HOŞGELDİNİZ! BUGÜN 13 AĞUSTOS 2022, CUMARTESİ

Yap-İşlet-Devret veya devretme

22.05.2017 00:00:00
Devletin, halkının ihtiyaçlarını karşılayabilmek veya hayat yaşam kalitesini yükseltebilmek için yapmış olduğu yatırımlar; yollar, köprüler, okullar, barajlar (elektrik, su) ve benzeri bütün çalışmalar hakka hizmet amaçlıdır. Evet, halka yapılan bu hizmetler aslında Hakka hizmet ve kulluktur.
Kapitalist sistem bu tür hizmetleri yaparken ticari getirisine baktığından, yatırılan sermaye sonrasında elde edilecek kârı hesap eder. Halka hizmet amaçlı yapılan yatırımlar, bazen ticari olarak pek de verimli olmayabilir. 
O zaman bu tür yatırımların sermayesi nasıl karşılanır? 
Ben bu sorunun cevabını burada yazmayacağım. Yazmak istediğim konu, tarihte biz bu tür yatırımları yapmak için ne yaptık ve sonunda başımıza ne geldiğinin cevabıdır. Çünkü tarih tekerrürdür. Tarihte, nerede, nasıl, kiminle ne kazandığını veya ne kaybettiğini iyi bilen toplumlar, daha rahat ve müreffeh bir hayatı yaşarken, gerekli dersi alamayan, halk olma vasfına sahip olamayan insan kitleleri, parçalanıp tarih sayfasından silinip gitmişlerdir.
Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde yabancı şirketlerle yapılmış olan çeşitli imtiyaz sözleşmeleri yap işlet devret modeli ile büyük benzerlik göstermektedir. İstanbul'da Tramvay, Tünel İşletmeleri, Elektrik, Gaz İdaresi, Haydarpaşa Liman İşletmesi ve İzmir'de Liman İşletmesi, Göztepe Tramvay İşletmesi yabancı şirketlere verilen imtiyazlardır.
Osmanlı İmparatorluğu'nun en çok önem verdiği, geniş coğrafyasına rahat ulaşabileceği, yeniçağın en modern ulaşım hattı demiryolları idi. Bu demiryollarının yapımı için elinde yeterli sermayesi olmayan Osmanlı Devleti, imtiyaz verdiği şirketlere, Km. garantisi denilen sistemle, beklenen kârın altında eksik kazanç elde etmeleri halinde, ek ödemeler yapmayı taahhüt ediyordu.
Bu şirketler hem devletten kazanç garantisi alıyor hem de Avrupa'nın ihtiyaç duyduğu tarım ürünlerini ham maddeleri ve madenleri Akdeniz limanlarına ulaştırıyor diğer taraftan Müslüman pazarlarına, Avrupalıların sanayi ürünlerini rahatça ulaştırıyordu.  
Buna ilk örnek, İzmir-Aydın arasında, 1856 yılında "Oriental Railway Company" şirketi tarafından kurulmuş olan hat. Meşhur ve Hıristiyanlara göre kutsal Kuru incirimizi Levanten tüccarlar eliyle, kutsal Noel'e yetiştirmek için hayata geçirilen bir projeydi. Bu hat, 1935 yılında TCDD tarafından satın alınana kadar, bu şirket tarafından işletilmiştir. Bu şekilde yapılan yap işlet modellerindeki devretme, ancak Cumhuriyetimizin bu işletmelere paralarını son kuruşuna kadar ödemelerinden sonra olmuştur. 
İkinci önek, Osmanlı Devleti'nin kendi inisiyatifi ile gerçekleştirdiği ilk büyük çaplı hat Rumeli Demiryolları olmuştur. Esas itibari ile 1855 yılından itibaren bu hattı yapmaya çalışan devlet, ancak 1869 yılında, Baron Hirş adlı Yahudi bir bankere imtiyaz vermek suretiyle icraata geçebilmiştir. Osmanlı Devleti daha önceki başarısız teşebbüslerin de etkisi ile her türlü fedakârlığı göze alacak tarzda hareket etmiştir. Böyle olduğu içindir ki, kurnaz bir insan olan Baron Hirş, fırsattan en iyi şekilde faydalanarak devleti ağır mali yükler altına sokan birçok oyuna girişmiş, mukavelelerdeki boşlukları değerlendirerek, devlet hazinesini soyma derecesine varan maddi çıkarlar sağlamıştır.
Demiryollarının yapımına hız verilen yıllarda alınan dış borçlar daha da artmış, alınan borçlar üretime yönelik yatırımlarda kullanılmadığından, ödenemez bir hal almıştır.
Tarihini biraz merak edenlerin, yabancılar tarafından yapılıp, işletilen, işletmelerin bizlere devirlerinin çok pahalıya mal olduğunu hemen görüp anlamaları çok kolaydır. Bu projeler devletlerin kendi öz sermayeleriyle gerçekleşmesi gerektiğini tarih acı hatıralarıyla bizlere sunmaktadır?
 
