Putin'in Japonya hamlesinin arkasında ne var?
15.08.2026 00:00:00
Putin'in İturup Adası'na gitmesi, Ukrayna savaşı sürerken ister istemez şu soruyu akla getiriyor: Rusya'nın Avrupa'da zaten yeterince sorunu varken neden şimdi Japonya ile yıllardır çözülemeyen ada meselesini yeniden gündeme getiriyor? Ziyaretin anlamı yalnızca Japonya ile yaşanan anlaşmazlıkta aranamaz. Putin, Rusya'nın dikkatinin sadece Ukrayna'ya çevrilmesini istemiyor.
İturup, Japonya'nın "Kuzey Toprakları" olarak adlandırdığı dört adadan biri. Rusya adayı kendi yönetimi altında tutuyor. Sorunun geçmişi İkinci Dünya Savaşı'nın sonuna kadar gidiyor. İki ülke arasındaki ilişkilerde bu nedenle uzun zamandır çözülemeyen bir başlık var.
Putin'in adaya ilk kez gitmesi yeni bir anlaşmazlık yaratmıyor. Fakat Moskova'nın yıllardır değiştirmediği tutum, bugün bizzat Putin tarafından yeniden ortaya konmuş oluyor.
Ziyaretin zamanı da gözden kaçırılmamalı.
Putin, Japonya'nın İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesini anacağı tarihten iki gün önce İturup'a gitti. Japonya ayrıca Ukrayna savaşı sonrasında Rusya'ya yönelik yaptırımlara katılan ülkelerden biri. Tokyo'nun ziyarete sert tepki vermesi ve Rusya'nın büyükelçisini Dışişleri Bakanlığı'na çağırması bu nedenle beklenmedik değil. Moskova ise Japonya'nın itirazını reddederek adalar konusundaki tutumunda değişiklik olmadığını gösterdi.
Buradan "Rusya Japonya ile savaşa hazırlanıyor" sonucu çıkarmak ise doğru olmaz. Moskova'nın Ukrayna savaşı sürerken kendisine yeni bir askeri sorun açması için ortada açık bir neden yok. Daha basit bir açıklama var: Rusya, Japonya'nın kendisine karşı aldığı siyasi tutuma karşılık veriyor.
Çünkü Tokyo artık Moskova açısından sadece eski bir toprak anlaşmazlığının tarafı değil. Japonya Rusya'ya yaptırım uyguluyor ve ABD ile yakın güvenlik ilişkisini sürdürüyor. Putin'in Japonya'nın hak iddia ettiği bir adaya gitmesi bu yüzden iki ülke arasındaki eski anlaşmazlığın sınırlarını aşıyor.
Asıl mesele Washington.
Japonya'nın ABD ile ilişkisi nedeniyle Tokyo'ya yönelik Rusya kaynaklı her önemli gelişme Washington'ın da dikkatini çekiyor. ABD bir yandan Avrupa'da Rusya ile yaşanan gerilimle uğraşırken, diğer yandan Çin'le rekabetini sürdürüyor. Japonya da bu politikanın önemli ortaklarından biri.
Moskova, Ukrayna savaşı nedeniyle bütün dikkatinin Avrupa'ya çevrilmesini istemiyor. Japonya'nın Rusya'ya uygulanan yaptırımlara katılması da Kremlin'in gözünden kaçmış değil. Putin'in İturup'a giderek bölgedeki Rus varlığını göstermesi, Tokyo'ya olduğu kadar Washington'a da Rusya'nın Uzak Doğu'daki çıkarlarını geri plana atmayacağını söylüyor.
Üstelik Japonya'nın güvenlik kaygıları yalnızca Rusya'dan kaynaklanmıyor. Çin'in bölgedeki ağırlığı ve Kuzey Kore'nin füze denemeleri Tokyo'nun hareket alanını zaten daraltıyor. Putin'in ziyareti bu tabloya yeni bir baskı ekliyor.
Fakat bu hamlenin sonucu Moskova'nın istediği gibi olmayabilir.
