇÖZÜM ÇAĞRISI
Mustafa Tan, krizin aşılması ve üreticinin desteklenmesi için hükümete şu önerileri sundu:
1. Zeytinyağına kilogram başına yaklaşık 1 avro, sofralık zeytine ise kilogram başına 20 avro sent destek verilmesi.
2. İhracatçılara, ambalaj ve ihracat türüne göre ton başına 100, 300 ve 750 dolara kadar ihracat iadesi sağlanması.
3. İspanya'da olduğu gibi kooperatifler aracılığıyla stoklama yardımı uygulanması.
4. Avrupa Birliği'ne gümrüksüz ihracat kontenjanının mevcut 100 tondan en az Tunus'a tanınan 56 bin 400 ton seviyesine çıkarılması.
5. Türk cumhuriyetleri ve diğer ülkelerle devlet desteğiyle zeytinyağı ticareti ve takas mekanizmalarının geliştirilmesi.
6. Zeytin ve zeytinyağı tüketimini artırmak için kamu spotları hazırlanması.
Türkiye'nin zeytinde dünya liderliğine oynadığı bir dönemde üreticinin ürününü dalında bırakma noktasına gelmesi önemli bir çelişkiyi ortaya koyuyor. Rekor rekolte açıklamak yetmiyor; üreticinin emeğini koruyacak, tüketicinin uygun fiyatla ürüne ulaşmasını sağlayacak bir piyasa düzenine ihtiyaç duyuluyor.
Türkiye, 2026/27 sezonunda zeytin üretiminde tüm zamanların rekoruna hazırlanıyor. Ulusal Zeytin ve Zeytinyağı Konseyi (UZZK) Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Mustafa Tan'ın açıkladığı tahminlere göre toplam zeytin rekoltesinin 4 milyon 30 bin tona ulaşması bekleniyor.
Bu miktarın 1 milyon 163 bin tonunun sofralık zeytin olarak değerlendirilmesi, yağlık zeytinlerden ise 588 bin ton zeytinyağı elde edilmesi öngörülüyor. Gerçekleşmesi halinde Türkiye, zeytinyağı üretiminde İspanya'nın ardından dünya ikinciliğine, sofralık zeytinde ise dünya birinciliğine yükselecek.
Ancak üretim rekoru beklentisi, üreticinin yüzünü güldürmüyor. Çünkü tarladaki ürünün maliyetiyle piyasadaki alım fiyatı arasındaki fark giderek büyüyor.
ÜRETİCİ MALİYETİN ALTINA SATIŞ YAPIYOR
UZZK Başkanı Mustafa Tan'ın verdiği rakamlara göre bir kilogram zeytinin ortalama üretim maliyeti 50-70 lira, zeytinyağının maliyeti ise 240-280 lira arasında.
Buna karşılık piyasada sıradan zeytinin kilogramı 20-35 liradan, zeytinyağının kilogramı ise 170-200 liradan alıcı buluyor.
Başka bir ifadeyle üretici, zeytini maliyetinin çok altında satmak zorunda kalıyor. Zeytinyağında da benzer bir tablo yaşanıyor. Üretmek için harcanan para, satıştan elde edilen geliri karşılamıyor.
REKOLTE REKORU NASIL YOK YILINA DÖNÜŞEBİLİR?
Sorun yalnızca düşük alım fiyatlarıyla sınırlı değil. Üretici, toplama maliyetlerini karşılayamadığı için ürününü hasat etmekte de zorlanıyor.
Mustafa Tan, yere dökülen zeytinlerin yaklaşık yüzde 30-40'ının ve özellikle engebeli arazilerdeki seyrek ağaçların toplanamama riski bulunduğunu belirtiyor.
Üstelik bu yıl zeytinyağı randımanının da düştüğüne dikkat çekiliyor. Normal şartlarda 5 kilogram zeytinden 1 kilogram yağ elde edilirken bu sezon 6 ila 10 kilogram zeytinden ancak 1 kilogram yağ alınabildiği ifade ediliyor.
Tan'a göre bütün bu olumsuzluklar nedeniyle tahmin edilen rekolteye ulaşılamayabilir. Toplanamayan ürünlerin dalında ve yerde kalması halinde üretim, beklentilerin yüzde 30-50 altında gerçekleşebilir.
Böylece Türkiye, tarihi üretim rekoru beklediği bir sezonda ürününü hasat edememe tehlikesiyle karşı karşıya kalabilir.
NEDEN BU HALE DÜŞTÜK?
Türkiye'nin zeytin ve zeytinyağında dünya sıralamasında üst basamaklara çıkması beklenirken üreticinin maliyetlerini karşılayamaması, tarım politikalarını yeniden gündeme getiriyor.
Rekoltenin yüksek olması tek başına üreticinin kazandığı anlamına gelmiyor. Üretim maliyetleri, alım fiyatları, ihracat koşulları, destekleme politikaları ve iç tüketim birlikte değerlendirilmediğinde rekor üretim bile ekonomik kayba dönüşebiliyor.
Üretici ürününü toplamak için para bulamazken, tüketici de yüksek fiyatlar nedeniyle zeytinyağına ulaşmakta zorlanıyor. Böylece hem üretici hem tüketici aynı ekonomik tablonun farklı taraflarında sıkışıyor.
UZZK'DAN HÜKÜMETE 6 MADDELİK ÇÖZÜM ÇAĞRISI
Mustafa Tan, krizin aşılması ve üreticinin desteklenmesi için hükümete şu önerileri sundu:
1. Zeytinyağına kilogram başına yaklaşık 1 avro, sofralık zeytine ise kilogram başına 20 avro sent destek verilmesi.
2. İhracatçılara, ambalaj ve ihracat türüne göre ton başına 100, 300 ve 750 dolara kadar ihracat iadesi sağlanması.
3. İspanya'da olduğu gibi kooperatifler aracılığıyla stoklama yardımı uygulanması.
4. Avrupa Birliği'ne gümrüksüz ihracat kontenjanının mevcut 100 tondan en az Tunus'a tanınan 56 bin 400 ton seviyesine çıkarılması.
5. Türk cumhuriyetleri ve diğer ülkelerle devlet desteğiyle zeytinyağı ticareti ve takas mekanizmalarının geliştirilmesi.
6. Zeytin ve zeytinyağı tüketimini artırmak için kamu spotları hazırlanması.
Türkiye'nin zeytinde dünya liderliğine oynadığı bir dönemde üreticinin ürününü dalında bırakma noktasına gelmesi önemli bir çelişkiyi ortaya koyuyor. Rekor rekolte açıklamak yetmiyor; üreticinin emeğini koruyacak, tüketicinin uygun fiyatla ürüne ulaşmasını sağlayacak bir piyasa düzenine ihtiyaç duyuluyor.
