Kermanşah'a giren Osmanlı kolordusunun İran'daki etkileri

Almanya, İran ve Irak'ta ki emperyalist amaçlarını gerçekleştirmek için Osmanlı ordusunu kullanır. 12 Haziran 1916'da Golç Paşanın ölümü nedeni ile Bağdat'a gelen Enver Paşa, Alman'ların isteği üzerine Ali ihsan Paşa komutasındaki 13. kolorduyu Kermanşah'a gönderir. Ruslar ile vuruşan Ali İhsan Paşa ve kolordusu zafere ulaşarak 2 Temmuz 1916'da Kermanşah'a girer. Ali İhsan Paşa'nın İran'daki başarılarının ve Kermanşah'ın işgalden kurtarılışının İran'daki etkilerini 17 Temmuz 1916 günü Kermanşah konsolosu bir rapor halinde İstanbul'a teller: "?Ordumuzun ilerleyişi çok iyi karşılandı. Ruslar çekilirken çok tahribat yapmış ve bir sürü köyü yakmıştır. Ordumuzun yalnız kâğıt para ve maşuşe(değeri olmayan madeni para) ile gelmesi alım satım işlerinde güçlükler doğuruyor? İlerleyişin siyasal tepkilerine geçelim: Tahranda hükümet Rus aletidir. Osmanlı ordusunun Kermanşah ve Sine'yi alması üzerine Rusya baskı ile bazı girişimlerde bulunur?."Kermanşah'ın Osmanlıların eline geçmesinin etkilerini, Tahran Büyük Elçisi Nüzhet Bey İstanbul'a 26 Temmuz 1916 da çektiği telde şöyle anlatır: İran Hükümeti, Osmanlı Ordusunun ilerlemesinden ürkerek Ruslarla birlikte İran şahı ile Mazenderan'a gitmeyi tasarlar ve Osmanlı'ya savaş açmaya karar verir. Osmanlı Ordusu Hanedan dan ileri giderse Sipehsalar Kabinesi bu kararı zorla yürütmek üzere Rus ve İngiliz Elçileri ile anlaşmıştır. Tahran ile Şamran arası Ordu merkezi oldu. İki aydır toplanan 2000 serbaz askeri (fedai asker) oraya gönderildi. 10000 İran Kazağı ile bir birlik kurulacak. Bunun çin 50 Rus Subayı gelecek İngiliz, Rus ve Fransız elçileri yola çıkmak üzerdirler.Aynı tarihli raporda Nüzhet Bey İran Hariciye nazırı ile bu işle ilgili olarak yaptığı görüşmeyi de anlatır: "Nüzhet Beyin, Osmanlı Ordusu öç almak için değil İslam âlemine hizmet etmek amacı ile geliyor demesi üzerine İran hariciye nazırı: Biz bu işten memnunuz der. Ancak sonra başka birini Osmanlı Elçiliğine gönderip şunları dedirtir: Sizin verdiğiniz bu inancaları acaba ordu kabul edecek mi? Bizim asıl korkumuz Osmanlı Ordusundan olmayıp onunla gelecek olan oymaklardan ve onların başkanlarından ve Osmanlı ordusundaki İran ricalindendir. Acaba şimdiki gelen ordu İran hükümet üyeleri hakkında ne düşünüyor?Görüldüğü gibi Rus adamı diye tanınan o sıradaki Tahran hükümet üyeleri Osmanlı ordusu ile gelmekte olan Nizam-üs-Saltana'nın kendilerini yurt hainleri sayıp ona göre cezalandırılmasından korkmakta, O ve benzerleri olmasa, Osmanlı komutanları ile anlaşabileceklerini ummakta, ancak başkalarını yenemedikleri için Mazederan'a kaçmaya hazırlanmaktadırlar. Gelen Osmanlı Ordusunun adaletle davranacağını söyledim. Ama inancalarımı şahsi sayıyorlar ve güvenemiyorlar. Ordumuz Hamedan'a gelince şah Mazederan'a gideceğine yansız bir elçilikte kalamaz mı? Diye sordum. Olamaz karşılığını aldım."Osmanlı Ordusu henüz Hamedan ile Kermanşah arasında iken 19 Temmuz 1916 günü Rus ve İngiliz elçilikleri İran'ın Sipehsalar Hükümetine bir nota verip şu yönleri bildirirler: İran'da baysallık ve refahı kurmak tecimin güven içinde güçlenmesini sağlamak ve ülkeyi ilerletip yükseltmek için İran hükümetine bir yardımda bulunmuş olmak düşüncesiyle Ruslar kuzeyde ve İngilizler güneyde kendi subaylarının komutası altında onbir biner kişilik birer kuvvet teşkil edeceklerdir.Sözün kısası emperyalistlerin başarıya ulaşmak için uyguladıkları böl ve yut siyasasının uygulanması ile İran Hükümeti, Rus ve İngilizlerin eline düşmüş durumdadır. Bu duruma karşı Osmanlı ve Alman yanlısı olan halk ve yöneticiler de Rusya ve İngiltere'ye karşı bölünmüş durumdadır.Ne yazık ki şu günlerde ülkemde de aynı oyunlar uygulanmakta Türkiye halkı Amerika ve Avrupa Birliği üyelerinin istekleri doğrultusunda tam bağımsızlıktan yana olan Atatürkçüler ile onlara karşı yapılan kışkırtıcı konuşmalarla halkım iki guruba bölünmüş durumdadır. İnşallah akılcı davranışlarla bu bölünmüşlüğün belini kırarak birlik ve beraberliği sağlarız.