Ali Nezir / diğer yazıları
- Ne diyelim! KPSS / 11.08.2022
- Kerbela / 08.08.2022
- Irak Meclisi’ni niçin bastılar? / 02.08.2022
- Irak’ta idim / 01.08.2022
- Diyanetin fetvası ve ticaretimiz / 30.07.2022
- Hicri 1444 yıl! / 29.07.2022
- Kazanacakların belli olduğu imtihanlar / 22.07.2022
- Bayramı bayram olarak anlamak ve yaşamak / 16.07.2022
- Kelime-i şahadeti Cüneyt Arkın’dan öğrenmek / 08.07.2022
- Göçün yeni vatanı! / 02.07.2022
- Dini tebliğ / 25.06.2022
- Toprak kaybeden ama para kaybetmeyen Sultan! / 10.06.2022
- Mısır, Osmanlı’dan nasıl ve ne zaman ayrıldı? / 03.06.2022
- İstanbul’un fethi ve Hendek gazvesi / 27.05.2022
- Markalaşma zaferi / 13.05.2022
- Kaptan şoför, kaptan pilot / 01.05.2022
- Bahara geldik, baharla Ramazan’a geldik / 01.04.2022
- Beraat! / 17.03.2022
- Mısırlıların buğdayla imtihanı! / 11.03.2022
- Kazananın bu coğrafyadan olmayacağı bir savaş! / 04.03.2022
- İnanç problemleri ve Miraç! / 26.02.2022
- Beyin göçü ve kölelik / 21.01.2022
- Birlik ve beraberlik! / 14.01.2022
- Doğal kaynak sahibi ülkeler / 26.12.2021
- Sucuk ve kriz! / 24.12.2021
- Aman dolar canım dolar! / 19.12.2021
- Kriz mi, soygun mu? / 17.12.2021
- Ekonomik kriz! / 10.12.2021
- Mal, canın yongasıdır! / 03.12.2021
- Almanya’da 60. yıl! / 26.11.2021
- Göçler ve fatihler / 20.11.2021
- Taliban’ın ekonomik modeli, Firavun’un modeli / 05.11.2021
- Fikri hür, vicdanı hür, irfanı hür! / 30.10.2021
- Arz-ı Mev’ud sekteye uğradı! / 06.10.2021
- 30 Ağustos çocuğu! / 01.09.2021
- Gadir-i Hum dertlere devadır / 28.07.2021
- İmtihan / 23.04.2021
- Devrim mi, lütuf mu? / 02.04.2021
- Beraatı alan kul olabilmek! / 26.03.2021
- Diyalog mu, lanetleşmek mi? / 15.03.2021
- Rantçılık ve rant / 26.02.2021
- Recep ayı ve Regaip Kandili hayırlı olsun / 18.02.2021
- Müslüman’ın ahlakı / 15.02.2021
- Hakk’la olun, haklı ile olun, haklı olun! / 29.01.2021
- Tebliğ ettim mi? Şahit ol Ya Rab! / 21.01.2021
- Kardeş kime denir? / 18.12.2020
- Mevla kimdir? / 11.12.2020
- Halife Kimdir? / 03.12.2020
- Vâris ne demek? / 26.11.2020
- Veli ne demek? / 20.11.2020
- Hayat standardı / 15.10.2020
- Alavere, dalavere, müdara / 08.10.2020
- İşgalin bittiği tarih / 06.10.2020
- Muaviye, Müellefetü'l-Kulûb / 17.09.2020
- Çırpınırdı Karadeniz bakıp Türk’ün bayrağına / 10.09.2020
- Kerbela ve Aşure / 03.09.2020
- Kaşıkçı Elması ve doğalgaz / 27.08.2020
- Hicri yılbaşı ve Hicret / 20.08.2020
- Maide ve Tevbe sureleri ile Gadir-i Hum’u anlamak / 08.08.2020
- Kibarların Haydar / 18.04.2020
- Kura ve Hac / 13.01.2020
- Kadeş veya Kardeşlik! / 09.12.2019
- Kadeş veya kardeşlik! / 08.12.2019
- Namazı niçin kılıyoruz! / 26.08.2019
- İçim ağlıyor / 25.08.2019
- Yüzyıl önce yüzyıl sonra! / 17.07.2019
- 31 Mart seçimleri ve 31 Mart Vakası / 10.07.2019
- Birlik ve beraberlik ama nasıl? / 01.07.2019
- Ticaretleri yüzünden helâk olanlar! / 24.06.2019
- Kapitalizm ve İslamcılık! / 17.06.2019
- Bu Ramazan ve Bayram bizlerden razı oldu mu? / 12.06.2019
- Cuma hutbesinde Türkçe / 08.05.2019
- Anzaklar Çanakkale’ye neden geldi? / 06.05.2019
- Cihat Müslüman’ı olmak / 29.04.2019
- İslam’ a göre milliyetçilik / 02.03.2019
- Osmanlılarda Türk milliyetçiliği! / 11.02.2019
- Hz. Ömer’in (r.a.) ölümü üzerindeki şüpheler! / 08.02.2019
- Tuzak kuranların sonu! / 23.01.2019
- Halifenin naspında Gadir-i Hum / 14.01.2019
- Para dediğin nedir ki? / 07.01.2019
- Tarihteki Emevi Sarayları / 03.12.2018
