Grey'den Bulgaristan'a anlaşma notası

Bulgaristan ile anlaşmak için ilk siyasi görüşme 10 haziran 1915'de başlar. Halil (Menteş) bey başkanlığında anlaşma şartları görüşülürken 11 Haziran günü Bulgaristan Başbakanı Radoslavof'tan bir tel gelir. Bağlaşma işinin Almanya ile görüşülüp çözülmüş olduğu, savaşa katılma zamanının Bulgar Hükümetinin seçeceği ve İstanbul'da sadece mühimmat işinin görüşüleceği bildirilir.Halil Bey görüşmelerin devamında iki konuya önem vererek kesin tavır koyar: "Mühimmatın geçmesi işi asıl Romanya'nın elindedir. Size bırakacağımız yerleri de ancak siz savaşa girdikten sonra bırakırız".Halil Bey, Bulgar Murahhaslara istenilen toprakları size savaşa katıldığınız takdirde veririz şartının kabulünü ister. Bulgarlar da anlaşma için önce toprakların verilmesini şart koşarlar. Çünkü Radoslavof'un Başbakanlıktan düşürülmesi durumunda, Bağlaşıklar Gurubu ile bir anlaşma yapılamamasından çekinirler. Siz toprakları verirseniz Radoslavof Başbakan olarak kalır anlaşma da imzalar derler.Bulgarların istedikleri topraklar: Karadeniz üzerinde İğne Ada'dan başlayarak Kırklareli'nin güneyinden, Babaeski'nin 10 km. kadar kuzeyinden geçip, Edirne'nin de o kadar kuzeyinde sona eren bir çizginin kuzeyindeki yerlerle, Edirne'nin güneyinden başlayıp Meriç nehrinin 2 km. doğusundan geçecek bir çizginin batısında kalacak yerler.Halil Bey bu toprak isteğini hükümete bildirir. Bu toprak şartları çok ağır bulunur. Almanya'ya bir telle istenilen toprakların verilmesinin mümkün olmadığını bildirir. Almanya da, Bulgarlara aşırı isteklerden vazgeçin uyarısında bulununca görüşmelere ara verilir. İngiltere Dışişleri Bakanı Grey, Bulgaristan'a anlaşma için ilk notayı Gelibolu vuruşmaları başladıktan bir ay sonra vermişti 29 Mayıs 1915. 25 Nisan-13 Temmuz 1915 tarihlerinde yapılan birinci dönem Gelibolu savaşlarında, İngiliz ve Fransız orduları belirlenen hedefe ulaşamamaları Bulgaristan ile yapılan anlaşma görüşmelerinde çok etkili olmuştu. İngiliz savaş planlarına göre 5 ağustosta Gelibolu savaşları tekrar başlayacaktı. Savaş başlamadan önce Grey, Bulgaristan'a 24 Temmuz 1915 tarihinde yeni bir anlaşma notası verir. Bu nota Sofya'dan başka Atina ve Niş'e de gönderilir. Notada anlaşma önerilerinin esasları şöyledir: "Bulgaristan,Osmanlıya karşı savaşa katılırsa, 1912'de yapılmış olan Sırp-Bulgar antlaşmasına göre Sırp Makedonyasında kesin olarak Bulgaristan'a verilmesi gereken yerlerin Üzerinde çekişilmeyen bölge) bir kısmına hemen İngiliz ve Fransız birliklerince el konulacaktır. Bu bölgenin öbür kısmı ile üzerinde çekişilen bölgenin ne olacağı barışta kararlaştırılacaktır. Enos-Midya hattına kadar Trakya Bulgaristan'a verilecektir. Serez için de böyle yapılacaktır. Eğer Bulgarlar Selanik, Kastriya ve Vodena üzerinde her türlü istekten vazgeçerlerse Kavala işi ona eygin bir biçimde ele alınacaktır."Grey bu yeni antlaşma notasında Bulgarların, Sırplara güven duymadıklarını bildiği için Makedonya'nın bir kısmının İngiliz ve Fransız birliklerince işgali konusunda, Gelibolu'daki zaferi garanti altına almak istiyor. Çünkü Osmanlıya karşı bu savaşta Ege'de Dede Ağaç, Karadeniz'de Burgaz limanlarını kullanmak isteyecektir. Bunun için de anlaşmayı sağlayabilmek ve Bulgar Başbakanı Radoslavof'u ikna edebilmek için müttefiki Sırbistan'ın belli bir yöresini, düşmanı Osmanlının topraklarını Bulgarlara peşkeş çekmektedir. Sanki kendi toprağını veriyor. Tabii dünyanın en azgın emperyalistine bu yakışır. Sanki dünyanın her istediğini yapabilen efendisi.