Türkiye büyüdü(!), vatandaşın payına “açlık” düştü

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı 2026 yılı birinci çeyrek Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) verileri, kağıt üzerinde kesintisiz bir büyüme trendine işaret ediyor. 

Zincirlenmiş hacim endeksine göre, ekonomi geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 2,5 oranında büyüdü ve böylece art arda 23 çeyrektir devam eden bir büyüme serisi yakalandı. 

Cari fiyatlarla bakıldığında ise üç aylık milli gelir, geçen yılın aynı çeyreğine göre yüzde 35,7 artarak 16 trilyon 999 milyar 977 milyon liraya (dolar bazında 389 milyar 598 milyon dolar) ulaştı.

İlk bakışta gurur verici duran bu makroekonomik tablolar, ne yazık ki sokaktaki vatandaşın gerçeğiyle örtüşmüyor. 

Yıllık bazda genellendiğinde 65 trilyon lira civarında bir milli gelire tekabül eden bu devasa pasta, nüfusa bölündüğünde 4 kişilik her aileye "aylık" 250 bin liranın üzerinde bir gelirin düşmesi gerektiği anlamına geliyor. 

Ancak hanelerin ezici bir çoğunluğunun böyle bir gelirden fersah fersah uzak olması, Türkiye'deki gelir adaletsizliğinin ne denli ciddi boyutlara ulaştığını acı bir şekilde ispatlıyor.

Türkiye büyürken sanayinin daralması dikkat çekti

Ekonominin çarklarının nasıl döndüğünü anlamak için GSYH'yi oluşturan faaliyetlerin detaylarına bakmak gerekiyor. 2026'nın ilk çeyreğinde bilgi ve iletişim faaliyetleri yüzde 9,5, diğer hizmet faaliyetleri yüzde 5,2, tarım sektörü yüzde 4,6 ve ticaret-ulaştırma-konaklama grubu yüzde 3,7 oranında büyüme kaydetti. Finans, inşaat ve gayrimenkul sektörleri de bu büyümeyi takip etti.

Ancak madalyonun diğer yüzünde çok ciddi bir alarm zili çalıyor: Ülkenin üretim damarı olan sanayi sektörü yüzde 0,8 oranında daraldı. Bu durum, mevcut büyümenin lokomotifinin üretim değil, bilgi-iletişim ve hizmet sektörü olduğunu gösteriyor. 

Sanayinin küçüldüğü bir yapıda, büyüme ne yazık ki sağlıklı bir istihdam yaratmıyor ve kalıcı bir katma değer üretemiyor. 

Üretimden kopuk, sadece tüketime ve hizmete dayalı bu büyüme modeli; zenginliği tabana yaymak yerine, gelirin belirli ellerde toplanmasına zemin hazırlıyor.

Açlık ve yoksulluk sınırı kıskacında geniş kitleler

Ekonomik büyümenin halka yansımadığının en somut kanıtı, Türk-İş'in Mayıs 2026 açlık ve yoksulluk sınırı araştırmasıyla bir kez daha gözler önüne serildi. 

Verilere göre, 4 kişilik bir ailenin sağlıklı ve dengeli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması tutarı (açlık sınırı) 35 bin 174,85 TL'ye yükseldi. Sadece bir ayda açlık sınırında yaşanan 588 TL'lik artış, mutfaktaki yangının boyutunu özetliyor.

Aynı ailenin kira, ulaşım, eğitim, sağlık, giyim ve faturalar gibi temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için hanesine girmesi gereken toplam gelir tutarı (yoksulluk sınırı) ise 114 bin 576,10 TL gibi astronomik bir seviyeye ulaştı. 

Mayıs 2025'te 25 bin 92 TL olan açlık sınırının bir yılda 10 bin TL'den fazla artması ve yoksulluk sınırının 81 bin TL seviyelerinden buralara tırmanması, mutfak enflasyonunun yıllık yüzde 40,18'e ulaştığı bu süreçte halkın alım gücünün nasıl eridiğini kanıtlıyor. 

Bir asgari ücretle, aylık yaşama maliyeti 45 bin 488,25 TL'ye çıkan bekar bir çalışanın dahi geçinemeyeceği ortada.

Açlık sınırının 35 bin lirayı aştığı bu ekonomik girdapta, milyonlarca emekli 20 bin liralık en düşük emekli maaşına talim ederken, milyonlarca işçi ise bu sınırın çok altında kalan 28 bin liralık asgari ücrete mahkum edilmiş durumda. 

Hatta devlet memurlarının maaşları bile yoksulluk sınırının altında can çekişiyor.

Paylaşım krizi ve Milli Ekonomi Modeli reçetesi

Ortaya çıkan bu derin uçurum, Türkiye'nin temel sorununun bir "kaynak" ya da "üretim hacmi" sorunu olmadığını net bir şekilde ortaya koyuyor. 

Bağımsız Türkiye Partisi (BTP) Genel Başkanı Hüseyin Baş'ın da isabetle ifade ettiği gibi, "Türkiye'deki asıl mesele adaletsiz gelir dağılımıdır. Bir ülkede üretim ne kadar artarsa artsın, ortaya çıkan değer toplumun geneline hakkaniyetli şekilde yansımıyorsa gerçek bir refahtan söz edilemez."

Ülke sözde büyüyor, dolar milyarderlerinin sayısı her geçen gün artıyor ancak bu büyüme emekliye, asgari ücretliye ve memura uğramıyor. 

Üretilen muazzam gelir birilerinin cebine akarken, vatandaşların yüzde 90'ından fazlası bu refahtan tamamen mahrum kalıyor.

Bu kronik adaletsizliğin ortadan kaldırılması ve büyümenin nimetlerinin tüm topluma adil bir şekilde yayılması için köklü bir sistem değişikliği şarttır. 

Bu noktada çözüm yolu olarak ön plana çıkan en güçlü yol haritası, Prof. Dr. Haydar Baş'ın dünyaca ünlü tüketim eksenli denge analizi olan, üretim-üretim dengesine dayalı Milli Ekonomi Modeli'dir. 

Kapitalizmin sadece sermayeyi büyüten ve zengini daha zengin yapan adaletsiz çarklarına karşı, Milli Ekonomi Modeli; vatandaşlık maaşı, ev hanımı maaşı, yoksulluk sınırı üstünde bir gelir imkanı ve adil vergilendirme gibi mekanizmalarla gelirin tabana yayılmasını hedefler. 

Türkiye, her çeyrekte büyüme rakamları açıklayan ama halkı her geçen gün yoksullaşan bu çarpık yapıdan ancak ve ancak milli kaynaklarını adil paylaşacağı, üretimi ve tüketiciyi eş zamanlı destekleyen bu yerli modeli uygulayarak kurtulabilir.