- Yunan’ın getirdiği şeriat(!) / 01.12.2018
- Yunan galip geldi! / 26.11.2018
- Doğu Roma Patrikliği ve Osmanlılar / 05.11.2018
- Roma İmparatorluğu’nun Pavlus’la tahrif ettiği din? / 30.10.2018
- Canı ve dini korumak için hicret / 15.10.2018
- 6 Ekim’in 45.yılı / 06.10.2018
- Muharrem, Kerbela ve Muharremiyeler / 17.09.2018
- Hicri takvimi kim kaldırdı? / 13.09.2018
- Ekonomi ve göç / 09.09.2018
- Gadir-i Hum (2) / 31.08.2018
- Gadir-i Hum / 29.08.2018
- Semadan gönderilen adamlar! / 26.08.2018
- Yunanlıların özgürleşmesinde Türkler! / 20.08.2018
- Eğitim / 30.07.2018
- Elin taşı ile elin kuşunu vurmak / 29.07.2018
- Deizm / 23.07.2018
- F 35 ve 20 Temmuz Kıbrıs Barış Harekâtı / 20.07.2018
- Bağdat'ta bir akşam / 01.05.2018
- Kurtuluş senedi Berat / 30.04.2018
- Hukuksuzluk / 23.04.2018
- Kimler Cennet'le müjdelendi? / 22.04.2018
- Mübarek geceler / 02.04.2018
- Gıybet ve gıybete ortak olmak / 19.03.2018
- Sahte para / 18.03.2018
- Tarih ve siyaset / 12.03.2018
- Şura / 11.02.2018
- Kudüs'e Yahudileri kim yerleştirdi? / 04.02.2018
- Sina yarımadası! / 04.12.2017
- Halifenin Hıristiyan komutanı / 03.12.2017
- Batılıların son haçlı seferi I. Dünya Savaşı / 26.11.2017
- Hangi İslam? / 20.11.2017
- Haçlı batının Kudüs rüyası / 19.11.2017
- Doğru olmak doğrularla beraber olmak! / 13.11.2017
- İngilizlerin Araplara attığı kazıklar! / 05.11.2017
- Vatan ve Bağımsızlık / 29.10.2017
- Peygamber'in evladını katledenler / 25.09.2017
- Kerbela'nın tarihinde gördüğü işgaller / 24.09.2017
- Ah Kerbelâ / 23.09.2017
- Muharremiyeler ve makteller / 22.09.2017
- Muharrem ayı / 21.09.2017
- Gadir-i Hum ve hilafet / 10.09.2017
- Yaşamak ve yaşatmak / 27.08.2017
- Peygambere yakınlıkta sahabe ve bizler! / 21.08.2017
- Münafıklar ashabın içindeydi / 20.08.2017
- Deprem / 17.08.2017
- Müslümana bahşedilen? / 14.08.2017
- Osmanlıların Yahudi siyaseti! / 07.08.2017
- Allah'a ihanet! Ama niçin? / 06.08.2017
- Muaviye mi Atatürk mü? / 31.07.2017
- Arap milliyetçiliği ve Emeviler / 30.07.2017
- Yaşamak, ama kim ile! / 24.07.2017
- Dostunuzun dostu / 23.07.2017
- Zalimler hidayete eremez / 17.07.2017
- Hz. Ömer'in şehadeti / 16.07.2017
- Gıybet! / 10.07.2017
- Ahlak ve Hucurat suresi / 09.07.2017
- Fethetmek / 03.07.2017
- Bayram / 02.07.2017
- Nasb / 24.06.2017
- Peygamber (s.a.a.) kimlerle beraber oldu? / 18.06.2017
- Yanlış algı Berlin / 11.06.2017
- Hilalin görülmesi, hicri takvim ve Atatürk / 05.06.2017
- Akan kardeş kanı / 04.06.2017
- Güzel! / 29.05.2017
- Ramazan, oruç nefisle mücadele / 26.05.2017
- Şeriat ve şeriatçılık / 24.05.2017
- Yap-İşlet-Devret veya devretme / 22.05.2017
- Münafık kim? / 15.05.2017
- Deli Dumrul / 14.05.2017
- Kurtuluş senedi Berat / 10.05.2017
- Parçalanan devletler / 08.05.2017
- Kur'an-ı Kerim'i anlamada Nash ve Mensuh'un bilinmesi / 27.03.2017
- Alış veriş / 26.03.2017
- İslam tarihinde mezheplerin ihtilafı / 02.01.2017
- İmam Hasan El- Askeri'nin Şehadeti / 12.12.2016
- Basra harap olduktan sonra / 11.12.2016
- Kerbela'nın işgali / 07.11.2016
- Lübnan'da Osmanlı'ya destek olan Şiiler / 06.11.2016
- Kerbela öncesi ve sonrası Kûfeliler ve Müslümanlar (III) / 31.10.2016
- Kerbelâ öncesi ve sonrası Kûfeliler ve Müslümanlar (II) / 24.10.2016
- Kerbelâ öncesi ve sonrası, Kûfeliler ve Müslümanlar (I) / 17.10.2016
- Yunan mezalimi / 16.10.2016
- Halife olmanın şartı ne? / 10.10.2016
- Nebiler ve veliler / 09.10.2016
- Halife nasıl seçilir? / 03.10.2016
