Nefsin tuzaklarından biri de kendini beğenmektir

"Oldum diyen insan azarmış" makalemizde insanın kendisini yeterli görmesinin nasıl bir tehlikeye dönüşebileceğini ele aldık. Yüce Allah'ın Alak Suresi'nde bildirdiği uyarı, insanın kendisini kendine yeterli görerek azabileceğini ortaya koyuyordu.  Ayeti tekrar hatırlayalım "Hayır! İnsan, kendini yeterli gördüğü için mutlaka azgınlık eder." (Alak, 96/6-7)

Peki, nefis insanı bu noktaya nasıl getiriyor? İnsan kendi kusurlarını görmez hâle nasıl geliyor? Başkalarının eksiklerini kolayca fark ederken kendi yanlışlarına neden gözlerini kapatıyor?

Bu soruların cevaplarından biri, nefsin en sinsi tuzaklarından olan kendini beğenme duygusunda gizlidir.

Nefsin yeni aldatmacası

Nefsin arzuları çağdan çağa değişebilir; fakat insanı yanıltma biçimi özünde aynı kalır. Dün serveti ve makamıyla övünen insan, bugün bilgisiyle, takipçi sayısıyla, görünürlüğüyle veya başarılarıyla üstünlük taslayabilir.

İnsan bazen sahip olduğu özellikleri fark etmekle yetinmez; onları başkalarından üstün olduğunun kanıtı sayar. Bilgisini kibirlenme vesilesi, ibadetini başkalarını küçümseme aracı, malını ve makamını üstünlük ölçüsü hâline getirir.

Oysa bir nimete sahip olmakla o nimeti kendinden bilmek aynı şey değildir. İnsan sahip olduğu kabiliyetleri, imkânları ve başarıları değerlendirirken bunların kendisini başkalarından üstün kılmadığını da bilmelidir.

Çünkü kendini beğenme duygusu, insanın yalnızca başkalarına bakışını değil, kendi eksiklerini görme kabiliyetini de zayıflatır.

Günümüzün görünmeyen yarışı

Sosyal medya, insanın kendisini başkalarına gösterme arzusunu daha da güçlendirebiliyor. İnsanlar zaman zaman hayatlarının yalnızca güzel taraflarını sergiliyor, başkalarının beğenisini kendi değerlerinin ölçüsü hâline getiriyor. Görünür olmak, değerli olmakla; çok konuşulmak, haklı olmakla karıştırılabiliyor.

Bir paylaşımın aldığı beğeni sayısı insanın gözünde bir başarı ölçüsüne dönüşebiliyor. Başkalarının takdiri arttıkça kişi kendisini daha önemli görmeye başlayabiliyor. Böylece insan, kendisini geliştirmek yerine başkalarının gözündeki görüntüsünü geliştirmeye yöneliyor.

Elbette insanın başarılarından memnuniyet duyması veya güzel bir iş yaptığında sevinmesi başlı başına yanlış değildir. Tehlike, bu memnuniyetin kibre dönüşmesi ve insanın kendisini başkalarından üstün görmeye başlamasıdır.

Bir insanın çok takipçisinin olması onun hakikati daha iyi bildiğini göstermez. Çok para kazanması, ahlaken üstün olduğunu kanıtlamaz. Yılların tecrübesine sahip olması da yanılmayacağı anlamına gelmez.

İnsan başkalarının kusurlarını saymak yerine kendi eksiklerini görmeye çalışmalıdır. Çünkü başkasının kusurunu görmek kolay, insanın kendi kusuruyla yüzleşmesi zordur.

Tavsiyemiz

Bu makaleyi okuduktan sonra lütfen kendinizle bir muhasebe yapın ve kendinizle yüzleşin. Allah yar ve yardımcımız olsun. Kendi kusurlarını görüp değiştirme çabasına giren kullarından eylesin. Âmin…