Trump’tan söylemde ‘barış’, eylemde ‘savaş’ adımları

Küresel siyasette söylem ile eylem arasındaki mesafe hiç bu kadar açılmamıştı. 

ABD Başkanı Trump, kamuoyu önünde Rusya-Ukrayna savaşını sona erdirme vaatleri verip kendisini bir "barış elçisi" olarak konumlandırırken, sahada atılan askeri, ekonomik ve stratejik adımlar bambaşka bir gerçeğe işaret ediyor. 

Doğu Avrupa'dan Arktik bölgesine kadar uzanan geniş bir hat üzerinde yürütülen hamleler, Washington'ın masada Barış'ı zikrederken sahada çatışma dinamiklerini körüklediğini ve savaşı genişletme potansiyeli taşıyan bir strateji izlediğini gözler önüne seriyor.

Ukrayna'ya dev silah paketi ve Avrupa'da yeni üsler

ABD Dışişleri Bakanlığı'nın Ukrayna'nın hava savunma kapasitesini geliştirmek amacıyla onayladığı 2,68 milyar dolarlık dev askeri satış paketi, Washington'ın gerilimi düşürme niyetinde olmadığının ilk somut göstergesidir. 

Söz konusu paket; S-300 klon füzeleri, GAM-67 füzeleri, artırılmış menzilli lazer güdümlü hava savunma roket sistemleri, İHA Savunma radarları ile kapsamlı lojistik ve bakım hizmetlerini içeriyor. 

Her ne kadar ABD yetkilileri bu satışın "bölgedeki temel askeri dengeyi değiştirmeyeceğini" iddia etse de, bu ölçekte bir sevkiyat çatışmanın kalıcılığını belgeliyor.

Askeri tırmanış sadece Ukrayna ile de sınırlı kalmıyor. Trump, Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki'nin "cesur liderliğine" övgüler yağdırarak Polonya'da yeni bir ABD askeri üssü kurulması yönünde tarihi adımlar atıldığını ve üs yerinin yakında açıklanacağını duyurdu. 

Polonya yönetimi ve Savunma Bakanlığı tarafından büyük bir memnuniyetle karşılanan bu karar, Doğu Avrupa'daki askeri tahkimatı zirveye taşıyor.

Aynı zamanda Danimarka ile yapılan ve "süresiz" olduğu açıklanan anlaşmayla ABD, Grönland üzerinde "kalıcı güvenlik kontrolü" elde etti. 

Trump'ın "hiçbir ABD düşmanının yazılı izin olmadan varlık gösteremeyeceği" vurgusuyla duyurduğu bu hamle, Arktik bölgesinde geniş çaplı bir Amerikan askeri yapılanmasının önünü açıyor. 

Bütün bu üs ve askeri varlık hamleleri, bir yandan Avrupa'dan asker çekme iddiaları gündeme getirilirken diğer yandan kritik noktalara kalıcı üsler inşa edilerek çekiliyormuş izlenimi altında askeri varlığın yeniden yapılandırıldığını kanıtlıyor.

Yaptırım cenderesi ve Avrupalı liderlerin kıtalararası savaş endişesi

Söylemde Rusya Devlet Başkanı Putin ile kişisel dostluk vurgusu yapan Trump, sahada ise Rus ekonomisini ve yönetimini hedef alan en ağır yaptırım paketlerinden birine imza attı. 

Temsilciler Meclisi ve Senato'dan geçerek yasalaşan "Lindsey O. Graham 2026 Rusya ve İran Yaptırımları Yasası", Rus hükümet yetkililerine, oligarklara ve devlet şirketlerine doğrudan kısıtlamalar getirirken; Rus ham petrolü ile doğal gazını satın alan üçüncü ülkelere ağır gümrük tarifeleri uygulanmasını şart koşuyor.

Washington'ın bu çelişkili ve agresif adımları, Avrupalı müttefikler arasında büyük bir panik ve endişe dalgasına yol açıyor. 