- Tevil mi tefsir mi? / 26.09.2016
- Birlik, beraberlik kardeşlik / 19.09.2016
- İslam'da ilk kalkışma yapan kimdir? / 25.07.2016
- İftira / 18.07.2016
- Peygamber Efendimize (s.a.a) yapılan suikast-II / 12.07.2016
- Peygamber Efendimize (s.a.a.) yapılan suikast-I / 11.07.2016
- İslam'ın beş şartından biri zekât / 27.06.2016
- Başı rahmet, ortası mağfiret, sonu cehennemden kurtuluş / 20.06.2016
- Sana iki eşek komşuna bir eşek / 13.06.2016
- O adaleti kim tesis edecek? / 06.06.2016
- Ana vatan Baba devlet / 30.05.2016
- Tarihin tekrarı / 23.05.2016
- Mezhepler arası savaş / 16.05.2016
- Kırbaçlanan ve kolu çıkartılan İmam / 02.05.2016
- İdamla yargılanan İmam / 25.04.2016
- Kutü'l Amâre bir kardeşlik zaferi-2 / 18.04.2016
- Kutü'l Amâre bir kardeşlik zaferi -1 / 17.04.2016
- Hasan Basri'ye göre fasıklık / 11.04.2016
- Fasık / 04.04.2016
- İmam Hüseyin'in (a.s.) mübarek başları / 14.03.2016
- Cennetle müjdelenen sahabe / 07.03.2016
- 'Seslerinizi, Peygamber'in sesinin üstüne yükseltmeyin' / 22.02.2016
- Gelin Allah'ın Resulü sizin için bağışlama dilesin! / 08.02.2016
- Fitne çıktığında! / 25.01.2016
- Kevser suresi (II) / 18.01.2016
- Kevser Suresi (1) / 11.01.2016
- Halife ve halifetullah / 28.12.2015
- Hudeybiye / 14.12.2015
- İki rüya / 07.12.2015
- Peygamber'e (s.a.a) itaat / 30.11.2015
- Haram ayda savaş olsa ne olur? / 26.10.2015
- Veda Hutbesi ve Sünnilik / 19.10.2015
- Hicri yılbaşı / 18.10.2015
- Suriyeliler hicret mi ediyorlar yoksa tehcire mi tabi oluyorlar? / 21.09.2015
- Allah'ın velileri / 07.09.2015
- Türkler İsrail ajanı mı? (II) / 01.09.2015
- Türkler İsrail ajanı mı? (I) / 31.08.2015
- Cuma hutbesinde Türkçe hitabet / 10.08.2015
- Hz. Peygamber'in etrafındaki münafıklar / 03.08.2015
- Halife katleden padişah Yavuz / 27.07.2015
- 'Ashabım yıldızlar gibidir' sözü Resulullah'a ait değildir / 26.07.2015
- Osmanlı hilafeti gerçekten olabilir mi? / 06.07.2015
- Ebu Talip'in imanı ve Emevi hükümdarların maslahatı! / 22.06.2015
- Rum suresi ve Milli Ekonomi Modeli / 18.05.2015
- Hanımını boşayan halife ne yapar? / 11.05.2015
- Hakkımı istiyorum! / 03.05.2015
- İktidara karşı duran alimler / 27.04.2015
- Meşrutiyet ve sistemler! / 26.04.2015
- Hasan-ı Basri Ehl-i Beyt alimidir / 20.04.2015
- Yemen'in namı padişaha, dikeni halka! / 19.04.2015
- İmam-ı Azam Ehl-i Beyt alimidir / 13.04.2015
- Tarihte yanlış bilinen Yemen ve Yemenliler / 05.04.2015
- Kur'an-ı Kerim'i ilk yakan kimdir? / 30.03.2015
- Çanakkaleyi unutmayan ama unutulan kahraman! / 29.03.2015
- Tarihte yalancıların zararları / 23.03.2015
- Ayet-i kerimenin tecellisinin şahidiyiz / 22.03.2015
- Sahabeye sövene kafir Hz. Ali'ye sövene hazret! / 16.03.2015
- Münafık helak olacaktır! / 12.03.2015
- Allah ile Resulü'nün arasını açmak isteyenler! / 09.03.2015
- İslam'da zekatı kim kaldırdı? / 02.03.2015
- Kudüsü Osmanlı Yahudileştirdi / 01.03.2015
- Hazreti Osman'ın kanındaki Muaviye'nin eli / 23.02.2015
- Kudüste Osmanlıyla değişen Yahudi siyaseti / 22.02.2015
- Yahudilerin Osmanlıyla ilişkileri / 15.02.2015
- Muaviye'nin içtihadı değil isyanı / 09.02.2015
- Osmanlı hilafeti nasıl aldı? / 08.02.2015
- Muaviye hazret olabilir mi? / 02.02.2015
- Dedem Osmanlı mıydı, Türk müydü? / 25.01.2015
- İkinci Muaviye'nin hutbesi / 22.01.2015
- Muaviye vahiy katibi miydi? / 12.01.2015
- Osmanlıca mı İngilizce mi? / 28.12.2014
- Tuz / 08.12.2014
- Hüseyni duruş / 23.11.2014

