Says-Piko görüşmelerinde Filistin sorunu

İngiltere hükümeti 3 Ocak 1916 tarihli Sayks-Piko anlaşma taslağını 9 Mart 1916 günü Petrograd'daki İngiliz ve Fransız Büyük Elçileri, Rus Dışişleri Bakanı Sazonof'a bildirirler. Sazonof bu taslaktaki Osmanlı ülkesinin taksimi ile ilgili bütün maddelere karşı çıkar. 13 Mart günü Araplar, Filistin ve Yahudilikle ilgili olarak düşüncelerini Büyük elçilere şöyle ifade eder: "Sir Edvard Grey'den alınan tele göre Yahudilerin, Filistin'e gitmeleri konusu az zaman önce Ekselansınız Hükümetine duyurulmuştu. Bilindiği gibi her ne kez Yahudilerin büyük bir kısmı Siyonizm konusuna o aşama önem vermiyorlarsa da, bütün ülkelerde ençok sözü geçen Yahudiler, Filistin sorumunu Yahudilerin derin eyginliklerini izleyecek bir yön olduğu için bu yolda bir anlaşmaya değer vermektedirler. Eğer anılan bu görüş doğru ise Siyonizm ülküsünün uygulama yoluna girmesi ile önemli siyasal sonuçlar elde edilebilir. Mesela bu arada şimdiye kadar bağlaşık Devletlere karşı düşmanca düşünceler besleyen Doğu Yahudileri ile Amerika ve öbür ülkeler Yahudilerinin görüşleri bizden yana çevrilebilir demektir. Bay Rosen Wolf (Siyonist önderlerden birisi) Filistin ile ilgili Yahudi isteklerini şöyle belirtmektedir: "Eğer savaşın sonunda Filistin, İngiliz ve Fransız çıkarları bölgesi içine girerse Fransa ve Büyük Britanya hükümetleri, Yahudiliğin bu ülkelerdeki tarihsel çıkarlarını göz önünde tutmaktan geri durmamalıdırlar. Her iki Hükümet Filistinde Yahudilere, orada oturan öbür uluslar gibi eşit haklar, dinsel ve mülki hürriyet, gerekli imtiyazları ve ayni zamanda kolonizasyon (oraya göçme) konusunda makul kolaylıklar sağlamalıdır."Sir Edvar Grey'in bu işe karşı bir düşüncesi yok ise de Bay Wolf'a karşılık olarak, yalnızca konuyu bağlaşık hükümetlerle görüşmek zorunda olduğunu ve işin İngiliz Hükümetince esas bakımından kabul edileceğini söylemiştir.İngiltere Hükümetinin tek amacı Yahudilerin büyük çoğunluğu için çekici olarak bir anlaşma yolu bulmaktır. Bu yön Yahudi yardımını sağlamaya yarayacaktır. Krallık Hükümetinin düşüncesi bu tasarının Yahudilere gereken kolaylıkları sağlayacak ve böylece (Kudüs ve Kutsal yerler ayral olmak üzere) Yahudi göçmenleri ülkede o aşama güç kazanacaktır ki bölgenim iç yönetimini ellerine almak için Araplarla uğraşabilecek ve onlara karşı koyabileceklerdir. İngiltere Hükümeti bu konunun şu veya bu biçimde çözümlenmesinin gerektiği yolunda bir düşünce ileri sürmek istemiyor. Ancak onun edindiği bilgilere göre ileri gelen Yahudi göçmenleri Filistin'de uluslar arası bir yönetim kurulmasına karşıdır.17 Mart 1916'da Sazonof, Fransız ve İngiliz Büyük Elçilerine Filistin ve Yahudiler konusunda Şunları söyler: "Filistin'e gelince kutsal bölgede görülen bütün Ortodoks kurumlarına kendi dinsel yayın ve davranışlarında özgür bir buyrultu sağlanılması ve bunların var olan eski hukuk ve imtiyazlarını korunulması koşulu ile Rusya Hükümeti her türlü tasarıyı uygun görür ve Yahudi Göçmenlerinin bu ülkede yayılıp güçlenmesine ve yerleşmesine karşı bir şey demez." Sazonof ayni gün Londra ve Paris'teki Rus Elçiliklerine de Arap konusunda Bağlaşıklara bildirilmesi için şu teli çeker: "Arap Hilafetinin ve Suriye'nin düzenlenmesi işine gelince bu konuda İmparatorluk Hükümeti, Fransa ve İngiltere Hükümetlerinin isteklerine uymaya hazırdır."Böylece Sazonof, Arap, Filistin ve Yahudi konularında isteklerini bildirerek bağlaşıkları ile bu konuyu halledilmiş görünüyor.Fransa Hükümeti, Yahudi önderlerinin Filistin de uluslararası bir yönetim istememelerini İngilizlerin ve Rusların desteklemesi, Filistin'de tek başına bir İngiliz Yönetiminin kabulü gibi görüyordu. Bu nedenle Fransa hükümeti, 18 Mart 1916'da Petrograd'daki elçisine bir tel çekerek Sazonof'un, Filistin'de bir İngiliz yönetimi istenmesinin önlenmesini ister.