Rusya Japonya'ya daha fazla baskı uyguladıkça Tokyo'nun ABD ile güvenlik iş birliğini artırması mümkün. Japonya zaten savunma politikasını yeniden şekillendiriyor. Rusya'nın Uzak Doğu'daki faaliyetleri, daha güçlü savunma tedbirlerini savunanların elini güçlendirebilir.
Yani Putin'in yapmak istediği ile ortaya çıkacak sonuç aynı olmayabilir.
Moskova, Tokyo'nun Rusya karşısındaki tutumunu yeniden düşünmesini istiyor olabilir. Fakat Japonya bunu ABD'ye daha fazla yaklaşmak için bir gerekçe olarak kullanırsa, Rusya açısından sonuç pek de olumlu olmayacaktır.
Bu nedenle İturup ziyaretini yalnızca eski bir Rusya-Japonya toprak anlaşmazlığının yeniden gündeme gelmesi olarak görmek eksik kalır.
Putin'in yaptığı daha çok, Rusya'nın Ukrayna savaşı nedeniyle bütün dış politikasının Avrupa'ya sıkışmadığını göstermek. Moskova, Japonya'nın aldığı tavrı görüyor ve kendi elindeki imkanları kullanıyor. Bunun için yeni bir savaş başlatmasına da gerek yok.
Fakat Putin'in kontrol edemeyeceği bir taraf var: Japonya'nın vereceği cevap.
Tokyo, Rusya'nın bu tavrını ABD ile ilişkilerini daha da güçlendirmek için kullanırsa, Moskova kısa vadede istediği sert görüntüyü vermiş olsa bile uzun vadede karşısında ABD'ye daha fazla yaklaşmış bir Japonya bulabilir.
İturup ziyaretinin önemi de burada.
Putin Japonya'yı karşısına almak istemiyor olabilir. Fakat Rusya'nın yalnızca Ukrayna üzerinden değerlendirilemeyeceğini göstermek istiyor. Bunun sonucunda Japonya Washington'a biraz daha yaklaşırsa, Moskova'nın attığı adım kendi aleyhine dönmüş olacak.
Ukrayna savaşı devam ederken Putin'in Japonya dosyasını yeniden öne çıkarması bu yüzden dikkat çekici. Rusya kendi çıkarlarını hatırlatıyor; fakat bu hamlenin Japonya'da nasıl bir karşılık bulacağını artık Moskova tek başına belirleyemiyor.
Cem Bürüç / diğer yazıları
- Putin'in Japonya hamlesinin arkasında ne var? / 15.08.2026
- Kolombiya’nın Golan’la ne işi var? / 14.08.2026
- Asya ve Ortadoğu'da güvenlik arayışı / 13.08.2026
- Mekke'de yeni güvenlik hattı / 09.08.2026
- Yaptırımın görünmeyen sınırı / 08.08.2026
- Irak: Devlet mi, yeni vesayet mi? / 07.08.2026
- Rusya'nın olimpiyat tavizi mi, stratejik hamlesi mi? / 06.08.2026
- Ceuta bize ne anlatıyor / 05.08.2026
- Gıda zincirindeki kırılma / 04.08.2026
- Gazze'nin geleceği: Kimin sözü olacak? / 01.08.2026
- Kolombiya’nın Golan’la ne işi var? / 14.08.2026
- Asya ve Ortadoğu'da güvenlik arayışı / 13.08.2026
- Mekke'de yeni güvenlik hattı / 09.08.2026
- Yaptırımın görünmeyen sınırı / 08.08.2026
- Irak: Devlet mi, yeni vesayet mi? / 07.08.2026
- Rusya'nın olimpiyat tavizi mi, stratejik hamlesi mi? / 06.08.2026
- Ceuta bize ne anlatıyor / 05.08.2026
- Gıda zincirindeki kırılma / 04.08.2026
- Gazze'nin geleceği: Kimin sözü olacak? / 01.08.2026