Yeni Mesaj arşivinde 'tarihte bugün'

Yeni Mesaj Gazetesi arşivi 2001 yılına kadar eksiksiz içerikle erişime açık olup ayrıca tüm arşivde anahtar kelimelerle arama yapmak da mümkündür.

22.05.2016, 22.05.2015, 22.05.2014, 22.05.2013, 22.05.2012, 22.05.2011, 22.05.2010, 22.05.2009, 22.05.2008, 22.05.2007, 22.05.2006, 22.05.2005, 22.05.2004, 22.05.2003, 22.05.2002, 22.05.2001, 22.05.2000, 22.05.1999, 22.05.1998


logo

Beşyol Mah. 502. Sok. No: 6/1
Küçükçekmece / İstanbul

Telefon: (212) 425 10 66
Faks: (212) 424 69 77
E-posta: [email protected] [email protected]


WhatsApp haber: (0542) 289 52 85


Tüm hakları Yeni Mesaj adına saklıdır: ©1996-2022

Yazılı izin alınmaksızın site içeriğinin fiziki veya elektronik ortamda kopyalanması, çoğaltılması, dağıtılması veya yeniden yayınlanması aksi belirtilmediği sürece yasal yükümlülük altına sokabilir. Daha fazla bilgi almak için telefon veya eposta ile irtibata geçilebilir. Yeni Mesaj Gazetesi'nde yer alan köşe yazıları sebebi ile ortaya çıkabilecek herhangi bir hukuksal, ekonomik, etik sorumluluk ilgili köşe yazarına ait olup Yeni Mesaj Gazetesi herhangi bir yükümlülük kabul etmez.