Boğazlarla ilgili Rus isteklerine Fransız-İngiliz tepkisi/ Ahmet Oğuz BAHADIR

Paris Rus Büyük Elçisi İzvolski, 2 martta Fransa Dış İşleri Bakanı Delcasse ile Rus isteklerini görüşür. Yaptığı görüşmenin neticecisini hemen Rus Dışişleri Bakanı Sazonof'a bir telle bildirir: "Delcasse bu güne kadar İstanbul ve dolayları için uluslararası bir yönetimi kabul edeceğimizi ancak gelecekte Bulgaristan'la kurulacak sınıra kadar Trakya'yı almayı istediğimizi, Boğazlarda sadece tecim serbestliği ve onların bir daha Rus tecimine kapatılmayacağına dair inanca dilediğimizi sanıyordu. Grey'in kamutaydaki söylevi durumun Londra'da dahi öyle anlaşılmakta olduğunu gösteriyor. Sizin (Sazonof'un) İngiltere Büyük Elçisine söyledikleriniz Rusya'nın belki İstanbul'u almak istediğine işaret sayılabilir. Delcasse de bunu tabii sayar. Ancak Rusya'nın Boğazların her iki kıyısına yerleşmek düşüncesini, hem Londra Hükümeti, hem de bütün Avrupa halk efkarınca çetin biçimde reddedilebilir. Benim (İzvolski) bazı açıklamalarım üzerine Delcasse, bugün denizlerin serbestliği üzerine var olan düşüncelerin, uluslararası önemi olan bir Boğazın tamamiyle tek bir devletin elinde bırakılmasına uygun bulunmadığını söyledi. Fransız Dışişleri Bakanı örnek olarak Cebeli Tarık Boğazını gösterdi ve hiçbir vakit Fransa, İngiltere'nin onun her iki kıyısına hem Tanca hem de Cebelitarık'a yerleşmesine müsaade etmezdi dedi ve şunları ekledi: Rusya'nın Boğazların Avrupa kıyısına siyasal, hatta askeri bakımdan yerleşmesi kolaylıkla izah edilebilir ve ben şahsen bu işe yardım edebilirim, ancak her iki kıyının Rusya'ya katılması isteği hiç şüphesiz büyük güçlüklerle karşılaşır."Fransa Dışişleri Bakanı Delcasse, Rusya'nın,Marmara Denizi ve Boğazların her iki kıyısını almak istemesi kabul edilebilir bir istek olmasının mümkün olmadığını söylüyor. Neden olarak da bütün dünya devletlerinde denizlerin serbestliği üzerine gelişmiş olan düşünceleri gösterir. Ayrıca Cebelitarık Boğazını misal olarak gösterir. Yalnız askeri ve siyasi yönden Boğazların ve Marmara'nın Avrupa kıyılarına yardımcı olabileceğini söyler.3 Mart 1915 günü Rus Elçisi Benkendorf, Boğazlarla ilgili istekleri İngiltere Dışişleri Bakanı Grey ile konuşur. Grey ona şunları söyler: "Boğazlar sorununun barış sırasında Rus siyasal ve ekonomik menfaatlerine uygun biçimde çözüleceğini söyler. Benkendorf ona yeni Rus isteklerini bildirir ve Rusya'nın istenilen yerlere yerleşmesinin onları kendi ülkesine katması demek olacağını ekler. Grey derhal bir şey diyemeyeceğini söyler. Esas bakımından İstanbul'un Ruslara bırakılmasını imkansız sayan İngiliz kalmamış olduğunu ancak Fransa ile danışmak zorunda olduğunu söyler ve şöyle devam eder: Ekonomik şartları incelemek gerekir. Rusya'nın toprakça büyümesi, Türkiye'nin paylaşılması sorumunu ortaya atar ve birçok devletin iştahasını kabartır. İngiltere'nin küçük Asya ile Suriye'nin hiçbir yerinde gözü yoktur. Ancak Basra körfezinin bazı noktaları aryaldır. Türkiye'nin paylaşılması düşüncesi kimsece duyulmamalıdır çünkü bu devlet henüz yenilmiş değildir. Bu yüzden kamutayda bir şey söylemem. Türlü devletler hangi savaş bölgesinde savaşırsa savaşsınlar barış sırasında her birinin hakları göz önünde bulundurulacaktır. Hiç şüphesiz Rus menfaatleri  tatmin edilecektir."İngiltere burada tarihi İngiliz siyasetini uygular. Çünkü İngiltere dün olduğu gibi bugün de Rusya'nın İstanbul ve Boğazlara sahip olarak Akdeniz'e inmesini istemez. XVIII ve XIX. yüzyıllarda takip ettiği Akdeniz politikası ile Rusya'nın boğazlara inmemesi için her türlü tedbiri almıştır. Hatta en büyük düşmanı olan  Osmanlı Devletini de ona karşı korumuştur. Almanya'ya karşı savaşa sürükleyebilmek için İstanbul ve Boğazlar senin der. Sazonof, istekte bulununca da suçu Fransa'ya atarak, işi barış görüşmelerinde hallederiz der.