Durumun ciddiyetine dikkat çeken Slovakya Başbakanı Robert Fico, Avrupa çapında bir askeri çatışma ihtimalinin tarihte hiç olmadığı kadar yüksek ve tehlikeli bir noktaya ulaştığını belirtti.

NATO'nun 5. maddesine bağlı olduklarını ancak Slovakya'nın hiçbir şekilde bu savaşa sürüklenmesini istemediğini vurgulayan Fico, Ukrayna'daki çatışmanın kontrolden çıktığını ve sivil altyapıların hedef alındığını ifade etti. 

Avrupa Birliği'nin 2028-2034 bütçesini de sert bir dille eleştiren Slovak Başbakan, bütçenin asıl kazananının sıradan vatandaşlar değil, dev silah şirketleri olacağını söyleyerek tırmandırılan militarizme tepki gösterdi.

Pentagon'un Avrupa'daki 25 bin ila 40 bin arasındaki askerini çekme planlarına dair iddialar ise ABD'nin stratejik kurnazlığını açığa çıkarıyor.

Avrupa'daki gücünü kısmen geri çekme sinyali veren Washington, aslında Avrupa ülkelerini daha fazla silahlanmaya zorlayarak onları Rusya ile karşı karşıya getirmeyi ve bir anlamda Avrupa'yı Rusya'ya karşı vekil bir güç olarak sahaya sürmeyi hedefliyor.

Rusya'nın temkinli duruşu ve ABD'nin Doğu Asya-Avrupa denge oyunu

Savaşın kendi sınırlarına ve Avrupa geneline yayılması riskine karşı Rusya cephesinden gelen açıklamalar ise dikkat çekici bir temkinlilik barındırıyor. 

Kremlin'de Askeri Sanayi Komisyonu ile yaptığı toplantıda konuşan Putin, Batılı liderlerin "Rus tehdidi" söylemini kendi iç politikalarındaki başarısızlıkları ve ekonomik krizleri örtmek için kullandıklarını iddia etti. 

Putin, Rusya'nın Avrupa ülkelerine saldırmak gibi bir niyetinin veya gerekçesinin bulunmadığını, komşularıyla işbirliğine hazır olduğunu açıkça ifade ederek ABD'nin gerilimi tırmandırma tuzağına düşmek istemediklerinin sinyalini verdi. 

Kiev yönetiminin barıştan bahsetmesine rağmen suç işleyerek müzakereleri engellediğini belirten Putin, Baltık Denizi'ndeki NATO tatbikatlarının sivil gemileri hedef alma riski taşıdığı konusunda da uyarıda bulundu.

ABD'nin küresel ölçekte izlediği diplomasi trafiği incelendiğinde, Washington'ın odağını Avrupa sahnesine kaydırdığı görülüyor. 

Bir yandan Rusya-Ukrayna hattında savaşı derinleştirecek hamleler yapan ve Orta Doğu'daki gerilimi bölgesel aktörlerin üzerine yıkan ABD, diğer yandan Pasifik'te Çin ile ilişkileri yumuşatma görüntüsü veriyor.

Trump'ın Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile Beyaz Saray'da yapacağı görüşme öncesinde "çok verimli bir toplantı olacağı" ve "ilişkilerin çok iyi gittiği" yönündeki açıklamaları, Washington'ın aynı anda çok fazla cephede savaşmak yerine Çin ile ekonomik ve teknolojik dengeleri koruyup stratejik yükü ve çatışma riskini Avrupa kıtasına yıkmak istediğini gösteriyor.

ABD yönetimi "barış" kelimesini bir retorik olarak kullanırken; devasa silah satışları, stratejik üs hamleleri, yaptırım yasaları ve Avrupa'yı ön cepheye süren askeri politikalarıyla küresel bir çatışmanın zeminini oluşturmaya devam ediyor.