İran savaşı ve pahalılık Trump’ın kanatlarını kırdı

ABD'de Kongre'nin kaderini belirleyen kritik ara seçimler, Washington'daki dengeleri tamamen altüst etti. 

Temsilciler Meclisi ve Senato için gerçekleşen oylamalarda Demokrat Parti her iki kanatta da üstünlüğü ele geçirerek tam anlamıyla bir "mavi dalga" estirdi. 

Seçim sonuçları, ABD Başkanı Donald Trump'ın ikinci başkanlık döneminin en ağır siyasi yenilgisi olarak kayıtlara geçti. 

435 sandalyeli Temsilciler Meclisi'nde 218 eşiğini rahatlıkla aşarak çoğunluğu kazanan Demokratlar, Senato'daki sandalye dağılımında da üstünlüğü sağladı. 

Başkent koridorlarında yapılan değerlendirmeler, Trump'ın iktidarının kalan döneminde yetkileri kısıtlanmış bir "topal ördek" olmanın ötesine geçerek siyasi hareket kabiliyetini neredeyse tamamen kaybettiği yönünde birleşiyor.

Trump ise yenilgiyi resmi olarak kabul etmesine karşın, alışılagelmiş üslubundan ödün vermedi. 

Sosyal medya hesabı üzerinden "VETO" yazılı bir şapka görseli paylaşan Trump, Kongre'den geçecek yasalara karşı veto yetkisini sonuna kadar kullanacağının sinyalini verdi. 

Bir yandan "Demokratlarla çalışmaya hazırım" mesajı verirken, diğer yandan başarısızlığın sorumluluğunu üstlenmekten kaçındı. 

Kendi adının oy pusulasında yer almamasını yenilginin ana sebebi olarak gösteren ABD Başkanı, suçu parti içi adaylara atma yolunu seçti. 

Ancak sandıktan çıkan mesaj, meselenin aday isimlerinin ötesinde doğrudan Beyaz Saray'ın izlediği politikalara yönelik derin bir toplumsal tepki olduğunu gösteriyor.

Sandıktaki hüsranın perde arkası

Seçim sonuçlarının ardındaki temel dinamikler incelendiğinde, Amerikan halkının kararını belirleyen en somut unsurun ekonomi ve dış politika kararları olduğu açıkça görülmektedir. 

Cumhuriyetçi Parti'nin kaleleri dâhil birçok eyalette kan kaybetmesinin merkezinde, Ortadoğu'da tırmandırılan askeri gerilim yer almaktadır. 

ABD'nin İran'a yönelik sert adımları ve bölgedeki savaş ortamı, küresel petrol piyasalarını doğrudan vurmuş ve ABD içindeki benzin fiyatlarında fahiş artışlara yol açmıştır.

Cumhuriyetçi Partili Florida Valisi Ron DeSantis'in de dürüstçe dile getirdiği gibi, İran savaşı ve bunun neticesinde pompalara yansıyan yakıt zamları parti adaylarının sırtında "çok büyük bir yük" oluşturmuştur. 

Seçmen, özellikle işçi sınıfı, günlük yaşamını felç eden pahalılığın ve enflasyonun faturasını iktidara kesmiştir. 

ABD her ne kadar dünyanın en büyük ekonomisi unvanını korusa da, derinleşen gelir adaletsizliği sebebiyle bu büyüklük geniş halk kitlelerine yansımamaktadır. 

Seçmen, Amerikan halkının kendi çıkarları ve refahı dururken, dış politikada başka aktörlerin veya İsrail'in bölgesel çıkarlarını önceliklendiren bir yönetime sandıkta net bir ihtar vermiştir. 

Trump'ın katı göçmen politikaları ve toplumsal ayrışmayı körükleyen söylemleri de bu ekonomik tepkiyle birleşince yenilgi kaçınılmaz hale gelmiştir.

Tarihi ilkler ve Kongre'de değişen güç dengeleri

Ara seçimler sadece Kongre'nin yapısını değiştirmekle kalmadı, aynı zamanda ABD siyasi tarihinde sembolik değeri son derece yüksek olan birçok ilke de sahne oldu. 

Eyalet valilikleri ve Meclis başkanlığı seçimlerinde toplumsal çeşitliliğin ve değişimin izleri belirgin bir şekilde görüldü.

Demokrat aday Keisha Lance Bottoms, Georgia valilik seçimini kazanarak ABD tarihinin ilk siyah kadın valisi unvanını aldı. Bu sonuçla eyalet yönetimi 24 yıl aradan sonra Cumhuriyetçilerden Demokratlara geçti.

Çekişmeli eyaletlerden Florida'da ise Cumhuriyetçi Byron Donalds sandıktan zaferle çıkarak eyaletin ilk siyah valisi olmayı başardı.

Cumhuriyetçilerin en sağlam kalesi olarak bilinen Teksas'ta Demokrat Gina Hinojosa, rakibini geride bırakarak eyalet tarihinin Latin Amerika kökenli ilk kadın valisi seçildi.

Demokratların, Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu ele geçirmesiyle birlikte, parti lideri Hakeem Jeffries ABD tarihinde Temsilciler Meclisi Başkanı olarak görev yapacak ilk siyah siyasetçi konumuna geldi.

Bu tablo, Latin ve siyahi seçmenlerin sandıktaki belirleyici gücünü ve iktidarın sert politikalarına karşı geliştirdikleri direnci gözler önüne sermektedir.

Trump, İran'da rejimi değiştirmek için çıktığı yolda, Senato'yu, Temsilciler Meclis'ini, Teksas'ı, Gorgia'yı, Florida'yı ve diğer eyaletleri kaybetti. İran'da rejim değişmedi ama görünen o ki Trump yönetiminin sonu geldi.

Küresel yansımalar ve Türkiye için bölgesel dersler

Washington'daki bu güç değişimi yalnızca ABD iç siyasetini değil, tüm dünya diplomasisini ve bölgesel dengeleri de yakından ilgilendirmektedir. 

Trump'ın seçim sonrası yaptığı açıklamalarda İran politikasını savunmaya devam etmesi, gerekirse daha fazla askeri adım atmaktan çekinmeyeceğini belirtmesi bölgedeki risklerin tamamen ortadan kalkmadığını göstermektedir. 

Öte yandan Tahran cephesinden gelen ilk tepkiler de sert. İran dini lideri Mücteba Hamaney, ABD'deki iktidar değişimlerinin Washington'ın düşmanca politikalarını değiştirmeyeceğini vurgulayarak teslimiyet gösterilmeyeceğinin altını çizmiştir.

Türkiye açısından değerlendirildiğinde, ABD'nin Ortadoğu'da yürüttüğü hegemonyacı ve çatışmacı siyasetin bölge ülkelerine sadece istikrarsızlık getirdiği bir kez daha kanıtlanmıştır. 

Bağımsız Türkiye Partisi (BTP) Genel Başkanı Hüseyin Baş'ın da vurguladığı üzere; binlerce kilometre öteden gelip dünyayı yönetme iddiasında olan ve emperyalist yönteme başvurmaktan çekinmeyen bir devletle tam anlamıyla "stratejik ortaklık" kurmak mümkün değildir. 

Türkiye'nin menfaatleri, komşularıyla savaşmakta olan bir gücün peşinden gitmeyi değil; Mustafa Kemal Atatürk'ün "Yurtta sulh, cihanda sulh" ilkesi doğrultusunda kendi milli çıkarlarını korumayı ve bölgede barış ortamını tesis etmeyi gerektirmektedir.

Ara seçim sonuçları, emperyal güç gösterilerinin ve halkın mutfağını yakan ekonomik krizlerin en güçlü iktidarları bile sandıkta devirebileceğini gösteren ibretlik bir ders niteliğindedir. 

Trump dönemi önündeki engellerle bocalarken, küresel siyasetin bu yeni dönemde nasıl şekilleneceğini tarafların atacağı rasyonel adımlar belirleyecektir.